Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla




islam << anasayfaya geri dn
LH - islamda islamiyette dinimizde
a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v y z Namaz



Soru: LH

Kendisine ibadet edilen, her eyden ok sevilen, tazim ve tesbih edilen mutlak varlk.

Lgatta, rtnmek, gizlenmek, almak ve kulluk anlamnda kullanlmakla beraber genelde ibadet edilen, tapnlan nesnelerin ortak ad olmutur. Ancak slmiyet'in saf tevhid akdesi, taplacak, ibadet edilecek; kainatn ve eyann yaratcs ve yoktan var edicisi olarak sadece Allah' kabul etmektir. Bu yzden, Allah lafz sadece slm'n kabul ettii tanr inancnn alemi (zel ismi)'dir.

Mfessirlerin ve nahivcilerin ekseri grne gre Allah ismi celli mrtecel ve gayri mtak bir isimdir. Yani ne (Lahe-yelih-leh) dan ne de (lailahe) den mstak deildir. Bazlarnn iddia ettii gibi Sryanice olduu ileri srlen "Lhe" isminden arapalam bir isim de deildir. mam Fahruddin er-Rz lafza-i Cell Allah-u Tel'nn alem ismidir ve aslen mtak deildir. Nahiv imamlarndan Halil ve Sibeveyh usulclerin ou ve fakihler hep bu grtedirler demitir. Nitekim nidada hemzenin dmemesi ya ile faslasz bir araya gelmesi hemzenin kelimenin aslndan olduunun delilidir. Lafzai Celalin bandaki eliflam harfi tarif deildir. Ancak kullanl kolayl iin ounlukla onun gibi kullanlmtr. Sonu olarak Allah ismi mtak ve menkul deildir. lk kullanlndan itibaren alem ismidir. Nitekim arapada Allah isminin oulunun veya bir baka ey iin kullanldnn hi bir rnei yoktur. Allah'n zat btn esm ve sfata mukaddem olduu gibi Allah ismi de yledir. O ulhiyyet vasfndan deil, uluhiyyet ve ma'bdiyet vasf ondan alnmtr. Allah mabut olduu iin Allah deil, Allah olduu iin mabut'dur. Onun ulhiyyeti ibadet ve ubudiyyete mstehak olmas zatndandr. nsanlk, puta tapar, gnee tapar, atee tapar. kahramanlara, tutlara veya baz sevdii eylere tapar. Tapt zaman onlar ilh ve mabut olurlar. Sonra bunlardan vazgeer, o zaman onlar lhiyet ve mabtiyet vasflarn yitirirler. Halbuki insanlar Allah' mabut ilh tansn tanmasn, O zatnda mabuttur. O'na her varlk ibadet, ubudiyet ve tazim borludur (M. Hamdi Yazr, Hak Dini Kur'an Dili, I, 29-30).

slmiyet'in Allah kidesiyle dier dinlerdeki "ilh" fikri arasnda tartmaya yer brakmayacak nitelikte byk farklar vardr. Dier dinlerdeki ilah fikrine, slmiyet'in reddettii yollardan ulalr. Sonra bu dinlerin mensubu olan insanlar, ilhlarm kendi ihtiyalar dorultusunda edinirler. Dier dinlerdeki ilh fikri, insanlarn korkularnn isteklerinin ihtiyalarnn rndr. Bu ilhlar insanlarn isteklerinin ihtiyalarnn rndr. Bu ilhlar insanlarn ihtiyalarna gre ekillenirler. Sonra bu ilhlarn hkm va'z etmek gibi zellikleri de yoktur. insanlarn ihtiyalar karlandndan, bu ilhlarn fonksiyonlar da tkenecektir. Oysa slm, kii ilhm kendi ihtiyalar dorultusunda edinemez. Zra slm, mutlak bir yaratcnn ve hkm koyucunun ve ibadet edilecek bir tek ilhn var olduu, onun da hi bir orta bulunmad esas zerine oturtulmutur. slm insanlar bu ilha (yani Allah'a) iman ve ibadet etmeye arr. Dier dinlerde ilhlar, insanlarla birlikte vardr. nsan yok olduunda bu ilhlar da yok olurlar. Oysa Allah (c.c) insan yaratandr. nsan yaratlmadan nce de vard ve zat ile kimdir. nsan kendisinin ihtiyalarn gidermeye gc yeten, skntlara kar ona yardm elini uzatan, onu koruyup gzeten, sknt ve korkulu anlarnda onu emniyete ulatran bir varla ibadet iin ynelmektedir.

Tabii olarak kiinin inancna gre ihtiyalarn gideren, doalara icabet eden bir varlk, kendinden daha yce ve stn olmaldr. Yani ilh edinilen ey mteal olmal, insann ulaamayaca zellikler tamaldr. Hi phesiz ibadet dncesi, mabudun ahs ve kudreti gayp perdeleri arkasnda olmadka kiinin hatrasnda canlanamaz. Mabudun ihtiyalar yerine getirmeye yeten g ve kuvveti gizlilik perdelerinin altnda olmaldr. Bundan dolay mabud iin isim olarak yle bir kelime seilmelidir ki, hicaplarna ve derin hayret manas ile birlikte ycelik stnlk ve ereflilik manalarn da ihtiva edebilsin.

lh kelimesinin mabuda balanmasnn sebepleri yle sralanabilir: htiyalar gideren, ilenen melin karln veren, skunet baheden, ycelik hkm altna alp koruyan, ihtiyalar gideren, musibet annda koruyandr. Ayn zamanda gzlerden ylesine gizli olmal ki, insanlarn idrak edemedii srlardan daha da esrarl olsun ve insan ondan korktuu kadar, itiyak ve sevgide duyabilsin.

Kur'an- Kerimde ilh kelimesi iki manada kullanlmtr. Birincisi- hak olsun batl olsun, ayrm yaplmakszn, insanlarn kendisine tapnd ey anlamnda mabud. kincisi; gerekten ibadete lyk olan varlk anlamnda hak mabud.

lah Edinmek

Yeryznde ilk insan ve ilk peygamber olan Hz. Adem'le balayan tevhd inanc gnderilen her peygamberle birlikte devam edegelmi ve slam peygamber'i (s.a.s) ile kemle ermitir.

Btn peygamberler, kendinden nceki peygamberleri tasdik edici zellikte tevhid yolunda mcadelelerini srdrmler, gnderildikleri kavimleri Allah (c.c)'dan baka ilhlar edinmemeleri hususunda uyararak, onlar Allah'a kulluk etmeye armlardr. Ancak peygamberler bu mcadeleleri srasnda kendilerinin yannda yer alan pek az mmin bulabilmilerdir. Hatta bazlar ldrlmler, yaadklar yerden uzaklatrlmlar ve iinde bulunduklar toplumun, srekli hakaret ve alaylarna maruz kalmlardr.

Peygamberlerin uyarlarn dikkate almayan insanlar, kendi inanlarnda srar etmiler, Allah'dan (c.c) baka ilhlar edinerek, onlara tapnmaya devam etmilerdir. Nitekim Allah'u Tel Kur'an- Kerim'de bu kavimler hakknda yle buyurmaktadr: "Onlar, kendileri iin bir izzet ve kuvvet kayna olsunlar diye, Allah'tan baka dzme ilhlar edindiler" (Meryem, 19/81). "Onlar, Allah' brakp, gya kendileri yardm(a mahzar) edilecekler midi ile mabudlar edindiler" (Ysin, 36/74).

Bu ayetlerden anlalaca zere cahiliye devri insanlar kendileri iin ilh olabileceine inandklar nesnelerin iddet ve sknt anlarnda koruyucu olduklarn, onlarn etrafnda toplandklarnda yeminlerinden vazgemekten doabilecek sorumluluktan bir takm korkulardan kendilerini emin klabileceklerini zannediyorlard.

"Allah' brakp taptklar yalanc ilhlar, rabbinin azap emri geldii zaman onlara hibir fayda salamad, ziyanlarn arttrmaktan baka bir ie yaramad " (Hd, 11/101).

"Halbuki Allah' brakp da ardklar eyler hibir eyi yaratamazlar. Onlarn kendileri yaratlp duruyorlar. Onlar diriler deil llerdir. Ne zaman dirileceklerine de uurlar yoktur. Sizin ilhnz bir tek ilhtr (en-Nahl, 16/20-22).

"Allah ile birlikte baka bir ilh edinip tapma. Ondan baka hi bir ilh yok" (el-Kasas, 28/88).

"Allah'tan bakasna tapanlar dahi gerekte Allah'a e tuttuklar ortaklara tabi olmuyorlar. Onlar kuru zandan bakasna uymuyorlar, onlar ancak yalandan bakasn sylemiyorlar" (Ynus10/66).

Bu ayetlerden u neticeleri karmak mmkndr:

a) Cahiliye devri insanlar kendilerine skntl anlarnda dua edip yardma ardklar ilhlar ediniyorlard.

b) ilhlar sadece cinler, melekler ve putlardan ibaret deildi. Daha nce ahslar da tapnlan ilhlar arasnda idi. Nitekim "onlar diriler deil, llerdir. Ne zaman dirileceklerine uurlar da yoktur" ayeti, bunu ispatlamaktadr.

c) Mriklere gre ilh edindikleri putlara, onlarn dua ve yakarlarn iiten ve onlara yardma gc yeten varlklard.

Mesel bir adam ackmsa, karsndan yemek ister. Yada hastalanm olsa doktor arr. Onun bu davranlar bir dua deil, sebep ve netice kanununun tabii bir gstergesidir. Adam, karsn veya doktoru ilh edinmemektedir. Ancak bu adam alk ve hastala katlanamaz duruma geldiin de karsndan doktorundan yardm isteyecei yerde, baka bir ahstan veya puttan medet umsa, ona bu ihtiyalarn gidermesi iin dua etmi ve onu kendisine ilh edinmi olur.

Aslnda insann ilh edindii nesnelere dua etmesine, ondan yardm dilemesine sebep olan dnce, phesiz ki onun tabiat kanunlar zerinde hkmn geirmeye ve tabiat kanunlarnn nfuzu dnda bir kuvvete sahip olduunu kabul etmeye gtren dncedir.

Allahu Tel (c.c) kendisinden baka ilh edinenlerin durumlarn yle aklamaktadr: "Andolsun ki, biz kendi evrenizde bulunan memleketleri helk ettik. Ayetleri, belki onlar kfrden imana dnerler diye tekrar tekrar akladk. O vakit Allah' brakp da gya O'na yaknla vesile edindikleri dzme tanrlar onlarn azabn savmaya yardm etmeli deil miydi? Tersine o dzme tanrlar kendilerinden ayrlp kayboldular. Bu onlarn yalanlardr, uydurmakta olduklar eydir" (el-Ahkf, 46/27, 28).

nsanlarn gerek yaratcy brakp, kendi elleriyle yaptklar putlar ilh edinmelerinin balangc Kur'an- Kerim'de yle belirlenir: "Nh yle dedi: "Rabbim! Kavmim bana isyan etti. Mal ve evld kendisine zarardan baka bir ey vermeyen kimseye. Onlar byk tuzaklar kurdular. "Sakn ilhlarnz brakmayn. Ved, Suv', Yags, Yek ve Nesr gibi putlarnzdan vazgemeyin" dediler" (Nh, 71/21-23).

Buhr'nin bn Abbas'dan naklettiine gre, Nh peygamberin kavminde bulunan bu putlar daha sonra Arabistan'a intikal etti. Bu putlardan "Ved" Dmet'l-Cendel'de Kelb kablesinin; "Suv"' Huzeyl kablesinin; "Yags" Sebe'in; "Yek" Hemedan'n; "Nesr" ise Himyer'in putu haline geldi. Bunlar Nh (a.s)'n kavminden salih kimselerin adna dikilmi heykellerden ibaretti. eytan, bunlarn sretlerinin toplant yerlerine dikilmesini iva yoluyla telkin etmiti. Ancak sahipleri lnceye kadar bunlara tapnmadlar. Daha sonra gelen nesiller bu putlara tapnmaya baladlar (Buhr, Tefsru Sre "nn erseln", 6/199). Muhammed b. Kays'dan rivayete gre "Yek" ve "Nesr" dem ve Nh aleyhisselm arasnda yasam slih kimseler olup, ok tbileri vard. Bunlar lnce kavimleri, ibadetlerinde bunlar hatrlayarak daha evkle ibadet yapmak istediler. Bunun iin heykellerini diktiler. Bu ahslar lnce de eytann ivs yoluyla kavimleri, kendilerine ibadet etmeye baladlar (bn Kesr, Tefsru'l Kur'ni'l-azim, stanbul 1985, VIII, 261 -263).

Tevhid inancndan bu ekilde ilk sapmalar yolunda, eski alarda bu inantan habersiz dier kavimlerin de baz ilhlar edindikleri grlmektedir. Mesel; eski Msr'n mitolojik dinlerine gre, zaman ilh Keb ile gk tanras Nut'un evlenmesinden meydana gelen Osiris, kskanlk yznden Seth tarafndan ldrlerek oniki paraya blnmt. Eski in dini olan Sinizm'e gre tanr ang-Ti'nin soyundan gelen in hkmdarlar, gn oludur. Hind dinlerindeki ilhlar, her trl beeri eksikliklerden uzak olamazlar. Gk grlts, yamur, frtna gibi olaylarn ilh olan ndra, ok zlim ve gaddar bir ilht. Keza Smerlerin ilh olan Madruk, uluhiyyeti dier tanrlarla savaarak tpk insanlar arasndaki krallar gibi elde etmiti. ran dini Mecslikte ise iyilik tanrs olan Hrmz ile ktlk tanrs Ehrimen devaml savarlard. Hangisi galip gelirse ona bal olarak yeryznde iyilik veya ktlk galip gelmektedir. Bugnk Avrupallarn atalar olan Keltlerin dininde, insanlar vahice ilhlara kurban edilirdi. Azteklerin harp tanrs olarak kabul ettikleri ili-Puli, insan yrei yemekten holanan zlim ve sava bir ilht. Bunlarn yannda eski Yunan'n mitolojik Olimpos tanrlarn da unutmamak gerekir. Ayrca orta Asya Trklerinin eitli nesneleri, zellikle kendilerini kurtardna inandklar bir kurdu nasl ilhlatrdklar bilinmektedir.

Yahudilerin mill ilhi olan Yahova, kendi kavmi olan srailoullarnn dnda kalan kavimlere kar son derece zlim ve gaddardr.

slm'n dndaki dinlerin ilh telkkisi, slmiyet'ten tamamen farkldr. Bu sebeple dier dinlerdeki ilhlara ancak ilh, tanr, Rab, Huda, alab gibi isimler verilebilir. Allah ismi ise asl verilemez. Mesel; Bat dillerinde ilh karl kullanlan (Franszca "Dieu", ngilizce "God", Almanca "Gott", talyanca "Dio") kelimeler, temelde Yunanca Theos ve Ltince Deivo kelimelerine dayanmaktadr. Bu kelimeler de Yunan mitolojisinin insan eklindeki tanr anlayna dayanmaktadr.

Genellikle beeri zaaf ve eksikliklerle bilinen bu Yunan mene'li ulhiyyet inanc nce Roma'ya, oradan da Hristiyanla gemitir. Ve bundan sonra Hristiyan mabedlerine Hz. sa'nn ve Meryem'in heykelleri konulmaya balanmtr.

Bugnk Bat dnyas, Yunan ve Roma politeizmini, isminin dnda her eyi ile almtr. Dolaysyla onlarn ulhiyyet fikri, bir trl saf tevhide ve tevhiddeki her eyden arndrlm Allah anlayna yaklaamamaktadr.

slmiyet'teki Allah inanc, O'nun sadece mslmanlarn deil, tm alemlerin ilh olduu gereine dayanr. Ayetlerde de zikrolunduu gibi, btn varlklar, isteyerek veya istemeyerek, bilerek veya bilmeyerek O'na boyun eer ve ibadet ederler.

O'nun zt, her trl tavsif ve temsilden mnezzehtir. nsan kendi idrak ve duyu vasflaryla Allah'n ztn neye benzetirse, Allah ondan mnezzehtir. Dolaysyla irke yer yoktur. slmiyet'in ilk ve en nemli art, Allah' her trl irk unsurlarndan tenzih etmektir.

Yce Allah yeryzndeki btn insanlar kendisine kullua ararak yle buyurmaktadr: "Ey insanlar! Sizi ve sizden ncekileri yaratan Rabbinize ibadet edin ki, O'na kar gelmekten korunmu olasnz" (el-Bakara, 2/21).

mil A.
 


iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.