Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


reat nuri gntekin kimdir ? reat nuri gntekin biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
reat nuri gntekin

Reat Nuri Gntekin

25 Kasm 1889 tarihinde stanbulda dodu. stanbul niversitesi Edebiyat Fakltesi ni bitirdi (1912). Bursa da balad (1913) retmenlik hayatna eitli okullarda devam etti. Milli Eitim mfettii (1931), anakkale milletvekili (1933-43), Paris Kltr Ateesi ve emekli (1954) oldu, kanser tedavisi iin gittii Londra da ld. stanbul da Karacaahmet Mezarlnda gml.

Yaz hayatna Birinci Dnya Sava sonlarnda (1917) balayan, ilk eseri de Eski Ahbap (uzun hikaye) 1917 de baslan Reat Nuri, 1918 de tiyatro eletiri ve aratrmalar yaymlarken bir yandan da hikayeler (air Dergisi, 1918/19; Nedim Dergisi, 1919; Byk Mecmua, 1919) yazyordu. alkuu nun Vakit gazetesinde tefrikasyla (1922) geni bir n kazand. ok hareketli bir eser olan alkuu nda Anadolu, ilk idealist ve aydn kz Feride ye kavutu, geni lde romana girdi. Bu roman az okumu ve aydn, iki snf da, doal ve canl diliyle kendine balad. Reat Nuri nin hemen btn romanlarnda dekor olarak tara kasaba ve ehirleri evre, tip, eitli problem ve grleriyle Anadolu atmosferi grlr. Romanlarnda sosyal ve hissi konular ileyen yazar, kk hikayelerinde bunlarn yanna mizah da ekledi

Yazd, evirdii, kitap biimine girmi veya dergi, gazete sayfalarnda, tiyatro repertuarlarnda kalm tm eserlerinin toplam yz bulur; bunlardan 19 tanesi telif romandr, 7 tanesi hikaye kitab. Yazd, evirdii, uyarlad, oynanm, baslmadan kalm oyunlarnn says roman ve hikaye kitaplarnn saysn da aar. 7 Aralk 1956da Londrada ld.

ESERLER

Hikaye kitaplar: Tanr Misafiri (1927), Snm Yldzlar (1927), Leyla ile Mecnun (1928), Olaan ler (1930), vb.
Gezi yazlar: Anadolu Notlar (ilk cildi 1936; ikinci cildi 1966).
Oyunlar iinde en nlleri Balkesir Muhasebecisi (1953) ve Tanrda Ziyafeti (1955) dir. Btn eserleri lmnden sonra, ei tarafndan, bir klliyat halinde yeniden bastrld.

Romanlar: Gizli El (1922), alkuu (1922), Damga (1924), Dudaktan Kalbe (1925), Akam Gnei (1926), Bir Kadn Dman (1927), Yeil Gece (1928),Acmak (1928), Yaprak Dkm (1930), Kzlck Dallar (1932), Gkyz (1935), Eski Hastalk (1938), Ate Gecesi (1942), Deirmen (1944), Miskinler Tekkesi (1946), Harabelerin iei (1953), Kavak Yelleri (1950), Son Snak (1961),Kan Davas (1955),
Hikaye Kitaplar: Tanr Misafiri (1927), Snm Yldzlar (1927), Leyla ile Mecnun (1928), Olaan ler (1930)
Gezi Yazlar: Anadolu Notlar (ilk cildi 1936; ikinci cildi 1966)
Oyunlar:Balkesir Muhasebecisi (1953), Tanrda Ziyafeti (1955)

HAKKINDA YAZILANLAR
Trkan Poyraz Muazzez Albek (Ankara, 1957)
Hayat, sanat ve eserleri Muzaffer Uyguner (Varlk Yay;1967).
Romanyla brahim Zeki Burdurlu (zmir Eitim Ens. Yay., 1971)
Reat Nurinin Tiyatro ile lgili Makaleleri Prof.Dr.Kemal Yavuz Kltr Bakanl Y.
in Romanlarnda ahslar Dnyas Birol Emil (1984) adl doentlik tezi.


HAKKINDA YAZILANLAR

ALIKUU ALES Cemal Kalyoncu
Aksiyon 20 Nisan 2002 s.385

Bata alkuu roman olmak zere eserleriyle Trk edebiyatnn klasiklerine imza atanlardan biri olan 'in, hayatta olan ei Hadiya Hanm ve kz Ela Gntekin, Reat Nuri'yi ve aileyi ilk defa Aksiyon'a anlatt
alkuu'yla beraber Anadolu'yu gezenlerimiz az deildir. Dudaktan Kalbe, Acmak, Akam Gnei, Kavak Yelleri ve Yaprak Dkm'ndeki kahramanlarn sevinleriyle sevinen, zntleriyle hznlenen, hele Ate Gecesi'yle bir insann i dnyasna yolculua kanlar olduka fazladr. says 30'u aan eseri ile ada Trk edebiyatnn nclerinden biridir. Trkiye'de kitap okurlarndan hemen herkes 'in eserlerinden birini okumu, okumayanlar da filme alnm eserlerinden birini mutlaka izlemitir. Yani , eserlerinde, beslendii toplumdan kopmayarak halktan karakterlere yer verdiinden okur nezdinde ilgiyle karlanm birisidir.

25 Kasm 1889 ylnda stanbul'da doan 'in babas askeri doktor olan Nuri Bey'dir. Annesi ise Anadolu'da valiliklerde bulunmu erkez Yaver Paa'nn kz Ltfiye Hanm. NuriLtfiye ifti Reat dnda Reide adl bir de kz ocuu getirir dnyaya. Ancak Reide ok gen yata vefat edecektir.

Reat Nuri rencisi ile evleniyor
Askeri doktor Nuri Bey'in peinde Reat Nuri de Anadolu'nun bir ok yerini dolar. lkokula anakkale ptidai Mektebi'nde balar. Bir sre de sadece gayrimslimlerin okuduu zmir Frere'ler Okulu'nda okur. Kz Ela Gntekin anlatyor: "Mslmanlar almyorlar oraya. Ancak babam bir gayrimslim adyla kayt yaptryor. Bir sre sonra da hi bir neden olmadan babas oradan alyor ve 'Olum sen gez, dola. nsanlara bak, doay tan' diyor. Bunun zerine babam kylere gidiyor, zm balarn dolayor, insanlarla konuuyor ve bylece babo bir yl geiriyor. Sonra babam bunu niye yapt? diye aklna taklyor. Farisice bilen, Arapa ve Franszca byk bir ktphanesi olan babas, yani dedem de utana skla 'Ben seni Rousseau'nun Emil'i gibi yetitirmek istedim' cevabn veriyor ona." Reat Nuri'nin yazar olmasnda bu hadisenin nemli rol olmutur herhalde: "Bu olay babam, birtakm olaylar dnmeye, izlemeye yneltmitir diye dnyorum." Reat Nuri daha sonra stanbul'a gelir ve Saint Joseph'ten mezun olur. 1912'de Darlfnun Edebiyat Fakltesi'ni bitirir. Bir yl sonra da uzun yllar srecek retmenlie ilk admn Bursa Sultanisi'nde Franszca retmenlii yaparak atar. stanbul'a dner, Vefa ve Erenky Lise'lerinde mdrlk, Kabata, Galatasaray, stanbul Erkek Lisesi ile amlca ve Erenky Kz Liselerinde de 1931 ylna kadar Trke, edebiyat ve felsefe dersleri bata olmak zere eitli dersler verir. 1917'den itibaren eserleri gazetelerde tefrika edilen 1927 ylnda da, Erenky Kz Lisesi'nden yeni mezun olan rencisi Hadiye Hanm ile evlenir: "Annemin sesi ok gzelmi. Okul idaresi eitim iin yurt dna gndermeyi dnm ama annemin babas izin vermemi. Annem parltlar olan bir kadn. Okusayd iyi bir yere gelebilir ya da iyi bir opera sanats olabilirdi." Hadiye Gntekin, stma konusunda yapm olduu mcadeleleri ile bilinen zmitli Dr. Feyzullah zmidi'nin torunudur: "Hi birikimi olmayan bir adamn gidip burjuva ailesinin kzyla evlenmesi sradan bir ey deil. Babam halk adam ama kendisini yetitirmiti."

Feyzi Paa ailesinin dier fertleri soyad kanunundan sonra 'paaolu' dememek iin Generalfeyziolu soyadn alr. Aileden Erol ve Feyzi i adam olur. Reat Nuri'nin kaynpederi, yani Hadiye Hanm'n babas ise damadnn Gntekin olan soyadn alacaktr. Bugn 94 yanda olan Hadiye Gntekin ise, eiyle beraber son yllarn geirdii Levent'teki, duvarlar kocasnn resimleriyle dolu evinde yaamaya devam etmektedir.

Yazar, bykeli ve milletvekili Ruen Eref naydn'n teyzesinin olu olan , 1931'den 1939 senesine kadar Milli Eitim mfettilii yapar. 1939'da ise milletvekili seilerek anakkale'yi temsilen bir dnem Meclis'te bulunur: "Parti (CHP) adna anakkale'ye gidip tekilatn dzensizliini rapor ederek anakkale'nin CHP iin elden gitmekte olduunu anlatt bir belge gemiti elime. Ama babamn aktif bir siyasi hayat olduunu dnmyorum." Piyes de yazan milletvekilliinden sonra 1947 ylna kadar Milli Eitim Bamfettilii yapar. Bundan sonra 1954'e kadar da Paris Kltr Ataelii grevinde bulunur. UNESCO'da Trkiye Temsilcilii ve talebe mfettilii onun son resmi grevidir.

Ela kzla yaplan yryler
Gntekin ifti evliliklerinin zerinden uzun sre getikten sonra ocuk sahibi olur. 1941'de doan tek ocuklar iin Reat Nuri kznn hatra defterine bakn neler yazmtr: "11 Mart 1951, Ela kzm, ben ocukken, senin yanda iken, gkyzndeki aya bakardm, 'Ay dede ay dede, olun kzn ok dede, birini bana versene, Allah sana ok vere' diye dua ederdim. Ay dede beni iitti. ocuklarnn birini bana verdi 'ad Ela kz olsun' dedi. 'Benim kadar ok mr, benimkiler kadar gzel ocuklar olsun' dedi. Ela kzn babas ."

Aile Paris'te olduu yllarda Ela da eitimine burada balar: "Hem Almanlar'n mttefiki hem Mslman olduumuz iin o zaman okulda ok aalandm biliyorum. Ama ben intikamm iyi notlarla aldm." Aile Trkiye'ye dn yaptnda kk Ela da ilkokul beinci snf Nianta'ndaki Nilfer Hatun lkokulu'nda okur. Ela Gntekin, o yllarda Reat Nuri iin ok iyi bir yry arkadadr: "ok nazik bir adam. O zaman babalar imdikiler gibi deil. Ne bileyim, ocuklarn dizlerinde hoplatmazlar, beraber birtakm eyler paylamazlard. ocuk daha ayr bir kategoride idi. Bir de tabii ya fark vard. 1951'de tandk Levent'teki bu eve. Karmz msr tarlas, dutluktu ve deniz grnrd. nmzdeki u Nispetiye Caddesi darack ve amurlu bir patika idi. Uzun uzun yryler yapardk babamla burada."

Ne konuurdu yrylerde?
Bir kere didaktik bir konumas yoktu. Fakat ne bileyim gkteki bir yldza taklrd. Fuzuli'nin derinliinden, Allah kavramndan, etikten bahsederdi ama btn bunlar retici bir ey deildi. Sanki kendi kendine konuuyormu gibiydi daha ok.

Siz ka yanda idiniz?
1213 ama bizim eve ok kitap girerdi. ok okurdum. Ben bir de Dame de Sion'da okuyordum. Orann da tevik edici bir yan vard. ok kk yata dnmeye baladm diyebilirim. Zannediyorum ben de arada sorular soruyordum. Hatta son yaz Bykada'da yaptmz uzun yrylerde unu dediim olmutur. Ben bunlarn hepsini kavrayamyorum. Babam bunlar bana niye anlatyor?

Sizi dert orta gibi mi gryordu?
Olabilir ama dert orta da doru bir laf deil. Yani iinin dolu ve konumak ihtiyacnda olduunu hissediyordum. Mesela isim vermeden ne bileyim, urad d krklklarndan sz ediyordu. Bir arkadan dostluundan kaynaklanabilecek d krklklarndan, insanlarn buna hazr olmalar gerektiine kadar... Fakat sevgi dolu bir insand. Birine ne kadar kzsa, fkeli fkeli gelir, anlatr, sonra 'Hay Allah' derdi. Byle kin tutmayan, hereyi geni gren, son derece de nazik. Kimseye kt bir sz sylediini, bir kalp krdn grmedim. Fakat yine de tabii evde bir otoritesi vard.

Peki nereden besleniyordu?
Bu gezintileri yapyoruz dedim ya. Levent ars yeni kurulmu, Teksas'ta bir kasaba gibi bir yer buras. kardk babamla, ayakkabc, bakkal, aktar, kasap kim varsa dolarz. 'O buyur Reat Bey, bir ay, kahve i' derlerdi. Ve sohbet ederdi o insanlarla.
'Evimiz manastr gibi idi'

Ne konuurdu halkla?
Kitap konuulmazd bir kere. Biraz memleket meselesi konuulurdu. Konutuu kiinin oturduu yere dair bilgiler alrd. Ama hi bir zaman evde, oturulsun da, rak sofras kurulsun da, baka yazarlar da gelsin hep beraber ielim byle bir ey yoktu. Bizim evimiz bir manastr gibi idi. Keyifsiz bir manastr deil ama, byle bir yazar izer takm gelmezdi. Sonra, iki gn evde otursa 'Benim canm biraz sefalet istiyor' derdi.

Sefalet?
Yamur amur. Eskiden buradan (Levent'ten) Babali'ye gitmek kolay deildi. 40 dakikada bir otobs vard, yollar amur iindeydi, sonra kendisi ok gen deildi.
Yalnz aile dostu bir doktor Talat Bey vard. Daha ocukluumda da iki tane arkada vard, Tatar Abdurrahman Bey ve Giritli Fahri Bey. Galiba bir yerde memurdular. Giritli Fahri Bey keyifli bir adamd, Ada'ya gelirken yanna gramofonunu getirir Rum plaklar alar, arklar sylerdi filan.

'Babam pratik biri deildi'

Kitaplarndan iyi para kazanabiliyor muydu?
Hayr, hayr, hayr. ok az, belki biraz alkuu'ndan kazanmtr. Babamn hi pratik bireysi olmad iin kimse de ona bir telif hakk demiyordu. Vefatndan sonra annem gerekten bir mcadele verdi ve eserlerin topluca nkilap'ta baslmasn salad.
Annem daha pratikti. Ne bileyim annemle bir bankaya gidecek olursak mdrn yanna kar be dakikada iimiz hallolurdu. Babamla bir yere gidecek olursak kuyrua girerdik. Ya da bir kitabn basmlar, yaynevinden alaca var, para demiyorlar, Babali'den aa inerken kaldrm deitirir 'O kitapnn nnden gemeyeyim, Reat Nuri para istiyor demesinler' diye dnrd. Bunlar ok zaman gemi eyler. valye gibi.

Yalnzlk ne derece etkindi hayatnda? Yrmeniz dnda baka neler yapard?
Yalnzlk dediimiz zaman mesela o UNESCO'da grevli olduu zaman birtakm toplantlardan sonra eve gelir ve anneme mi anlatrd, kendi kendine mi konuurdu bilmiyorum ama evde uzun uzun byle dolaarak kzgnlkla bir eyler anlattn hatrlyorum. Msr veya Araplar'n Trkler'e kar birtakm giriimlerinden sz eder, kendi yapt birtakm mdahalelerden bahsederdi. Yalnzlk derken odasnda yalnzd tabii. Ama bir meyhaneye gitsin, bir kahveye gitsin, byle eyleri yoktu. O eyleri belki oktan kapatmt.
Sizin anlattklarnzdan evcimen bir yazar tipi kyor ortaya. Yazsn yazan, iine giden, onun dnda ok fazla bir eye karmayan...

'Kahvaltm babam hazrlard'
Evet ama ben ona evcimen demem. Evin idaresi, bilmem nesi annemin stnde idi. yle bir ey var, ocukken, benim odam onunkinin karsnda idi. Ben yatardm ama onun odasndan k vurur ve daktilo sesi gelirdi. O daktilo sesi mthi bir gven verirdi bana. O ses bylemitir beni. Orada yalnzd.

Yazlarn ne zaman yazard?
Gndz yazmyordu. Akam mesela 21:30 22:00'de odasna ekilir sabaha kadar... Ama yazyor mu, alyor mu, okuyor mu? Fakat ben hep o daktilo sesini duyardm. Sabah da beni 7:00'de kaldrr, bana kahvalt verir orba piirir, ekseriyetle de irmik orbas beni uurlar ve ondan sonra yatard. Ama bu 77:30'u bulurdu.
Mutfak ilerine yardm ediyordu yani..
Yardm etmiyordu. Gece yazsnn arasnda mesela 12'de mutfaa girer, ok gzel yemekler piirirdi. Fakat sonra o mutfaa girilmezdi tabii.

Daha ok ne tr yemekler yapard?
Alaturka yemekler. Patlcanl pilav filan gibi mesela. Yemek yapmak zannediyorum onun iin bir hobi idi.

Annenizden daha fazla girdii oluyor muydu mutfaa?
Annem girmezdi.

Baka ne tr hobisi vard?
Radyo dinlerdi. O zamanlar radyonun ne mthi bir icad olduundan sz ederdi. Alaturka musikiyi byk ilgiyle dinlerdi. Bir de radyoya ok sokulurdu. nk annem o tr musikiden holanmazd.
Evde annenizin sz geiyordu o zaman.
Bazen birinin, bazen dierinin ama annemin sz geer gibiydi.

Dini yaants nasld? Konuur muydu sizinle bu konularda?
Yeil Gece kitabn biliyorsunuz. Ondan baka syleyecek bir eyim yok.

Yazmay i edinenler genelde ok sigara tketir. Babanz da ok sigara ier miydi?
Gnde drt paket. O zamann sigaralar incecikti fakat lm de ondan oldu zaten."
Reat Nuri, 1956 ylnda Londra'da tedavi grrken hayatn kaybeder: "Hastanede anneme demi ki 'yi ki Ela burada deil. Ne kadar ac ektiimi grmyor. Ona krediyorum.' Tabii lmyle beni ok kt bir zamanda ortada brakt. Gelime anda idim. Ondan sonra kararlarm, srklenmelerimi hep kendim gtrmek zorunda kaldm. Yani o konumalar, sohbetler olmasa belki ben daha dz, belki daha salam, aya yere basan insan olurdum. Ondan sonra ok bocaladm tabii.
lk ei bykeli Tanu Bleda

Siz ne olmak istiyordunuz?
"Bilir miyim o yata? Sadece edebiyata ve okumaya byk merakm vard. O dnemde Levent arsnda bir kitap vard. Aziz Nesin iletiyordu onu. Sabahlar da gazete datm yapyordu btn Levent mahallesine. Oraya sk sk gidip Pekos Bil vs. okuyordum. O zaman gelen bir gazeteci sormu 'Ne olmak istiyorsun?' diye, ben de Teksas'a gidip kovboy olmak istiyorum demiim. Ve bu da gazetelerde km."
Ela Gntekin annesinin etkisiyle girdii Dame de Sion'dan babasnn vefatndan iki yl sonra, 1958'de mezun olur: "Sonra yurt dnda siyaset bilim okumak istiyordum, annem bir ekilde onu engelledi." Sonra stanbul niversitesi Sosyoloji ve Felsefe Blmne girer. Ardndan Sorbonne'da edebiyat zerine eitimine devam eder. Ela Gntekin bu yllarda evlidir. Dileri'nde alan teyzesi Gaye Gntekin vesilesi ile tant, diplomasi merdivenlerini henz trmanmaya balayan Tanu Bleda ile evlenir (1961). Bleda, Mithat kr ile akraba olmayp, Paris, Tiran, Roma, Bonn'da grev yapan, Tahran'da bykeli, Paris'teki OECD'de Daimi Temsilci olan ve Paris Bykelilii srasnda meslekte 42 yln doldurarak emekliye ayrlan bir hariciyecidir. Ela Gntekin, Bleda ile 196768'e kadar evli kalr. Bu dnem Tanu Bleda'nn Paris'e nc katip olarak atand dnemdir. (Bleda, Hariciye'deki anlarn Maskeli Balo adyla Doan Kitap'tan yaynlam ama Ela Hanm ile yapt evlilie deinmemitir.) Gntekin, einden boand bu yllarda TRT'de Merkez Program Dairesi'nde program uzman olarak almaya balar. Ankara Sanat Tiyatrosu oyuncularndan Mehmet Keskiner de TRT'dedir. Ela Gntekin ikinci evliliini Keskiner'le yapar ve zm adnda bir kz ve Yamur adnda bir erkek ocuk getirir dnyaya: "Sevgi ve Mmtaz Soysal ok yakn dostlarmd. Bir akam arabamn iinde Sevgi Soysal ve Mehmet Keskinolu ile birlikte iken srail Bykelilii'nin nne geldiimizde durduk ve bir tartma yznden Mehmet'e 'Yeter' diye bardm. Arabann evresini birden polisler sard. Mmtaz Soysal hapiste, ben de mimli bir yer olan TRT'de altm iin, icrai rezaletten kendimi nce karakolda, sonra Mamak Cezaevi'nde buldum. Bir aya yakn cezaevinde kaldktan sonra TRT'ye gittik. Genel Mdr Musa n Paa idi. 10 dakika sonra arlarak iimize son verildii sylendi. Orada bazlar 'Sen Reat Nuri'nin kzsn, senin iin Musa Paa'ya bir ey yapabiliriz' dedi. Ben de o ekmekten yemem dedim ve Mehmet'le birlikte istifa ettik."

Bundan sonra Gntekin'e kolay i vermezler. Trkiye'deki yabanclara salk sigortas hizmeti veren bir irkette ksa bir sre altktan sonra oradan da atlr. Sonrasnda bir yabanc dil okulunda alr fakat burada da fazla tutunamaz.
'nsanlar Reat Nuri'nin kz ne yapt diye soruyorlar'

1973 veya 74'te de Mehmet Keskinolu'ndan ayrlan Ela Hanm, 1991'de emekli olduktan sonra Boazii niversitesi'nde retim grevlisi olarak alr. Yine bu srada zel dersler verir. Bu dnemde balad eviri yapma ii, hayatnn daha sonraki blmlerinde yapaca tek i olacaktr. eyh Bedrettin'in Hayat, Hatice Sultan ve Melling Kalfa gibi eski evirilerinin yannda Osmanllar ve lm gibi eserlerle evirilerine devam eder.

Babanzdan dolay skntlar veya kolaylklar yaadnz oldu mu?
"Dame de Sion'da okurken babam oraya mfetti olarak gelmiti. Sonra bir ders arasnda beni de mdirenin odasna ardlar, ay iiyorlard. Ertesi gn, bir ey yapmadm halde sudan bir bahane ile bana ceza verdiler. Ben de geldim babama yakndm. 'marmandan korkmulardr' dedi. Yllar sonra o Sr' Fransa'da bulup ayn soruyu ona sorduumda ayn cevab verdi. Babamn bir sz vard 'hretler bedelini demek zorundadr' diye. Belki ondan dolay ben onun kz olmakla vnmedim, onu ne karmadm, televizyona kmak istemedim, rportajlar yapmak istemedim, yani bir eit tevazu, herkes gibi olma, sradan olmak arzusu... Onun iin ayrcalkl bir muamele de grmedim. Ama babamdan dolay en sradan insanlardan ok sevgi, sayg grdm. Ona da minnet duydum. Ne mutlu size. Halbuki yani bunun da bir bedeli var. nsanlar karnza dikilip 'Sen ne yaptn bakalm?' gibi sualler soruyorlar."




Bu biyografi (reat nuri gntekin) 10554 kez okundu.

Biyografi: reat nuri gntekin Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.