Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla




islam << anasayfaya geri dn
VADE FARKI - islamda islamiyette dinimizde
a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v y z Namaz



Soru: VADE FARKI

Bir maln, pein satlmas halindeki fiyat ile vadeli satlmas halindeki fiyat arasndaki fark. Pein fiyat milyon lira olan bir mal, alt ay vade ile be milyona satlrsa, aradaki iki milyon liras vade farkdr.

Vade fark ile yaplan bir satn caiz olup olmay mtedeyyin esnaf hayli tedirgin etmektedir. Kimileri byle bir uygulamann faiz olaca endiesi ile, ya bu tr muamelelere girmekten kanmakta, ya da ticari zorunluluktan dolay girse bile huzursuz olmaktadr. Her ne kadar bu mesele enflasyonun sebep olduu gnmze has bir problem gibi grnyorsa da, ok eskiden el-e alnm ve hakknda grler beyan edilmitir. Konu byk Hanefi fakihi Serahs'nin mtalalar nda ele alnacaktr. Bilindii gibi Allah (c.c) faizi haram, al verii helal klmtr (bkz. Bakara, 2/175). Al veri, kr gayesi gden bir muameledir. Kr da, kiinin satt bir mal, aldndan daha pahalya satmasdr. Bu, fiyatlarn sabit olduu bir ortamda grnr rakamlarla olabilir. Fakat fiyatlarn devaml deitii bir piyasada satt maln parasn ald gn, ayn mal yerine koyamayacak olan bir kimse grnte fiyat al fiyatndan fazla bile olsa kr deil zarar etmi olur. Tabii bu durumda ya ticareti brakmas veya vadeli sattan vazgemesi gerekir. Gcn maddeye dayand gnmzde, ayet vade fark alarak mal satmak caizse mslman tccarlar bu tr sattan men etmek saf dillilik hatta ahmaklk olur. Vade satlarnn yapl eklini iki trl tasavvur edebiliriz:

1- Satc: "Bu maln pein fiyat u, vadeli fiyat udur" der, alc da bunlardan birisini tayin etmeden "tamam aldm" der. Bu tr yaplan bir sat fasittir. nk fiyat belirtilmemitir. Oysa bir satn sahih olmas iin fiyatn rzaya gtrmeyecek ekilde belli olmas lazmdr. Ayrca Hz. Peygamber efendimiz bir satta iki art nehyetmitir. Tekrar belirtelim ki, bu hkm, taraflar fiyatlardan birisi zerinde anlamadan ayrlmalar halindedir.

2- Satc, maln pein fiyatn ve belirli vadelere gre vade fiyatn syler; alc da bu fiyatlardan birisini tercih eder ve bunun zerinden al verii kesinletirirler. Bu ekilde yaplan sat sahihtir ve din bir mahzuru yoktur. Bu muameleyi faiz olarak deerlendirmek mmkn deildir (Serahs, el-Mebsut, XIII, 8). nk kr meru olduu gibi, her zaman ayn olmasn gerektiren bir din hkm de yoktur. Bugn % 10, yarn % 25 krla satmakta mahzur olmad gibi, pein satlmas halinde % 25, vadeli satlmas halinde % 80 veya baka bir oran kr konulmasnda da bir mahzur yoktur.

Vade fark tesbit edilirken banka faiz oranlarnn veya aylk enflasyon miktarnn gz nnde bulundurulmas bu hkm deitirmez. nk itibar lafzlara deil, manalaradr (Mecelle, madde: 3). Vade fark belirlerken bu yollardan birisine tevessl eden ahsn maksad, faiz almak deil, parasn enflasyonun andrmasndan korumaktr.

una da dikkat ekmemiz gerekir. Vadeli satn cevaz konusundaki tereddt, faiz endiesinden deil, fiyat kesin belli etmeme ve akit esnasndaki ift arttan kaynaklanr. nk faiz, ayn cinsten olan veya aralarnda alnp satlmalar tart veya l ile olmalar bakmndan birlik bulunan mallarn (para ile para, budayla buday, arpa...) birbirleri ile alnp satlmalar halinde sz konusudur (Mernan, el-Hidaye, III, 61 vd.). Oysa vadeli satta bu durum sz konusu deildir. nk satlan bir meta, borlanlan ise paradr. Byle olmayp da ayn cinsten olan mallarn trampas sz konusu olsa ve vadeli olan iin fazlalk art koulsa da bu faizdir, caiz olmaz.

Hseyin KAYAPINAR
 


iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.