Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla




islam << anasayfaya geri dn
LM - islamda islamiyette dinimizde
a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v y z Namaz



Soru: LM

nsann duyu vastalar ile elde ettii veya Allah Tebarek ve Tel'nn vahiy yolu ile dorudan doruya gnderdii, iinde zan ihtimali bulunmayan yakn bilgi.

slam terminolojide ilim terimi; "bilgi" kelimesini karlamak iin kullanld gibi, herhangi bir bilgi ubesini ifade iin de kullanlr. Mesel; kelm ilmi, tefsir ilmi gibi. Keza, ilim ve bilgi terimlerinin bazen marifet kelimesiyle karlanld da bilinir.

Seyyid erif Crcn'ye gre ilim: "Geree ve vakaya uygun den bilgi ve kanaattr" (Crcani, et-Ta'rifat, Beyrut 1985, s. 160).

Crcn ilim iin u tarifleri de yapar: "lim; bir eyi olduu gibi idrak etmektir. Bilgisizlik bilginin zdddr. Bilim, bilinenden gizlilik ve kapalln kalkmasdr. lim; nefsin, bir eyin manasna ulamasdr. Dnen ile dnlen arasnda hususi bir alkadr" (Crcn, et- Ta'rifat, s. 160, 167).

lim, kesin olsun veya olmasn kavram (tasavvur) veya hkm olarak mutlak manasyla idrak etmektir. ilim; dnme, fehmetme ve hayal etme manalarna da gelir" (Tahanevi, Keaf lstlahati'l-fnun, II, 1055).

lim kavramnn yannda ou zaman kullanlan marifet kavram, daha hususi bir anlam tar ve daha ziyade vastasz bilgiyi, sezisi, kalb bilgiyi ifade etmek iin kullanlr. ilim ahiret yolunu dosdoru gsteren (klavuz) bilgiler topluluudur.

nsanda ilmin ilk douu; dnmeden (basite), bir yol gstericiye bavurmadan elde edilir. nsan, ya ilerledike sebeplerine bavurularak, dnlerek, bir delille ilim elde etme yollarnn var olduunu anlar. Toplu olarak sylersek; birisi vastasz yolla dorudan elde edilen ilim, dieri vasta ile elde edilen ilim vardr.

a) Vastasz ilim: Her insan kendi hususiyetleri ile kendi cinsleri arasnda farkl ve ayr yanlaryla yaratlr. Tabii olarak var olan hususiyetleri bilmek, fertlere dorudan, vastasz verilen bilgidir (ilimdir). nsan, alk, susuzluk, keder, nee, korku vb. duygular, ocuk, st emmeyi; ku, umaya; balk, yzmeyi dorudan renir. Siyah ve beyazna dier renklerin ayn bey olmad ve bir ok sevin mevcudiyeti vastasz olarak bilinir. Bu yolla genelde maddi seyler grerek renilir.

b) Vastal ilim; Bu eit ilim ise genel olarak akl ve his aracl ile renilen ilimdir. Vastal ilimler ise, maddi olmayan, veya mevcut olup dta maddi ekli bulunmayan, fizik tesi dediimiz gayb aleminden fikir, zihin yoluyla renilir. nsanda bulunan be duyu (grme, iitme, koklama, tat alma ve dokunma) ile maddi eyler hakknda (duyular vastasyla) bilgi edinilir. Bir ey grnce ekil; bir ses iitince ses; bir ey koklaynca koku; azmza yiyecek alnca o eyin tad; bir eye dokununca onun yumuak ve sert oluu vs. hakknda vastal bilgiler ediniriz. Ancak hastalk halinde tatl, ac gibi gelir. Tren ve baka arala giderken yol geriye gidiyor sanrz. Bu gibi baz istisnalar dnda, duyular araclyla, dnerek, zihni bilgiler ediniriz. Ayrca inceleme ve aratrma yoluyla da pheleri gideren doru bilgilere ularz.

limler farkl bak alarna gre u tasniflere ayrlabilir:

er' ilimler: Peygamber efendimizin getirdii ilim.

er' olmayan ilimler: Maddi, dnyevi ilimler. Ayrca din, akl ve dnyev ilimler olarak, veya zhir, (dnya hayatn tanzim eden) btn (ebed hayat tanzim edici) ilimler olarak da ksmlara ayrlrlar.

slm akidine gre insann ilim elde etmesinin yollar tr:

1- Havass- selime (salam duyu organlar). Bunlar gz, kulak, burun, dil ve deri olmak zere betir. Bu duyu organlar hastalklardan uzak olduu takdirde kendileriyle elde edilen bilgiye gvenilir.

2- Haber-i sadk (doru haber). Bu ikiye ayrlr:

a) Mtevtir haber: Yalan sylemek zere birlemeleri aklen mmkn olmayacak kadar ok sayda bir topluluun vermi olduu haberdir. Bunda phe edilmez. Mesel bugn Avustralya ktasnn varln gzlerimizle grmesek bile bir ok kii tarafndan haber verildii iin tereddtsz kabul ederiz.

b) Haber-i Resul: Allah tarafndan gnderilen hak peygamberin vermi olduu haber ve sylemi olduu eylerdir.

3- Akl: slm dini akla byk nem vermi, onu ilim elde etme yollarndan biri olarak kabul etmitir. Bir ey aklla dnmeden hemen bilinirse buna "bedh" denir. Dnerek bilinirse "istidll" denir

slm dini ilme, okumaya ve bilgiye byk nem vermitir. Hz. Peygamber (s.a.s)'e inen ilk vahiyde okumaktan, kalemden, eitim ve retimden bahsedilir: "Yaratan Rabbinin adyla oku! O, insan bir alakadan yaratt. Oku! nsana kalemle yaz yazmay retip ona bilmediklerin renen Rabbin sonsuz ltf sahibidir" (el-Alak, 96/1-5).

slm, insann yaratlna uygun bir din olduu iin btn mslmanlara ilmi farz klmtr. Her mslmann din grevlerini yerine getirecek, hell ile haram, hak ile batl birbirinden ayrt edecek kadar bilgi sahibi olmas farzdr. Nitekim Hz. Peygamber (s.a.s): "lim tahsil etmek her mslman erkek ve kadna farzdr" (bn Mace, Mukaddime, 17) buyurmutur.

Tb, hesap ve teknik gibi cemiyet iin gerekli olan her trl bilgiyi renmek farz- kifayedir. Bu tr ilimler cemiyetin baz fertleri tarafndan renilirse bu farz yerine getirilmi olur. Fakat kimse renmezse toplumun btn fertleri Allah katnda sorumlu olurlar.

vnmek ve bakalarna kar stnlk taslamak iin ilim renmek ise mekruhtur.

slm kadar ilme nem veren baka bir din yoktur. Kur'an- Kerim'de sadece ilim kelimesi yzbe defa zikredilir. Bu kkten gelen dier kelimelerle birlikte bu say sekiz yzellidokuzu bulur. Ayrca "akl, fikir, zikr" gibi kelimeler Kur'an- Kerim'de ok zikredilir.

slm'a gre ilim ve hikmet mminin kaybolmu maldr; mmin, yerine ve syleyene bakmakszn onu nerede bulursa alr. Her fenaln, hatta kfr ve irkin de ba bilgisizlik ve cehalettir. Kfrn ne demek olduunu bilen bir kimse kafir olmaz. irkin ne demek olduunu bilen, bakalarn Allah'a ortak komaz, Allah'tan bakasna ibadet etmez. Bunun iindir ki Kur'an- Kerim'de "Sakn ha cahillerden olma" (el-En'm, 5/35) buyurulmutur. Kur'an- Kerm'in aka ifade ettiine gre "Kullar ierisinde Allah'tan ancak limler korkar" (el-Ftr, 35/28).

Kur'an- Kerm'de ilmin her eidi vlm, bilenlerle bilmeyenlerin bir olamayaca aka belirtilmitir: "Hi bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? " (ez-Zmer, 39/9).

slm ilmin, limin ve ilim yolcusunun deerini ykseltmitir. Kur'an- Kerm'de "Allah, iinizden iman edenlerle kendilerine ilim verilenlerin deerini ykseltir" (el-Mcadele, 58/15) buyurulur.

Peygamber efendimiz (s.a.s) de hads-i eriflerinde yle buyurmutur: "lim tahsil etmek maksadyla bir yola giden kimseye Allah Tel Cennet yollarndan aar. Melekler, ilim ve tahsil edene kar memnuniyetleri ve tevzleri sebebiyle kanatlarn yere sererler. Gklerde ve yerde olan her ey, hatta su iindeki balklar, lim iin Allah'tan rahmet diler. limin, bilmeden ibadet eden kimseye stnl, on drdndeki ayn, grnen dier yldzlara stnl gibidir. limler peygamberlerin varisleridir. Peygamberler ne altn ne de gm brakmlardr, onlar miras olarak sadece ilmi brakmlardr. Kim ilmi almsa byk ve deerli bir ey alm demektir" (Eb Davud, lm, 1).

"Kim ilim tahsil etmek iin (evinden veya yurdundan) karsa geri dnnceye kadar Allah yolundadr" (Tirmiz, lm, 2).

"Alimler yeryznn kandilleri, peygamberlerin halifeleridir. Onlar benim ve dier peygamberlerin vrisleridir" (Kef'l Haf, H. No: 1751).

slm'da ilim, Allah'n rzasn kazanmak ve amel etmek iin renilir. Peygamber efendimiz (s.a.s), dualarnda; "Allah'm, bana rettiklerinle beni faydalandr; bana fayda salayacak ilim ret, ilmimi artr" (Tirmiz, Daavt, 128); "Faydasz ilimden Allah'a snrm" (Tirmiz, Daavt, 68) buyurururdu.

Grlyor ki, dnya ve ahiret saadetinin anahtar ilimdir. lim amellerin en faziletlisidir. Yukardaki emir ve szlerin nda slmiyet'le ilim birbirinden ayrlmaz iki eydir demek mmkndr.

Dnya, ahiretin tarlas ve Allah'a giden yolun balangcdr. Dnya dzenini ayakta tutmak iin bildirilen bir takm desturlar vardr. te bu dnyada insanlarn ekonomik, sosyal, din ve dnyev btn durumlarn dzenleyici ve insanlar birletirici kuvvet sadece ilim yoluyla kazanlr.

lim, nefisleri helk edici ahlakszlklardan temizler; insanlar aydnlatarak gzel ahlka kavuturur ve ahiret yolunun aydnlanmasn retir. lim, Allah Tel'nn keml sfatdr. Peygamberlerin ve meleklerin erefi ilimden gelmektedir. Allah'n huzuruna ilimle gidilir. lim tek bana faziletin de kendisidir.

lim ise, bilmeyen kalabala gerek ve doru yolu gsterici olmas bakmndan "Rabbinden sana indirilen gerekleri insanlara bildir" (el-Maide, 5/67) ilhi emrine muhatap olan peygamberin izindedir.

lmi Gizlemek:

limler sahip olduklar ilimleri bakalarna aktarmak zorunda mdrlar? Baka bir deyimle, ilmi gizlemek, knanan ve su saylar bir i midir?

Kur'an- Kerm'de bu konuda Yahudi ve Hristiyanlarla ilgili olmak ve hkm mslmanlar da kapsamak zere baz ayetler nazil olmutur. mam Suyt "ed-Drr'l-Mensr" isimli eserinde, bn Abbas'tan rivayet ettiine gre, Muz b. Cebel ve baz sahabiler Yahudi bilginlerinden bir gruba Tevrat'taki baz hkmleri sordular. Yahudiler bu bilgileri gizlediler ve haber vermekten kandlar. Bunun zerine u ayet nazil oldu: "ndirdiimiz ak delilleri ve hidayeti biz kitapta insanlara aka belirttikten sonra- gizleyenler var ya; ite onlara hem Allah lnet eder, hem de btn lnet edebilenler lnet eder. Ancak tvbe edip, durumlarn dzeltenler ve gerei aklayanlar bakadr. Onlar balarm; nk ben tvbeyi ok kabul edenim, ok esirgeyenim" (el-Bakara, 2/159-160).

Yahudilerin gizledii bilgiler arasnda recim cezas bulunduu gibi, Hz. Peygamber (s.a.s)'in geleceini bildiren haberler de bulunmaktadr Nitekim bir ayette yle buyurulur; "Onlar, yanlarndaki Tevrat ve ncil'de (vasflarn) yazl bulduklar o eliye, o mmi Peygambere uyarlar" (el-A'rf, 7/157).

Ancak slm hkmleri gizlemekten vazgeip de tvbe eden, Hz. Peygamber'e iman ederek gidiini dzelten ve Allah'n Peygamberlerine vahyettii eyleri insanlara aklayanlar mstesnadr. Bunlar slm hkmleri gizlemekten vazgetikleri takdirde Allah onlarn tvbesini kabul eder. Onlar rahmet ve mafiretine kavuturur.

Ayet-i Kerime'nin hkm yalnz Ehl-i kitaba deil; Allah'n ayetlerini gizleyen ve er' hkmleri aklamayan herkese mildir. nk ayetin ifade tarz usul limlerinin de dedii gibi zel sebebe bal olmakszn genel anlam ifade eder.

Eb Hayyn yle demitir: "Aka anlalyor ki, zel nzul sebebi olsa bile ayetin umum manas, ehl-i kitap olsun, bakalar olsun ilmi gizleyen herkes hakkndadr. Ayet, Allah'n dininden olup da yaylmasna ve duyurulmasna ihtiya duyulan herhangi bir ilmi gizleyen herkesi iine alr. Aadaki hadis bu ayeti tefsir eder.

Hadiste yle buyurulur: "Kendisine bir ilim sorulup da bunu gizleyen kimseye kyamet gnnde ateten bir gem vurulacaktr" (bn Mce, Hkim).

Sahabiler de bu ayeti ayn ekilde anlamtr. Eb Hureyre'nin, yle dedii rivayet edilmitir: "Eer Allah'n kitabndaki bir ayet olmasayd, size hi bir hadis rivayet etmezdim" Eb Hureyre bundan ilmi gizleyenlerle ilgili olan ayeti okumutur (Eb Hayyn, el-Bahru'l Muhit, I, 454).

Dier yandan baz limler ilmi gizlemeye yol aaca endiesiyle, yukardaki ayete dayanarak, Kur'an okuma karlnda para almann caiz olmadn sylemilerdir. Onlara gre ayet, hkmleri aa vurmay, yaymay ve gizlemeyi emrediyor. Bir kimse. edas kendisine gerekli olan bir amel iin cret almaz. Namaz kld iin crete hak kazanamamas gibi. nk namaz, Allah'a yaklamak iin yaplan bir ibadettir. Bu yzden namaz retmek karlnda alnacak cret caiz olmaz.

Ancak, sonraki (Mteahhirn) limleri, cret veya maa alnmad takdirde dini grev ve almalarn ihmal edileceini, dini tebliin yaygnlaamayacan, ilmin giderek yok olacan dndler ve din ilimlerin eitim retim ve tebliinde grev yapanlarn, bu hizmetleri karlnda cret alabileceklerine dair fetva verdiler.

Durak PUSMAZ
 


iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.