Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla




islam << anasayfaya geri dn
slam`n insana verdii temel haklar nelerdir? - islamda islamiyette dinimizde
a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v y z Namaz



Soru: slam`n insana verdii temel haklar nelerdir?

slam`da insan haklarna verilen deeri anlayabilmek iin, dnyann slam`dan nceki durumuna ksaca bir gz atmak faydal olacaktr. yle ki:
1. Dnya yzndeki btn devletler, monari ile idare edilmekteydi. Bata bulunan kral, hkmdar veya imparator, idare ettii halk zerinde tam bir yetki sahibiydi. stediini asar, dilediini srer, kimseye kar yaptklarndan hesap vermek zorunda kalmazd.
2. nsanlar snflara ayrlmt. Hkmdarn yakn evresi, akraba ve hsmlar (asilzadeler) imtiyazl bir snft. Bunun yan sra horlanan, haklar inenen geni bir halk kitlesi de, ayr bir snf meydana getirirdi. Snflar arasnda derin uurumlar vard.
3. Klelik en vahi bir ekilde uygulanyordu. nsan haysiyeti, ayaklar altna alnmt.
4. nsanlar rk ve renklerine gre farkl muamelelere maruz kalr, soy-sop stnl, yegane stnlk ls kabul edilirdi. nsanlar akl, bilgi, kabiliyet, ahlak ve faziletlerine gre deerlendirilmezdi.
5. Temel hak ve hrriyetlerin hibiri yoktu. Din ve vicdan hrriyeti, mlkiyet hakk, mesken edinme hrriyeti, fikir hrriyeti gibi temel hak ve hrriyetlerin hibirisi, sradan bir vatanda iin sz konusu deildi. nsanlar inan ve fikirlerinden dolay olmadk zulm ve eziyetlere maruz braklr, vicdanlar bask altnda tutulurdu.
6. Hukukun temel prensipleri ayaklar altndayd. Hukukta eitlik, kanun hakimiyeti, cezalarn ahsilii ve kanunilii gibi temel hukuki mefhumlarn hayal edilmesi bile imkanszd. Bamsz ve tarafsz bir yargdan sz edilemezdi. ahsi arzu ve emirler kanun yerine geer, ayn suu ileyen farkl snflara mensup kiilere farkl cezalar uygulanrd.

te dnya bylesine karanlk bir tablo iinde iken, slam dini gelmi ve insanlk tarihinin en byk inklabn gerekletirmitir.
nsafl bir gzle incelenirse, gerek Kur`an- Kerim`de, gerekse Hz. Peygamber`in snnetinde, Bat dnyasnda neredilen insan haklar beyannamelerinden asrlar nce, gnmzde ulalan en nihai insani hedeflerin tespit edilmi olduu grlecektir.
Nitekim, Hz. Peygamber`in (asm) Veda Hacc esnasnda yapt konumann (Veda Hutbesi) insan haklar asndan tad esaslar, bunun en ak misalidir.

Bu hutbe, M. 632 ylnda 100.000`den fazla Mslman’n karsnda okunmutur. Yani, nsan haklar ile ilgili ilk yazl metin kabul edilen 1789 nsan ve Vatandalk Haklar Beyannamesinden 1157 yl nce...
slam`n insan haklarna getirdii yeni esaslarn, Bat`daki insan haklar mcadelesi zerinde de byk tesiri olmutur.
nsan, dier yaratklardan farkl bir deere sahiptir. Bu kymet, Allah`a iman ve O`nun emirlerine uymakla daha da artar. Bu sayede insan, kainatn en erefli bir misafiri olur. nsan, insanlk deerini, doumu ile, hatta, ana rahminde teekkle balamas ile birlikte kazanr ve hayat boyunca tar.

nsan olmaktan gelen deerlilik, herkesi kuatmtr. Kadn, erkek, byk-kk, siyah-beyaz, zayf-kuvvetli, fakir-zengin hangi din ve milletten, rk ve renkten olursa olsun, bu efkat glgesi hepsini iine almtr.

Bu suretle slam dini, her ferdin kann kanunsuz olarak dklmekten, rzn inenmekten, maln gasp edilmekten, meskenini tecavzden, nesebini bozulmaktan, vicdann baskdan korumutur. nsanlk eref ve haysiyetini, gerek bir teminat altna almtr.
slam`n insanla getirdii temel hak ve hrriyetler unlardr:
1. slam, rk ve renk ayrmna son vermitir. Btn insanlar Hz. Adem`den gelmitir. nsann rkn ve rengini kendi semesi mmkn deildir. Bu, tamamen Allah`n takdiri iledir. nsanlar byle bir konuda farkl grmek, baz rk ve renkleri knayp bazlarn stn kabul etmek, slam asndan olduu kadar, insani adan da son derece yanl ve zararldr.

Yce Allah Kur`an- Kerim`de insanlar bir erkek ile bir diiden yarattn, sonra saylar oalnca birbirleriyle kolayca tanp yardmlasnlar, nsiyet ve lfet etsinler diye onlar kavim ve kabilelere, rk ve milletlere ayrdn beyan eder. (el-Hucurat, 13)
Grld gibi, insanlarn ayr rk ve renkten oluu, birbirlerine stnlk iin deil, tanp yardmlamalar iindir.
slam`n bu anlayna k tutacak bir hadise yledir:
Ashaptan Ebu Zerr hazretleri Bilal-i Habei`ye bir gn kzm ve ona: "Siyah kadnn olu" diye hakaret etmiti. Annesinin renginin siyahlndan dolay onu ayplamt. Durum Hz. Peygamber`e (sav) haber verilince Peygamberimiz son derece kzm ve Ebu Zerr`e unlar sylemiti:
— Ey Ebu Zerr!.. Sen Bilal`i, annesinin renginden dolay ayplamsn yle mi? Demek ki sen hal cahiliye zihniyeti tayorsun!.."
Bir anlk fke ile azndan kan ve kendisinin de istemedii bu szden dolay Ebu Zerr hazretleri ok zld, piman oldu. Alamaya balad ve kendini yere atarak yzn topraa yaptrd ve yle dedi:
— Bilal aya ile yanama basp inemedike, vallahi yzm yerden kaldrmayacam.." Bilal-i Habei`den tekrar tekrar zr diledi.
2. slamiyet soy-sop stnlne ve bununla vnmeye de son vermitir. Ashab- Kiram`n bulunduu bir mecliste, Sa`d bin Ebi Vakkas, sahabenin ileri gelenlerinden bazlarna neseplerini (soylarn) saymalarn teklif etti. Kendisi de bu arada kendi soyunu batan sona sralad. Topluluun iinde ran asll Selman- Farisi de vard. Onun, Kurey ileri gelenleri gibi vnebilecei mehur bir nesebi yoktu. Soyunu teferruatl olarak da bilmiyordu.
Hz. Sa`d, ona da nesebini saymasn teklif edince, O, bu teklifi son derece yadrgam ve cevaben yle demiti: "Ben slamolu Selman`m.. Nesebimi sizin gibi bilmiyorum. Bildiim bir ey var, o da Allah`n beni slam ile ereflendirdiidir..."
Sa`d`n lzumsuz, ayn zamanda cahiliyet devri zihniyetini andran bu nesep sayma teklifinden Hz. mer de rahatsz olmutu. Selman`n bu manidar cevab o kadar houna gitti ki, "Ben de slam olu mer`im" diyerek Hz. Selman`n cevabna nazire yapt.
Hadiseyi Hz. Peygamber (sav) duyunca, o da Selman`n cevabn ok beenmi, "Selman bendendir, benim ailem (ehl-i beytim)dendir.." buyurmutur.

Hz. Peygamber, ayrca Kurey`in en soylu ailelerinin kzlarn, azatl klelerden olan baz sahabilerle nikahlayarak soy-sop stnlne dayanan cahiliye zihniyetini ykmtr.
3. slamiyet, halka idarecilerini kontrol ve denetleme hakk getirmitir. Devlet idaresinde keyfi tasarruflara, zulmlere, hakszlk ve kanunsuzluklara son vermeyi hedeflemitir.
Hz. Ebu Bekir halife seildii zaman, halka yapt konumasnda bu hususu yle dile getirmitir:
"Ey insanlar, sizin en iyiniz olmadm halde, banza idareci seildim. Vazifemi slam`a uygun ekilde yaparsam, bana itaat edin. Doru yoldan saparsam beni ikaz edin."
Hz. mer de halifelii srasnda bir gn camide Mslmanlara: "Ben doru yoldan ayrlrsam ne yaparsnz?" diye sormutu. Onlar: "Seni kllarmzla dorulturuz.." cevabn verdiler. Hz. mer bundan son derece memnun kalmt.
4. Fikir ve vicdan hrriyeti. Fikir ve vicdan hrriyeti, insann hayat hakkndan sonra gelen en mhim hakkdr. Kiinin bu hakkn tanmamak, onu z benliinden syrp hayvanlarn seviyesine indirmek demektir. Bu sebeple slam, fikir ve vicdanlarn bask altnda tutulmasna kesinlikle izin vermemitir. "Dinde zorlama yoktur" prensibiyle slam, inan esaslarn kimseye zorla kabul ettirmeyi doru bulmamtr.
5. slamiyet, klelik messesesine de byk bir titizlikle eilmi, onu hukuki bir statye kavuturmutur.
slam Dini geldii sralarda btn dnyada klelik, en vahi ve insanlk d tatbikatyla hkm srmekteydi. slamiyet’in btn dnyada yaygn olan bu messeseyi, tamamyla ortadan kaldrmas elbette beklenemezdi. Bu sebeple O, klelii temelden ve bir anda ilga yoluna gitmemi, fakat bu messeseyi byk bir slahata tabi tutarak, ona en insani ve en medeni ekli vermitir. Ayrca klelikten hrriyete gei yollarn artrp kolaylatrarak, kleliin dolayl olarak ortadan kalkmasn salayacak formller koymutur.
6. Mlkiyet Hrriyeti. Allah`n insana verdii eitli duygular arasnda mal sevgisi, mlk edinme arzusu da vardr. Kur`an- Kerim`de bu husus aka belirtilmitir.
slam, ferde mlkiyet hakk tanm, ona, bu duygusunu meru ekilde tatmin etmesi iin zemin hazrlamtr. slam`n tand mlkiyet hakkna, sahibinin izni olmadan hibir ekilde mdahale edilemez.
7. Hukukta Eitlik. slamiyet btn insanlar hukuk nnde bir taran dileri gibi eit kabul etmitir. ahslarn itimai durumuna, soyuna gre imtiyazl muamele yaplmasna msaade etmemitir.
slam`da kanun hakimiyeti ve hukukun stnl esastr. Bir devlet reisi ile halktan biri kanun karsnda eit muamele grr. Sulu olan, devlet reisi bile olsa, mutlaka cezasn grr.
Fatih Sultan Mehmet’in bir Rum mimar ile, Hz. Ali`nin bir Yahudi ile, Selahaddin-i Eyyubi`nin bir Ermeni ile hakim huzuruna kmalar bunun en arpc rnekleridir.

Mekke`nin fethi gn Mahzum kabilesinin soylu ailelerinden bir kadn hrszlk yapm, sust yakalanmt. Cezalandrlmas gerekiyordu. Fakat soylu bir aileye mensup olduu iin, ailenin erefinin lekelenmesinden korkuluyor, bu yzden kadnn cezadan affedilmesi isteniyordu. Fakat bunu nasl salayacaklard? Hz. Peygamber`e bunu nasl syleyeceklerdi. Nihayet, Peygamberimizin ok sevdii same bin Zeyd`i O`na eli olarak gndermeye karar verdiler. same, Hz. Peygamber`in huzuruna karak durumu anlatt. Ondan sulu kadn affetmesini istedi. Hz. Peygamber (sav) bu teklife ok kzd. Derhal dar karak u tarihi konumay yapt:
"Ey mslmanlar, sizden evvelki milletlerin yklp helak olmalarnn, tarihten silinip gitmelerinin sebebi nedir, biliyor musunuz? Onlar; ileri gelenlerden biri su ilediinde ona ceza vermezlerdi. Halktan biri su ilediinde ise, cezann tatbiki iin adeta can atarlard. Bu zulm onlarn yklp gitmelerine sebep oldu. Yemin ederim ki, suu ileyen kzm Fatma bile olsayd, onu cezalandrmakta hi tereddt etmezdim."
Bunun zerine ceza hemen uyguland.

Hz. Ebu Bekir`in, halife seildii zaman yapt konumasndaki u cmleler de, bu noktadan dikkat ekicidir:
"inizden zayf olanlar, haklarn alncaya kadar benim nazarmda en kuvvetlidir; Kuvvetliler de ben onlardan bakalarnn haklarn alncaya kadar, benim yanmda en zayftrlar."
8. Cezalarn ahsilii ve Kanunilii. slam`da kanunsuz ceza olmaz ve ayrca su ileyenin yerine baka birinin cezalandrlmas da sz konusu deildir.
Cezalarn ahsilii prensibi, En`am suresinde yle ifade edilmitir: "Herkesin kazand, ancak boynunadr. Kimse, bakasnn (gnah) ykn tamaz.." (Ayet: 164)
9. Mahkemelerin Bamszlk ve Tarafszl. slam`da adalet messesesi olan mahkemeler, her trl d baskdan, ahsi kin ve garazlardan, keyfi tasarruflardan uzak tutulmu, hakimlerin tarafszlklarn kaybetmelerine msaade edilmemitir. slam mahkemelerinde devlet reisleri sradan vatandalarla birlikte hakim nne kmlar, sulu grldkleri takdirde de cezalandrlmlardr.
10. Mesken masuniyeti ve hususi hayatn dokunulmazl. slam`da ahsn hususi hayatna karmaya, meskenine izinsiz girmeye kimsenin hakk yoktur. nsanlarn gizli hallerini aratrmak, slam`da yasaktr.
11. Seyahat Hrriyeti. slam`da seyahatin ibret almaya ve shhat bulmaya sebep olduu kabul edilir. Bu sebeple seyahat yaplmas tevik edilmitir.
12. Yaama hakk, can, mal ve namuslarn tecavzden korunma teminat. Bu husus, Veda Hutbesinde Allah Resul tarafndan en gzel bir ekilde ortaya konulmutur:
"nsanlar! Bugnleriniz nasl mukaddes bir gn ise, bu aylarnz nasl mukaddes bir ay ise, bu ehriniz Mekke nasl mbarek bir ehir ise, can, mal ve namuslarnz da yle mukaddestir. Her trl tecavzden korunmutur."
13. Sosyal Gvenlik. slam dini insann, yallk, hastalk, felaket ve kazalar karsnda madur ve perian olmamas iin, onu himaye etmi, getirdii sosyal gvenlik tedbirleri ile muhtalarn geleceini teminat altna almtr. slamiyet, her eyden nce insanlar almaya sevk ederek mali bakmdan kendilerini gvenceye almalarn tevik etmitir. Ayrca getirdii eitli tedbirlerle onlara aile iinde, komu ve akraba muhitinde, ayr bir gvenlik salamtr. Btn bu gvenlik tedbirleri yetersiz kald yerlerde de devlet bizzat ferdin gvenliini teminat altna almtr. Zekat messesesi ve vakflar en mkemmel sosyal gvenlik kurumlardr.
14. alma hrriyeti, cret adaleti ve eitlii. slam`da alma, emek sarf etme byk bir deer ve tevik grmtr. Dilenmek, bakasna yk olmak, ho karlanmamtr. Hatta ailesinin nafakasn helal yoldan temin etmek iin almak, farzlar yerine getirmek artyla ibadet bile kabul edilmitir. "nsan, ancak altnn karln alr" ayet-i kerimesi de, slam`n emek ve almaya verdii ehemmiyeti gsterir...
alma hrriyetini — meru kazan yolundan olmak artyla — tam bir teminat altna alan slam, ii ile iveren arasndaki mnasebetleri de en gzel ekilde tanzim etmitir.
"inin cretini, aln teri kurumadan deyin" prensibi, iinin hakkn en mkemmel ekilde teminat altna almtr.
i de kendine tevdi edilen ii, eksiksiz, kusursuz yapmaya alacak, ald creti hak etmeyi prensip edinecektir.
15. ocuklarn Himayesi. slamiyet, doumundan itibaren ocuklara sahip km, onlarn beslenme ve giyim masraflar iin anne-babaya eitli yardmlar yaplm, bu i iin hazineden denekler ayrlmtr. Bugn ocuk paras ad altnda btn zengin devletlerde bu yardm yaplmaktadr. Resulullah Efendimiz, harpte kadnlarn ve bilhassa ocuklarn ldrlmemesini, slam ordusuna srarla tenbih etmitir.
16. Temel Eitim Mecburi ve Paraszdr. "lim renmek kadn-erkek her Mslman zerine farzdr." hadis-i erifi, temel eitim mecburiyetini getirmektedir. slam`da temel eitim mfredat titizlikle hazrlanmtr.
Temel eitimin iine dini, ahlaki, edebi bilgilerin retilmesi yannda, mesleki eitim de girmektedir. slamiyet, dini bilgilerle birlikte ocuun meslek sahibi klnmasn da zaruri grmektedir.


 


iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.