Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla




islam << anasayfaya geri dn
YARDIMLAMA - islamda islamiyette dinimizde
a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v y z Namaz



Soru: YARDIMLAMA

Mslmanlarn karlkl olarak birbirlerine yardmda bulunmalar.

slmiyet bir yardmlama dinidir. slmiyet'ten nce de sonra da hi bir din ve fikir sistemi onun kadar bu konuya eilmemi, yardm anlay ve bu anlayn uygulann bu kadar geni boyutlara ulatramamtr.

Allah Tel, Kur'an- Kerm'de; "Rabbinin rahmetini onlar m blyorlar? Dnya hayatnda insanlarn geimlerini aralarnda datan biziz. Birini dierine i grdrmesi iin kimini kiminden zengin kldk. Rabbinin rahmeti onlarn topladklar ynlardan hayrldr" buyurmutur (Zuhruf, 43/32).

Kur'an- Kerm'den rendiimiz bu gerei, her birimiz gnlk hayatmzda da grmekteyiz. nsanlk tarihi boyunca olduu gibi bugn de hibir toplumda, ortak bir hayat ve gelecei paylaan insanlar ayn dzeyde deildir. Zayf, gls, fakiri, zengini, erkei kadn... ile insan topluluklar hem bir tezat, hem bir henk meydana getirmektedirler. Tabiattaki bu bakalk, bu tezat bir hareketin kaynan oluturuyor ki, buna, "hayat" diyoruz. Yaratltan gelen bu farkllkla hayatn iinde yorulan insanlar muhakkak birbirlerine ihtiya duymaktadrlar. Pek ok ve deiik konuda zengin fakire, gl zayfa bavurmak zorunda kalmaktadr. Hi bir zengin, "Benim kimseye ihtiyacm yoktur" diyemez. nk servetini altrd insanlarn gc ile kazanr; "Benim param var, kimi istersem altrrm" demesi bu gerei deitirmez. Zira, kimi altryorsa ona muhta oluyor demektir. Ne tarafa bakarsak bakalm btn sosyal ilikilerde byle durumlarda karlarz. Btn insanlarn ister istemez bir bakasnn gcne, parasna, fikrine muhta olduunu grrz. Onun iin Zen merde, civan pre, kemn tre muhta, Ebny- beer, hsh birbirine muhta (Yni, kadn erkee, gen ihtiyara, yay oka muhta. Ksacas insanlar birbirine muhta) demilerdir.

nsanlarn byle birbirine muhta olmalar, karlkl olarak yardmlamalar zorunluluunu ortaya karmaktadr. Yardmlama, toplum hlinde yaamann doal bir sonucudur. Hem bakalar ile yaamak, hem yardma ihtiya duymamak imknszdr. Bunun iin slmiyet yardmlamay, btn madd ve mnev hayatmz kapsayacak ekilde en geni snrlar ile ele alm ve din-ahlk bir grev olarak ortaya koymutur. Kur'an- Kerm'in pek ok yetinde bu konuya temas edilerek, mslmanlar yardmlamaya tevik edilmitir. Hz. Peygamber de saysz hadislerinde madd ve mnev yardmn insan hayatndaki nemini dile getirmitir.

Cenab- Hak; "iyilikte ve ktlkten saknmakta birbirinizle yardmlan; gnah ve dmanlkta yardmlamayn" (Maide, 5/2), buyuruyor. Zekt vermekten, tatl sz ve gler yzle davranmaya kadar her eyin iyilik kapsamna alndn dnrsek, dinimizin yardmlama snrn ne kadar geni tuttuunu daha iyi kavrarz.

Yardm anlaynn znde fedkrlk vardr. Maldan sevgiye kadar her eyin bir bakasna verilmesi sz konusudur. Bu verme ii bazan, zekt ve fitrede olduu gibi mecbri olsa da, ou zaman tamamen istee baldr. Yine zekt belli bir miktarda alnd halde sadakann snr yoktur; dileyen diledii kadar verir. Bylece mslmanlar arasnda en geni mnda yardmlama yaplr. Bu madd yardmn dnda, mslmanlar bakalarna sz ve davranlar ile de iyilik yapmak, onlara sevgi ile balanmak zorundadrlar. Bu da onlarn grevidir.

Hibir iyilikte bulunamayan bir mslman, eli ve dili ile bakalarna zarar vermemesi bile iyilik (sadaka) saylmtr.

Aada, genie anlatlacak ekilde bir yardm anlaynn yaygnlatrlmas fert ve toplum hayatnda nemli deiikliklere sebep olacaktr. Yardmlamann faydalar hemen hissedilecektir. Bunlar yle sralanabilir:

1. Yardm yapmakla yoksullar korunmu olur. Onlarn maddi ihtiyalarnn giderilmesi ile fenalk yapmalar nlenir. nk fakirlik ve alk, zayf karakterli insanlar ou zaman ktle srkler; hrszlk yaptrr; hakszla iter.

2. Yardm yapanla yaplan arasnda sevgi ve lfet doar. Yardm yaplarak topluma kazandrlan kiiler kin, hased, dmanlk gibi kt duygulardan kurtulur; zenginlerin mallarnda gz olmaz. nk onlarn, fakirin hakkn verdiklerini, dinin emirlerine uyarak en geni lde yardm ellerini evrelerindeki insanlara uzattklarn bilirler.

3. Peygamber Efendimiz (s.a.s); "Veren el alan elden stndr" buyurmutur. Bylece mslmanlara, yardm edilen deil yardm eden kii olmalarnn daha iyi olduunu bildirmitir. Sknt ve darlk zamanlarnda mslman kardelerinden yardm, anlay ve sevgi grenler, skntlarn atlatnca alp kazanmaya, alan deil veren kiiler olmaya bakacaklar. Bylece toplumda bir fazilet yar balayacaktr.

4. Zekt, sadaka ve dier madd yardmlar, mslmanlarn gl olmalarnda, birlik ve beraberlik iinde bulunmalarnda en byk etken olacaktr. Bir a ile bir tokun ayn safta sevgi ve kardelik duygular ile yanyana bulunabileceklerini dnmek biraz zordur. Yardmlama, zenginlerle fakirler arasndaki uurumu kapataca gibi aralarnda bir sevgi ve sayg bann kurulmasna da sebep olur.

5. Yardmlamann yaygn olduu toplumlarda dostluk duygular gl olur; zenginlik ve refah artar, fakirlik azalr, dinimizin ho grmedii dilencilik ortadan kalkar; hrszlk ve dolandrclk gibi harmlarn ilenmesi en alt dzeye iner.

Yardmlama eitleri

1. Madd yardm:

Cenab- Hak yle buyuruyor: "Bilmez misiniz ki, gklerin ve yerin saltanat Allah'ndr ve sizin iin Allah'tan baka bir dost ve yardmc yoktur" (Bakara, 2/107);

"Gklerin ve yerin mlk (btn hazineleri)Allah'ndr. Allah, her eye hakkiyle kdirdir" (lu mrn, 3/189);

"Gklerde ve yerde ne varsa hepsi Allah'ndr" (Bakara, 2/116, 255). Bu ve benzeri pek ok yetten de anlalaca gibi evrende grdmz her eyin gerek sahibi Allah Tel'dr. Fakat, Cenab- Hak, yerde ve gkte bulunan btn varlklarn, yce katndan bir ltuf ve balama olarak, insanlarn hizmetine verildiini baka yet-i kerimelerde beyan buyurmutur:

"Bir de gklerde ne var, yerde ne varsa hepsini (Allah) kendi katndan sizin hizmetinize balad. phesiz ki bunda, dnecek bir kavim iin ibretler vardr" (Csiye, 45/13).

Varln gerek sahibi olan Allah Tel, bunu, kullarndan dilediine verip dilediinden alacan da yle aklamtr:

"Rslm, yle de: Ey mlkn sahibi Allahm! Sen dilediine mlk verirsin, dilediinden de mlk eker alrsn; dilediini aziz edersin, dilediini de zelil edersin. Hayr, senin elindedir. Muhakkak ki sen her eye kdirsin" (lu mrn, 3/26).

Ayrca, Allah Tel, kendilerine mal ve mlk verdii insanlar babo brakmam, onlara mallar ile ilgili baz sorumluluklar yklemi ve grevler vermitir.

"Onlarn mallarnda dilencinin ve (iffetinden dolay durumunu aklamayan) yoksulun bir hakk vardr" (Zariyt, 51/19);

"O kimseler ki, gayba inanrlar, namaz gerei gibi klarlar ve kendilerine verdiimiz rzklardan infak ederler (bakalarna verir ve yedirirler)..te byle kimseler, Rablerinden olan doru yol ve hidyet zeredirler ve bunlar azabdan kurtulup sevba erenlerdir" (el-Bakara, 2/35), yetlerinde bu sorumluluk ve grevlerin; Allah'tan (c.c) bir emnet olarak verilen mallardan bir ksmnn bakalarna verilmesi olduunu anlyoruz. Bunun kime, nasl ve ne lde verilecei ise Kur'an- Kerm'de ikiyze yakn yet-i kerimede aklanmtr.

Dikkat "dilerse, yukardaki yet-i kerimede iman ve namazdan hemen sonra Cenab- Hakk "infak etmeyi" emretmitir. "nfak "Allah'n (cc) verdii maln mer bir ekilde elden karlmas, bakalarna verilmesi" demektir. nfakn farz, vcip ve mendup gibi ksmlar vardr. Farz olan infak zekt, vacip olan infak fitredir ki, bunlar hakknda yukarda geni bilgi verilmitir.

Kur'an'n pek ok yerinde: "Namaz dosdoru kln, zekt verin..." (Bakara, 43, 83,110; Nis, 77) emri vardr. slmiyet'te en mhim ibadet namazdr. Mslmanlara namazdan hemen sonra zekt vermelerinin emredilmi olmas, zektn, bir ibadet olarak dinimizde ne byk bir yeri olduunu gsterir. Dinin iman ile temeli atlp namaz ile direi dikildikten sonra, geilecek mhim bir geidi vardr ki, zekt, o geidi geirecek bir kpr olarak yaplacaktr.

Hz. Peygamber yle buyuruyor:

" ey lnn arkasndan mezara kadar gider: ilesi, mal ve ameli. Bunlardan ikisi geri dner, birisi kalr. Dnenler ilesi ile mal, kalan da amelidir" (Riyaz's-Salihn, I, 139).

Dnyada kalacak olan malmzn, Allah'n emrine gre kullanlmas ve harcanmas nemli bir itir. nk bu harcama ile, hirete uzanan geide salam bir kpr kurma imkn elde edilecektir.

Cenab- Hak, Kur'an- Kerm'de: "Hayr ve iyilik yapmak hususunda birbirinizle yarnz" (el-Bakara, 2/148) buyuruyor. Hayr ve iyilik mal, el ve dil ile yaplr. Yaplacak btn bu iyiliklerin ad "sadaka"dr, ve Peygamberimiz (sav); "Her iyi i sadakadr" (Riyz's-Salihn, I,167) buyurmutur.

Mal ile yaplacak iyilik ve yardmn banda zekt gelir.

"Namaz gerei gibi kln, zekat verin ve hayr ilerinden nefisleriniz iin nden her ne gnderirseniz, Allah katnda onun sevabn bulursunuz. phesiz Allah, btn yaptklarnz grc ve kararln vericidir" (Bakara, 2/110).

Zekt, mal ile yaplacak mecbri bir yardm eklidir. Fakat mal ile yaplacak yardm zekttan ibaret deildir. Mslmanlara, ihtiyalarndan fazla olan mallarndan bakalarna vermeleri emir ve tavsiye edilmitir. Aadaki yet ve hadisler, zektn dnda, sadaka olarak bakalarna yardm etmemiz gerektiini ve bunun nemini anlatmaktadr.

Allah Tel buyuruyor ki:

"Yzlerinizi (namazda) dou bat tarafna evirmeniz hayr ve taat deildir. Fakat hayr ve ibadet, Allah'a, hirete, meleklere, Allah'n indirdii kitaplara ve peygamberlere iman edenin ibadetidir ve Allah sevgisi zere, yahut mala olan sevgisine ramen, mal fakir akrabaya, yetimlere, yoksullara, yolda kalma, dilenenlere, kle ve esirlere (kurtulular iin) harcayan, namaz gerei zere klan ve zekt veren kimsenin... hayrdr" (Bakara, 2/177); "Ey Raslm, onlar neyi nafaka olarak vereceklerini sana soruyorlar. De ki: Maldan vereceiniz ey, ana-babann, akrabann, yetimlerin, yoksullarn, yolcunundur. Hayr olarak daha her ne yaparsanz Allah Tel onu bilir ve mkfatn verir" (Bakara, 2/215).

Hz. Peygamber de yle buyurmutur:

"Bir hurmann yars ile, bunu da bulamazsanz gzel szle ateten korununuz" (Mslim, Zekt, 95);

"Herhangi bir mslmann diktii aatan yenen, alnan ve eksilen ey, o aac diken iin sadakadr" (Riyaz's-Salihn, I, 168).

Ferdi, sosyal faaliyetlerin merkezi sayarsak, onu, i ie baz emberlerin evrelediini grrz. Kendisine en yakn emberi ocuklar ve anne-babas oluturur. Daha sonra, yakn akraba, yakn ve uzak komular ve iinde yaad toplumun dier bireyleri gelir. yet ve hadislerden,. insann, bu yaknlk derecesine gre bakalarna yardm elini uzatmas gerektiini reniyoruz.

Uzre oullarndan, hayr yapmak isteyen birisi, Peygamberimizin yanna gelmiti. Adamn tek bir klesi vard. Raslllah kleyi ondan ald, satt ve parasn kendisine verdi. Sonra ona unlar syledi: "Bu paray nce kendi ihtiyalarn iin harca. Artarsa ilen iin sarfet. ilenden de birey artarsa sana yaknl ve hsml olana harca; bunlardan da bir ey artarsa -yanndaki yoksullar gstererek, yle, yle sadaka yap" buyurdu (Mslim, Zekt, 41).

Yine Peygamberimiz (s.a.s), bahesini sadaka olarak vermek isteyen Eb Talha'ya onu akrabalarna tasadduk etmesini tavsiye etmi, Eb Talha baheyi akrabalar ve amca oullar arasnda taksim etmiti (Mslim, Zekt, 42, 43).

Baka bir hadis-i erifte de yle buyurulmutur: "Verenin eli yksektir. Hem nafakasn verdiin kimselerden bala! Anneni, baban, kz kardeini, erkek kardeini sonra sana en yakn ve ondan sonra en yakn olanlarn gr, gzet" (Nes, Zekt, 51).

u halde, bir mslman bakalarna mal ile yardm etmeyi dnrse, nce yaknlarndan balamal ve derece derece yardm halkasn geniletmelidir. Tabii bu arada dikkat edecei en nemli ey, yardm edecei kiilerin gerekten yoksul olup olmadklardr.

Peygamber Efendimiz: "Gerek zenginlik maln okluu deildir. Aksine gerek zenginlik gnl zenginliidir" buyurmutur. Fakat insan hi bitmeyecek olan gnl zenginlii yerine daha ok mal zenginliini ister, gzn hrs brr, kazandka kazanmak arzusu iini kaplar. nsanlarn bu ruh hlini sevgili Peygamberimiz: "demolunun iki vdi dolusu mal olsa, nc vdiyi de ister. demolunun i boluunu (ihtirasl gnln) topraktan baka birey dolduramaz. u kadar ki, bu ihtirasndan tevbe eden kiinin tevbesini Allah kabul eder" (Mslim, Zekt, 116) szleri ile aklamtr.

Baka bir hadis-i erifte de; "Yal kimsenin kalbi iki eyi sevmekte dimi gentir: Uzun hayat istei ve mal sevgisi" (Mslim, Zekt, III) buyurularak mala olan balln bir mr boyu devam edecei haber verilmitir.

Cenab- Hakk yle buyuruyor:

"eytan sizi, fakir olacaksnz diye korkutur, size cimrilik ve sadaka vermemekle emreder. Allah ise ltfundan bir marifet ve fazla stnlk vaad ediyor" (Bakara, 2/167).

"llah'n fazlndan kendilerine verdii eye cimrilik edenler, hibir zaman onu kendilerine faydal sanmasnlar. Aksine bu, kendileri iin bir erdir. Onlarn cimrilik ettikleri ey, kymet gn boyunlarna dolanacaktrr. Gklerin ve yerin mras Allah'ndr. Allah, btn yaptklarnzdan hakkyla haberdrdr" (lu mrn, 3/180).

Bir mslmann, hadis-i eriflerde belirtilen mal hrsn yenerek yetlerde belirtilen eytann aldatmas ve cimrilik duygularn alt ederek, Allah'n kendisine bir ihsan, bir ltuf, bir nimet olarak verdii malndan hayr yolunda, Allah ve Rasl'nn emrettii ekilde harcamas phesiz ok asl bir davrantr. Bylece nimetin kadri bilinmi, kr ed edilmi ve Hakk'n rzasna ulalm olur. Lkin, Cenab- Hakk'n gerek anlamda bir yardmda baz zellikler aradn gryoruz. lu mrn sresinin 92. yetinde Allah Tel yle buyuruyor:

"Sevdiiniz eylerden sadaka vermedike, siz, Cennete eremezsiniz. Allah yolunda her ne harcarsanz muhakkak Allah onu bilir" (lu mrn, 3/92).

u halde biz, mal sevgisi ile Allah rzasn kazanmak arasnda bir tercih yapmak zorundayz. Bir imtihandan geiriliyoruz. Mallarmzdan sevdiklerimizi, srf Allah rzasn umarak, yoksullara verirsek bu imtihan kazanm olacaz. Bu konuda Peygamberimizin yakn dostlarnn davranlar bize rnek olmaldr.

Enes b. Mlik yle anlatyor:

"Ensar'dan Eb Talha, Medine zenginlerinden idi. Kendisinin en ok sevdii mal da, Mescid-i Nebev'nin karsndaki Beyraha denilen bahesi idi. Raslllah oraya gider ve iindeki gzel sudan ierdi. "Sevdiiniz eylerden sadaka vermedike, siz, Cennete eremezsiniz" yeti nzil olunca Eb Talha kalkp Raslllah'n yanna geldi, ve: "- Allah, Kitabn'da;

"Sevdiiniz eylerden sadaka vermedike, siz, Cennete eremezsiniz, " buyuruyor. Mallarmn bana en sevimlisi Beyraha'dr. O, Allah iin bir sadakadr. Bu sadakann hayrn ve Allah katnda onun tkenmez bir hiret az olmasn umarm. Y Raslllah! Bu bahemi istediin yere sarf et," dedi..." (Mslim, Zekt, 42).

Mal ile yaplacak bir yardm ekli de "karz- hasen" dir. "Karz" fiz ve benzeri herhangi bir menfaat beklemeden dn para vermek demektir. Bu da Allah'n vd bir mal yardm eklidir. Kur'an- Kerm'de bu fedkrlk o kadar yceltilmitir ki, dn veren kii sanki insanlara deil Allah'a vermi gibi telkk edilir:

"Sadaka vererek iyilik eden erkekler ve kadnlar, bir de Allah'a gnl holuu ile dn verenler yok mu, Allah onlarn mkafatn kat kat verecektir. Onlar iin ok erefli bir karlk vardr" (Hadid, 57/18) yetinde, Allah rzas iin dn para verenler ite byle lmtr. Bylece Allah Tel, dnyada skan ve darda kalan kullarna, herhangi bir kar dncesinden uzak, dinimizin yardm ve iyilik anlay iinde bor verenlere ahirette kat kat manev mkfat vaad etmi bulunuyor.

Herkesin yararlanabilecei eme, kpr, cami, okul, yol, hastahne, dispanser gibi hayr kurumlar yaptrmak da mal ile yaplan yardmlardandr. Bu tr hayr eserlerine sadaka-i criye (devaml sadaka) denilir ki, sevab ok fazladr. Sadaka-i criye anlay, vakflarn ortaya kmasnda ok byk etki yapm ve slm dnyasnn her taraf halka hizmet gtren vakf kurulular ile dolup tamtr.

Sosyal ve ekonomik hayatmz asndan malla yaplacak en nemli yardmlardan biri de servet sahiplerinin mallarn yatrma aktarmalar ve almak isteyenlere i ve geim imkn hazrlamalardr. Hayatn alarak kazanmak isteyen, hell kazan peinde koan bir kiiye yardm eli uzatmann en iyi ekli budur. nk bu davranmzla hem bir mslmana geim imkn vermi, hem de onun eref ve ahsiyetini korumu oluruz.

Mnev yardm:

Cenab- Hakk yle buyuruyor:

"inizden, insanlar hayra aracak, iyilii emredecek, ktlkten alkoyacak bir topluluk bulunsun. te onlar kurtulua erenlerdir; Siz insanlk iin meydana karlm en hayrl bir mmetsiniz; iyilii emreder, fenalktan alkoyarsnz ve Allah'a imannzda devam edersiniz" (lu mrn, 3/104, 110);

"yilii emretmek ve fenlktan saknmak hususunda birbirinizle yardmlan, gnh ilemek ve dmanlk yapmakta yardmlamayn. Allah'tan korkun, nk Allah'n azab ok iddetlidir" (Mide, 5/2).

"M'min erkeklerle m'min kadnlar birbirlerinin yardmclardr; iyilii emreder, fenlktan alkorlar, namaz gerei zere klarlar, zekt verirler, Allah ve Raslne itaat ederler" (Tevbe, 9/71).

"Bir kimse iyi bir i ilerse faydas kendisinedir" (Csiye, 45/15).

Eb Musa (r.a)'dan rivayet edildiine gre, Peygamberimiz:

"- Her mslmana sadaka vermek vciptir, " buyurdu. Oradakiler:

"- Y Raslllah! Eer sadaka olarak verecek bir ey bulamazsa ne yapar, syler misiniz?" dediler.

- alr, elinin emei ile kazandn hem kendisi harcar hem de sadaka olarak verir, " buyurdu.

"- almaya gc yetmezse ne yapar, ne dersiniz?" denildi.

"- Skntya dm bir muhtaca yardm eder, " buyurdu.

"- Byle bir yardma gc yetmezse?" denildi.

"- yilik ile yahuut hayr ile emreder, " buyurdu.

"- Bunu yapmaya da kudreti yetmezse?" denildi.

"- Ktlkten kendisini sakndrr, bu da onun iin bir sadakadr" buyurdu (Mslim, Zekt, 55).

Yine, Hz. Peygamber (sav) yle buyurmutur:

"mmetimin iyi ve kt btn amelleri bana gsterildi. yi amellerin iinde, eziyet verecek eyin yoldan kaldrlmas da vard. Mescidin kirletilmesi ve o hliyle braklmasn da kt ve irkin ameller arasnda grdm" (Riyaz's-Salihn, I, 157).

"Kardeini gler yzle karlamaktan ibaret bile olsa hi bir iyilii hor grme" (Riyaz's-Slihn, I, 159);

"En kk iyilik, insan olsun, hayvan olsun gelip geene eziyet veren eyi ortadan kaldrmakla balayan hazr ve yardmdr" (Kefu'l-Haf, I, 198).

Daha pekok yet ve hadiste insanlara iyilik yapmalar emredilmi ve bunun yollar gsterilmitir.

Bir insann bizzat kendisine ve ile bireylerine kar grevlerini yerine getirmesi bir iyiliktir. Komusu ile olan ilikilerinde krc olmamas, ona her konuda yardm elini uzatmas bir iyiliktir. Bir yoksulun, bir yetimin yedirilip-giydirilmesi ve barndrlmas nasl madd iyilikse, gler yz ve tatl szle gnllerinin alnmas, sevgi ile balarnn okanmas da bir iyiliktir. zgn ve dertli birini teselli etmek, bildiklerini bir bakasna retmek, evredekilere doru yolu gstermek, hasta, yal ve kimsesizleri ziyret etmek bir iyiliktir. Her konuda evremizdeki insanlarn yardmna komak; hasta, yal ve sakat bir kardeimize tatlarda yer vermek, elinden tutup yolda kardan karya gemesine yardm etmek, bir yolcuya, bir misfire gidecei veya arad yeri gstermek iyiliktir. Sokakta, caddede, mahallede, arda, pazarda ta, amuru, pislii, dikeni ksaca insanlara eziyet ve tiksinti veren bir eyi ortadan kaldrmak iyiliktir. nsan olsun, hayvan olsun susayan birine su vermek iyiliktir. Ksaca, Allah ve Raslnn bizden yaplmasn istedii, akl ve vicdann ho grd bir eyi yapmak iyiliktir. Hatta ktlkten saknmak ve bir bakasna ktlk yapmamaya almak da iyiliktir. Btn bu iyilikler de sadakadr.

Saylmakla bitirilemeyecek kadar ok olan iyiliklerin bir yar havas iinde yaplmas her mslmann grevidir. Herkesin yapabilecei bir iyilik de mutlaka vardr. Hatta, mslman yalnz bu iyilikleri yapmakla kalmamal, bakalarnn da bunlar yapmasna yardmc olmal, onlar iyilik ve yardm konusunda tevik etmelidir. nk Allah Tel, iyilikte ve ktlkten saknmakta yardmlamamz emretmitir. Allah iin iyilik yapan, Allah iin madd ve mnev yardmda bulunan kimsenin mkfatn da phesiz Yce Mevlmz verecektir.

yilikte yardmlamak kadar ktlkten alkoymaya almak da mslmanlarn din-ahlk grevleri arasndadr. Yukarda da getii gibi Allah Tel; "Gnh ve dmanlkta yardmlamayn" diye emretmitir. Kur'an- Kerim'de, "iyilii emretmek, ktlkten alkoymak", faziletli insanlarn zellii olarak zikredilir. Btn peygamberler bu emri yerine getirmi ve kendilerine gnderildikleri topluluklar fenlktan alkoymaya almlardr. Peygamberlerinin tlerini dinlemeyen isyankr sriloullar hakknda Cenab- Hakk; "Onlar, birbirlerini, yaptklar ktlkten alkoymazlard. Gerekten ne kt i yapyorlard" (Mide, 5/79) buyurmutur.

Hz. Peygamber bir hadis-i erifinde; "Sizden her kim bir ktlk grrse onu eliyle deitirsin. Eer eliyle deitirmeye gc yelmezse diliyle, ona da gc yetmeyen kalbiyle. Bu, imann en zayf olandr" (Mslim, man, 78) buyurmutur.

u hlde, iyiliin emredilmesinde olduu gibi ktlkten alkoyma da sz ve davranlarla olacaktr. M'min kii grd ktlkleri, ister byk ister kk olsun, eliyle dzeltmeye, o fenla engel olmaya almaldr. Bunu yapamayanlarn ktlk yapanlara nasihat etmeleri, yaptklarnn irkinliini anlatmalar, szle onlar ktlkten vazgeirmeye almalar ahlk grevleridir. Eer bu grev yaplrsa ktler ve ktlkler azalr, iyilik yaygnlar, toplum huzur bulur. Aksine davran ktlklerin bir salgn gibi her tarafa yaylmasna, toplumu iten kertmesine sebep olur. Bunun iindir ki, dinimiz, iyilii emir ve ktlkten alkoymay (emr bi'lma'rf, nehy ani'l-mnker) mslmanlarn yapmalar gereken nemli grevler arasna almtr.

Yardm yaplrken dikkat edilmesi gereken hususlar

Eer yardmdan, yardmlamadan sz ediliyorsa, mutlaka orada bir yardm edenle bir de yardm edilen, yahut alanla veren vardr. Ksaca yardm, iki veya daha ok kii arasnda olur. Yardmn istenilen ekilde olabilmesi, yerini bulmas iin baz hususlara dikkat edilmesi gerekir. Hak sahibi aranmadan, dikkatsizce yaplan yardmlarn ou zaman arzu edilen sonucu vermedii unutulmamaldr. Bunun iin yardm yaplrken aadaki hususlara dikkat etmekte yarar vardr.

1. Yardm Allah rzas iin yaplr. Allah (c.c) rzas gzetilmeden yaplan iyilikte riy ve gsteri, yahut kar dncesi vardr. Cenab- Hakk, yardmlarnda kendi rzasn gzetenleri yle yor: "Malnzdan hayr adna her ne harcarsanz kendi menfaatiniz iindir. Zira siz, ancak Allah rzasn gzeterek verirsiniz. Bylece hayra dir her ne verirseniz onun sevab tam olarak size denir. Hakknz yenmez ve size zulm edilmez" (Bakara, 2/272).

2. Yardm yaplaca zaman gerekten yoksul olan kimseler aranmaldr. Allah Tel yle buyuruyor:

Sadakalarnz o fakirlere verin ki, onlar, Allah yolunda almaya koyulmulardr; teye beriye koup kazanamazlar. Dilenmekten ekindikleri iin, tanmayanlar, onlar zengin zannederler. Ey Raslm! Sen onlar yzlerinden tanrsn. Onlar iffetlerinden tr insanlar rahatsz edip bir ey istemezler. Siz malnzdan bunlara ne harcarsanz, muhakkak Allah onu hakkyle bilicidir" (Bakara, 2/273).

Fazilet ve hay sahibi insanlar, yoksulluklarn aa vurmaz, bakalarndan kolay kolay bir ey istemezler. Yardm yapacak zenginlerin, evrelerinde bylelerini arayp bulmalar ve haysiyetlerini zedelemeden onlara yardm etmeleri gerekir. Hi ihtiyalar olmad halde istemeyi ve dilenmeyi alkanlk hline getirenler oktur. Peygamberimiz'in (s.a.s) ktledii bu kiilerden uzak durmal ve kendileri yoksul olarak deerlendirilmemelidir.

3. di, ie yaramaz eyler yardm diye bakalarna verilmemelidir. Dk ve baya eyleri vermek mrvvet ve cmertlie smaz. Cenab- Hakk'n u buyruu unutulmamaldr:

"Ey iman edenler! Kazandklarnz ve sizin iin yerden kardmz rnlerden en hell ve iyisinden Allah yolunda harcayn. Kendinizin, ancak, gz yumarak alabilecei dk ve baya eyleri vermeye kalkmayn. Biliniz ki, Allah verdiiniz sadakalardan mstanidir, her hlde hamde lyktr" (Bakara, 2/267).

4. Yaplan yardm hi bir ekilde baa kaklmamaldr. Baa kaklarak yaplan yardmn sevab yok olur. yilik yerine ktlk yapmamak gerekir. Hi phe yok ki, baa kakmann verecei znt, madd yardmn sevincinden ok fazla olur. Allah Tel, baa kaklarak yaplan yardm m'min olmayan kimselerin ileri olarak nitelemitir:

"Ey iman edenler! Sadakalarnz; insanlara gsteri iin maln harcayan, Allah'a ve hiret gnne inanmayan kimse gibi baa kakmak ve eziyet etmek suretiyle boa karmayn. nk onun bu gsteriinin hli, zerinde az bir toprak bulunan bir kayann hline benzer ki, ona iddetli bir yamur isabet edince, zerindeki topra temizleyip kendisini kat bir ta hlinde brakr. Onlar, yaptklar eylerden hi bir sevap kazanamazlar. Allah, kfirler topluluuna hidyet etmez" (Bakara, 2/264).

5. Yoksulun hlinden anlamal ve ona iyi davranmaldr. Yardm yapacak kimseler uyank olmaldr. Nice yoksullar vardr ki, utandklar iin aktan bir ey isteyemez, durumlarn st kapal anlatmay tercih ederler. Aslnda ihtiya shibinin hli kendisini gsterir. Yardmseverler bu duruma dikkat etmeli ve onlar kk drmeden yardm elini uzatmaldrlar.

Bir mitle gelen ve yardm isteyen kimselere iyi davranmak gerekir. Gler yz ve tatl sz, yardm yaplmasa bile, isteyeni memnun eder. Bunun iin bazlar: "htiya sahiplerin tebessmle karla, verirsen teekkr eder, vermezsen mazur grrler" demilerdir.

6. Peygamber Efendimiz: Kardeini gler yzle karlamaktan ibret de olsa hibir iyilii hor grme" (Riyaz's-Slihn, I, 159) buyurmutur. yleyse hibir yardm kk grlmemelidir.

7. yilik ve yardmda bulunacak kiinin bunu zamannda yapmas, frsat karmamas gerekir. Zaman geirilerek yaplan yardm ihtiyac karlamaktan uzaktr. "Elden gelen n olmaz, o da vaktinde bulunmaz" dedirtmemelidir.

8. Yardm yaplrken mmkn olduu kadar gizlilie dikkat edilmelidir. Zekt gibi farz olan ibadetlerde aklk esastr. Fakat sadakalarda aksine davran insan riydan kurtarr. Cenab- Hakk; Eer sadakalar gizler de onlar ylece fakirlere verirseniz, bu, sizin iin daha hayrldr ve gnhlarnzdan bir ksmn rter" (Bakara, 2/271) buyurmutur. Peygamber Efendimiz de, sa elinin verdiini sol eli duymayacak ekilde gizli sadaka verenlerin, hirette arn glgesinde glgeleneceklerini haber vermitir (Tecrid, II, 620). Hz. Abbas yle demitir: "yilik eyle tamamlanr Acele etmek, kk gstermek, gizli tutmak. Acele etmekle sevindirmi, kk tutmakla bytm, gizli tutmakla tamamlanr olursun. "

Bakalarndan yardm bekleyen kiilerin de dikkat etmesi gereken hususlar vardr. Bunlara dikkat edilmemesi yardm yapanlarn evkini krar, ellerini yardmdan ekmelerine sebep olur.

1-htiyatan fazlas istenmemelidir.

2-Yaplan yardmn szlanmadan, azmsamadan kabl edilmesi gerekir.

3-Yardm, kerm olandan istenmelidir. yilik yapmay sevmeyenden iyilik beklemek insan perianla srkler. Yardm imkn olmayandan istemek onu g durumda brakr. Hz. Ali (r.a): "Yoku, "yok!" denilinceye kadar anlamayan ahmaktr" demitir.

4. yilik ve yardm yapana nankrlkle deil, teekkr ve du ile karlk verilmelidir. Peygamber Efendimiz: "nsanlara teekkr etmesini bilmeyen Allah'a kretmesini bilmez ve nimetin kesilmesine mstahak olur" (Ahmed b. Hanbel, Msned TV, 278) buyurmutur. u halde nankr olmamak, iyilik ve yardmlar teekkrle, karlamak ahlk bir grevdir. Bu grev du ile tamamlanmaldr.

te bu anlayla yaplacak yardmlar, mslmanlar Hakk'n rzasna ulatracak olan yardmlardr.

A
 


iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.