Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla




islam << anasayfaya geri dn
MARET - islamda islamiyette dinimizde
a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v y z Namaz



Soru: MARET

mar etmek, en ve bayndr olmak, bina ve yap. Bir vakf terimi olarak; Seluklular ve Osmanllar devrinde yoksullar, muhtalar ve renciler iin kurular yeme, ime, bazen de barnma amacyla kullanlan yerlere verilen genel ad. Harb'n zdd olan "ma'mr belde" anlamnda "umrn" da ayn kktendir.

Trkede daha ok "ahane ve aevi" olarak tannan bu hayr kurumlar tarihte devlet, vezirler ve zenginlerin balaryla kurulmu gayrimenkul gelirleriyle desteklenmi ve bu kurulular iin zel binalar yaplmtr. Hatta cami, medrese, hastane, ahane, misafirhane, hankah, trbe, kale ve minare gibi yaplarn tek tek veya bir arada olarak imaret kapsamna girmektedir (O, Ergin, Trk ehirleri maret Sistemi, stanbul 1938).

slm dininde yoksul, dul yetim ve rencileri grp gzetme tevik edildii iin tarihte vakflarn yannda, vakflarla birlikte pek ok imaretler meydana getirilmitir. Bu konuda en eski imaretin, misafire ok ikram yapmakla n kazanan Hz. brahim'le, slm'n douundan ok nce kurumlaan, K'be-i Muazzama'da haclara zemzem suyu datma ve yemek ikram etme hizmeti sikaye* ve Rifade'ye dayand sylenebilir. Hz. Peygamber'in ve ashab- kirmn yapt pekok vakf hayrnn da imaret niteliindedir.

Osmanllarda medrese rencilerinin parasz olarak yemek yedii imaretler ayn zamanda o semtin, yoksullarnn ve gelip-geen misafirlerinin sabah-akam yemek yedikleri yerlerdi. Yemein dnda, bu kimselere , be hatta on aka di kiras verilirdi. Bu eit imaretlerin ilki, 1336'da Sultan Orhan tarafndan znik'te kurulmutur. Bu kurumu bizzat aan Orhan Gazi, kendi elleriyle yoksullara yemek datm, klar yakmtr. ll. Murad'n saraydaki limlere imarette verdii yemekte bizzat hizmet yapt bilinmektedir (M. Zeki Pakaln, Tarih Deyimleri ve Terimleri Szl, maret Mad.).

XVIII. yzyln sonlarnda stanbul imaretleri her gn otuzbinden fazla insana yemek veriyordu. 1742'de 1. Mahmud tarafndan kurulan Ayasofya Mutfa'ndan nce de Bayezid, Fatih Sultan Selim, Sleymaniye, Sultan Ahmed, Nuruosmaniye vb. Salatn camilerinin yannda imaretler vard. Yoksullarn en ok toplandklar imaretler; Laleli, ehzade ile skdar'da Valide Atik ve Mihrimah, Eyp'de Mihriah imaretleri idi.

stanbul'da camilerin evresinde oluan imaretlerden Fatih'e ait olanlar tasvir ederken Evliya elebi unlar syler: "... ile raste olmu bir camidir ki, mrtefi bir mahalden cevanib-i erbaasnda olan imaretlere nazar- iman ile nazar etsek safi rass- hastan gmgk bir imarethanedir ki berk urup durur. Bu asardan gayri koca Fatih'in nice imaret ile ehr-i stanbul'un enderun ve birun'unda vcuda getirdii sar- azme ile ehr-i cedid mamur ve abadandr." Sleymaniye imareti iin de yle der: "Galata canibinden bu Sleymaniye imaretine nazar eden gya gmgk kurun ile puide bir sevad- muazzam nmayan grr, yani Galata tarafndan Sleymaniye imaretine bakan kimse gmgk kurunla kaplanm, muazzam bir karart grr".

6 Nisan 1327/1909 tarihinde karlan bir kanunla, stanbul'da bulunan yirmi imaretten ikisi hari, onsekizi kapatlmtr. Yalnz yoksullar iin braklar Laleli ve skdar'daki imretlerin yeterli olmamas zerine, 1330/1914 tarihinde karlan bir nizamname ile yine renciye mahsus olmak zere Fatih, ehzade, Nuruosmaniye ve Valide Atik imaretleri yeniden hizmete almtr (M. Zeki Pkaln, a.g.e, II, 62). Ancak bu arada yoksullarn doyurulmas uygulamasnda deiiklikler olmutur.

maretler medreselerin kapatlmasndan sonra tarihe kavumutur. Snrl rencinin bulunduu yalnz stanbul'da imaretlerde gnlk otuzbin renci ve yoksulun doyurulup barndrlmas bu kurulularn gcn gsterir. Bunlarn finansman vakfa ve hayr sahiplerince karland iin gerekte, devletin yapmas gereken harcamalar toplum tarafndan yaplmakta ve devletin yk hafifletilmektedir. Bylece bir slm toplumunda vakf, imaret, zekt, fitre ve r gibi ibadet saylan hayr ve harcamalar eitim, salk ve yoksulluk probleminin madd ykn zerine alm ve kamu harcamalarnn nemli bir blm bu yolla karlanmtr.

mil A
 


iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.