Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


reha ouz trkkan kimdir ? reha ouz trkkan biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
reha ouz trkkan

Reha Ouz Trkkan

HAKKINDA YAZILANLAR

Trkein trnaklar ekilmedi
Cemal A. Kalyoncu Aksiyon Say: 405

Ynetenlerin adalete mdahale ettii sistemlerde hayat ne kadar ac ve ekilmez oluyor, hi dndnz m? Daha sonraki dnemlerde de vuku bulmakla beraber, zellikle ok partili dneme geinceye kadarki sre, bunun rnekleriyle doludur Trkiyede. Sz uraya getireceim. Aralarnda Nihal Atsz, Zeki Velidi Togan, Alparslan Trke, n da bulunduu yzlerce kiiden zellikle 23nn tutuklanp, eitli ikencelerin ardndan yarglandktan sonra, ancak 29 Mays 1945te beraatleri ile sonulanan ve tarihe Trklk Davas olarak geen hadisede, hakl olan kim veya kimlerdi acaba?

Olayn ba kahramanlarndan biri, ikence grd o yllarda ya henz 23/24 olan (1920 doumlu) dr. Olayda ad geenler, hkmeti de devirerek Trk bir devrim yapmakla itham edilirler.

Dilerseniz, olayn aslna gemeden nce, (bu soyad bizzat kendisinin teklifi ile babas almtr) ve ailesini bir tanyalm. Nfustaki resmi kayda gre 3 Mays 1920de, (Aslen 12 Ekimde domutur, ama tutuklanp ikence grd tarihi doum gn olarak kayt yaptrmtr) bykamcas Ziya Paann Erenkydeki kknde dnyaya gelen Trkkann asl ismi Rehadr. Bunu beenmeyince, sonra kendisi Ouz ismini ilave eder Reha'nn yanna.

, Kastamonu/Takprde Hackadzadeler olarak bilinen bir aileye mensuptur. Hackadzadeler, ulalabildii kadar ile alt gbektir kadlk yapan bir ailedir. Reha Ouzun Tirede doan babas Halid Ziya Bey ise, haritalara olan merak yznden Tapu Kadastro Genel Mdr olmu, kadastroyu Trkiyeye getirmi bir kiidir. , babasnn amcalar kolundan Medine Mdafii mer Fahrettin Paa ve Sdka Hanmn oullar olan ve 27 Maystan sonra Adnan Menderesi diye emekli edilen Orhan Trkkan (13. Dnem Krklareli milletvekillii yapt) ve Selim Trkkan paalarla da, akrabadr. Kavala Holdingin kurucusu Mehmet Kavala ile bacanak olan Selim Trkkan Paann, Kavala Holdingde st dzey yneticilik yapan ocuklar mer ve Zeki Trkkan ise Osman Kavala ile kuzendirler. Reha Ouz Beyin babasnn amcalar tarafndan bugn tandklarmz arasnda 9 Eyll niversitesi rektrlerinden Refet Saygl da vardr.

n annesi Saibe Hanmn baba taraf ise Azerbaycanl, yine drt gbek ncesine kadar kadlk yapan bir ailedir. Trkkann dedesi Yunus Bahtiyar Bey de Nafia/Bayndrlk Bakanlnda mfettilik yapan bir kiidir. Yunus Bahtiyar Bey, evliliini Fitnat Hanmla yapar. n anneannesi Fitnat Hanm Bulgaristan fatihi olarak bilinen Aslanpaazade ailesinin bir ferdidir. Aslanpaa, o zamanki Srbistana eyalet valisi tayin edilmi bir kiidir: ok geni bir ailedir o aile.

Rasih Nuri leri de Aslanpaa ailesinden deil mi?

yle bir ey duydum ama hi temasm olmad.

Trkkann anneannesi Pritina, annesi de Prizren doumludur. Aslanpaazadeler 2030 kadar kyn aas halinde iken, I. Dnya Harbinden sonra Yugoslav ynetimi bu kylerin hepsine el koyar ve aile Trkiyeye gelir. Saibe Hanm ile Halid Ziya Bey evlenir. Halid Ziya Bey, svirede devlet memuru olarak eitime gnderilir ve Tapu ve Kadastro Genel Mdr olur: smet nnye att. nn, devlet arazisi olan Talkta bir yerin tapusunu kendisine kartsn diye zorluyordu onu. Ona direndi ama Trklk davalar balaynca da istifaya zorland. O zaman da kendisi direndi istifaya. Babam hayat boyunca istifa mektubunu tarihi ak ekilde cebinde tad.

Trklk nasl balad?

te byle bir ailede 1920 ylnda dnyaya gelen , hayatn 25er yllk dneme ayrmtr. Tabutluklar'da grd ikenceleri de iine alan 1947'de Amerika'ya gidene kadarki dnem; Amerika'da eitimden turizme kadar bir ok alanda iler ortaya koyduu dnem ve 1941 ylnda gerekletirdii ve yazar Reat Nuri Gntekin ile bacanak olmasna vesile olan Emire Gntekin ile evliliini noktalayarak, Amerikadan Trkiyeye geldii 1972den sonraki dnem. (Trkkann, Emire Gntekin ile evliliinden, bugn ikisi de Amerikadaki niversitelerde profesr olan arkeolog Aslhan ve babas gibi tecrbi psikolog Ceylan adnda iki kz vardr. , ikinci evliliini de 1976 ylnda, Akehirde yerleik yrk bir aileye mensup Zbeyde Ece ile yapar. Trkkann bu evliliinden de Turul ve Alptunga adnda iki erkek ocuu vardr.)

Trkkann babas Halid Ziya Bey, savata dman hcumlar ile evlerini kaybedenlere tannan haktan faydalanarak, Trkiyeden ayrlan Sisam Prensi Georgiadisin Bykadadaki katl 810 dnmlk arazi zerindeki kkn Hdiv smail Paann da yardm ve bir de yllarca urap yapt haritalar satarak alr. Aile bylece Bykadal olmutur. Devlet, savalarda evleri yklanlarn ocuklarna istedikleri okulda cretsiz okuma hakk da tand iin Reha Ouz da henz 5,5 yalarnda iken Saint Josephe kaydettirilir. Orada dinlerini kaybediyorlar korkusu ile babas tarafndan aabeyi Orhanla beraber Kabata Erkek Lisesine yazdrlr. Sonrasnda ise Galatasaray Lisesi. Ancak babasnn Ankarada genel mdrlk ile grevlendirilmesi zerine Galatasarayn 10. snfndan ayrlp Ankarada Gazi Lisesine devam eder Trkkan. Reha Ouz, ilk okuldan beri ok kitap okuyan bir kiidir. Okuduu kitaplarn tesiri ile Kzlderililere merak salar. Sonra Trkleri kefeder kitaplarda: Bendeki Trkln nedenlerinden biri baba tarafmn oral oluu. ki, annemin akrabalarndan bir tanesi Namk Kemaldir. Namk Kemal, Rodosa srgn iken, anneannem onun yannda bym ve onu ok severmi. ki trl akrabalk varm Namk Kemalle. Birincisi, Namk Kemal, annemin ailesi tarafndan kz alm. Bir de Aslanpaazadelerden Eref Paa varm. Namk Kemal, onun kardeinin olu imi. Anneannem onun iirlerini okurdu bize hep. Sonra babam ok Trk idi, rk denebilecek kadar Trk. Bir de, babam Damat Ferit Paa Hkmetine kar mdat diye bir de gazete karm. Sevri imzaladlar diye ar yazlar yazarm onlara orada.

Trkkan, Gazi Lisesinin Filiz adl dergisinde yaz hayatna balar. Orada yazd milliyetilik bir hayat ideali olmal gibi bir yaz, henz milletvekili olan ve Ulusun Halit Fahri Ozansoyla birlikte dnml bayazarln yapan Hasan Ali Ycel tarafndan ok beenilir. Ve Trkkan 17 yanda olmasna ramen Ycelle tanp, dost olurlar. Ancak Ycel, zamanla solcu tavr taknnca Trkkan da yazlarnda ona atar: O srada Ruslar ilerlemeye balamt ve her girdikleri yerde de kendilerine yanda olanlar baa geiriyorlard. Bunlar anladk, Trkiyede de gelip, komnistleri yle yapacaklar diye... Biz de Gazi Lisesinde iken liseden arkadalarm Fehiman Altan, Cihat Savafer, Muzaffer Erile birlikte gizli bir tekilat kurmutuk, Grem diye. Grem araclyla dergiler karacaktk. Ama daha sonra komnistler azmaya balaynca, Gremi onlarla mcadele ekline soktuk. Sonra fazla da frsatmz olmad, hapse girdik. Trkkan, liseden sonra babasyla beraber gittii talya ve Almanyada kongrelerde Mussoliniyi tanr, Hitleri de yakndan dinleme imkan bulur: Orada grtm kimselerden anladm, faistlerin Trkiyede emelleri var ve baka yerlerde yaptklar gibi Trkiyede de 5. Kolu kurmaya alacaklar. Dnte hemen Ergenekonu karmaya baladm (10 Kasm 1938). Ve orada Faizm tehlikedir diye yazlar yazdm. Fakat Ergenekon, nn tarafndan, Almanlarla dostluumuzu bozuyor diye kapatlr. Derginin kapal olduu srede , Trkle Giri kitabn yazar. Ardndan da Gremi resmiletirmek isterler ve Kitap Sevenler Kurumu diye bir kurum kurarlar: Maksat bir yandan faaliyetleri resmiletirmek bir yandan da eski harflerde kalm, milli kltrmzn kitaplarn yeni harflerle yaynlamak. Hasan li Ycel o srada bugnk adyla Kltr Bakandr ama Trke ait eserlerden hi birini basmazken btn Yunan ve Roma klasiklerini basmaktadr.

Trkkan, Ergenekon kapatlnca 1939un balarnda Bozkurtu karr, ayn yln sonlarna doru Kyl milletin efendisidir palavras diye bir yaz yaznca o da kapatlr. Ve yarglanmaya balarlar. (Bozkurt da kapatlnca, Blent Ecevitin milliyeti iirlerini de bast ve yine Bozkurt demek olan GkBry karacaktr.)

Hem dergi karyor, hem kitap yaynlyorsunuz. Finansal kaynak var myd sizde o zaman?

Var, ama yani buluyorduk. Harcmzdan, undan bundan rica edip filan. Tabii babamn da tesiri oluyordu. nk babamn mthi tandklar vard. Necip Fazl Kkaa'dan aldk. Milletvekili idi. Trkle sempati duyan birtakm retmenlerden filan alrdk. Gazetecilerden... Yunus Nadilerden, onlarla bozumutuk. Neyse hatrlamyorum.

Trkein trnaklar ekilmedi

Kitap Sevenler Kurumu, ilk defa Ziya Gkalpin eserlerini yeni harflerle basar. Trkkan arka plandadr. Kurumun fahri bakan da Fethi Okyardr: Fakat Halk Partisi kokusunu ald. Ancak ay dayanabildik. Kapattlar. Tam o srada beraat ettik, Bozkurtu yeniden karmaya baladk. te Nihal Atsz o srada kabul etti yazmay. Trkkan, daha sonra Atsz ile yazlar yznden bozuur: lk ii benim hakkmda bir kere Ermeni dedi, olmad, Grc imi dedi, arkasndan Arnavut. Sonra Zeki Velidi Togan bartrd bizi. Liseden sonra, Paris/Sorbonne niversitesine gider. kinci Dnya Savann atei yaylp Almanlarn Parisi tehdit eder duruma gelmesi ile Trkkan da, tarih ve antropoloji eitimini yarda brakp Trkiyeye dner. Ankara niversitesi Hukuk Fakltesine devam eder. 1942lerde buray bitirir. Ardndan stanbul niversitesinde tecrbi psikoloji tahsili yapar.

Bir yandan da, burada yer darlndan ok fazla deinemeyeceim fakat Trkkann Tabutluktan Gurbete kitabnda detaylar ile yer verdii mehur Trkler Davas geliir. Nihal Atsz, kendi dergisine yazd bir yaz nedeniyle, Hasan Ali Ycelin talebiyle Sabahattin Ali tarafndan dava edilir. Trkkan'n da, Atsza destek olmak iin Ankarada rencileri organize edenlerden olarak, 10 bin kiinin katld yry tertiplemesi barda taran son damla olur. lk aamada 23 kii tutuklu kalr, aralarnda ikence grenler olur, mahkemeye verilirler. ddia, hkmeti drecek bir Trk/rk darbe hazrl iinde olduklar yolundadr. Ve o mehur Tabutluk hadisesi yaanr. 3 gn 4 gece ile Tabutluklarda en fazla kalan kii olur: Alparslan Trkein trnan ekmeye kalkmlar, hatta ekmeye bile balamlar ama ekmemiler. tekisi mdahale etmi, O niformal (o zaman piyade stemendir), bamza bela olur demi, hemen mendille elini silmiler.

Fakat aralarndan bazlar ikenceye dayanamayp, kendilerinden istenen ifadeyi imza ederler: 23lerin hepsi zannedildii gibi kahraman deildi. Atsz, sonuna kadar direndi. Cenap ahabettinin olu smet Rasin Tmtrk, ki en az ondan mitliydim, o da gayet cesur kt. Onun annesi Krt Bedirhan Paa'nn kz idi. Cenap ahabettin de Arnavutlukun Viyola kabilesinden, yani Arnavut. Halbuki smet Rasin bizde en azl rk idi. Her iki taraf da Trk olacak, olmazsa aramza almayalm diyordu. Tamam dedim, ite faistlerin 5. Kolu, bu da onlardan. Ona syleyince bozuldu. Ama en cesurlardan birisi idi. Tabii orada yanlm oldum. Kendi kendime diyorum ki hereyin istisnas var. Bunlar da istisnalar, olacak.

Baka kimde yanldnz?

Hikmet Tanyu, lisenin son snfnda arkadamd. Annesi Abaza idi. Onu renince aramz bozuldu. Fakat Tabutlukta tabanca dayamlar ensesine yine imzalamam. Kabul etmek lazm. Herkesi bir kalba sokmak doru deil. Bir de, Hamza Sadi zbek. Tabutluktan Gurbete kitabn yazarken de Hamza Sadi zbekin ismini vermedim ama olay anlattm. Daha sonra rendim ki kendisine ikenceler yapldn, ikencelere nasl davranm' gibi eyler sylemi. Orada bir tepem att, kzdm. Sonuta kararlar verilir, cezalar alnr. Trkkan 5 yl 5 ay ve 2 yl da Diyarbakrda srgn almtr. Ancak 23 Ekim 1945te Askeri Yargtayn karar bozmas zerine ceza alanlar, telgrafla salverilirler: "Bizi tutukladklar zaman, resmi yahut klasik sebep olarak Ruslara ho grnmek iin biz Turanclar cezalandryoruz diye gsteriyorlard. Peki, ikence ettiinizi de Ruslara haber verdiniz mi?

Trkkan, Tabutluk Hadisesi geride kaldktan sonra Sorbonne niversitesinde tecrbi psikoloji eitimini tamamlar. 1947nin sonlarnda da Amerikaya gider. lk aylarda i bulamaz. Bir yandan, ikenceler srasnda zedelenen sol gznn tedavisini yaptrmakla urarken, bir yandan da dil gerektirmeyen iler yapar. Otomatik makinelerle inek samadan gbre tamaya, boya ilerinden dondurma satmaya ve sadece bir gece sren garsonlua kadar pek ok i yapar. Columbia niversitesinde tecrbi psikoloji masterini tamamlar, eitim grevlisi olur. Alt yl Columbia niversitesinde ders verir ve profesr olarak buradan emekli edilir. City College of New York adl baka bir niversitede yarm gn alr ve arkasndan kendi iini kurar. Eitim alannda bir sistem gelitirir ve 196364lerde ilk okulunu aar. Baarl da olur. Daha sonra kulland krediyi deyemedii iin iflasa srklenir. Sonra niversite ve liselere malzeme sat yapan bir irketin yzde 54lk hissesinin kendisine verilmesi artyla burada ynetim kurulu bakan olur. Tekrar ka geer. Fakat 1969 krizi ile tekrar iflasn eiine gelince, genetik, kimya ve biyoloji alanlarnda kurduu irketleri yok pahasna elinden karmak zorunda kalr.

Trkkann Amerikada yaptklar bunlarla da snrl deildir. Orada deiik gr ve dncelerde olan Trk derneklerini 1950'lerde, AmerikanTrk Federasyonu ats altnda birletirir. Trk Evi, Ata Trk Okulu, Trk Merkezi, D Trkler Dernei, Columbia niversitesi'nde Trk Etdleri Merkezi'nin almas Trkkan'n orada yaptklarndan bazlardr. Trkiye'ye kafileler halinde ilk tursit gnderilmesine de nayak olur. Ermeni ve Rumlara kar nmayiler yapanlardan olur: nn gelecekti. Ermenilerle Rumlar birlemi nmayi yapacak, belki tartaklayacaklar onu. Konsolos rica etti, Buradaki Trkleri toplayp Ermeni ve Rumlardan daha kalabalk bir organizasyon yapsanz... Peki dedim. Sonra nnye dedim Sizi karlamaya gelmedim, sadece Trkiyenin babakan olduunuz iin karlyorum dedim. Uh dedi, geti, gitti.

Zor gnler geiriyorum

lk einin yakaland hastaln tedavisi iin gerekli olan sreyi de geri braktnda, ailesine Trkiyeye dnelim diyen Trkkan, onlar kabul etmeyince, ei Emire Hanm ve iki kzn da orada brakarak Trkiyeye kesin dn yapar. Bu sefer yl 1972dir. Hayatndaki nc 25 yllk dnem bylece balam olur. almalarna burada da devam eder. stanbul niversitesi (197576) ve Ahmet Yesevi niversitesinde (1996) retim yelikleri yapar. 1976da bir ak niversite olan Yaykuru kurar. NASAnn Hindistan'da eitim alanndaki denemeleri deerlendirmesi iin ard eitimciler arasnda yer alr. Trkiyede ilk defa hzl okuma kurslarn aar. Amerikada iken nsan Deerleri Vakfnn Ynetim Kurulu Bakanln yapan Trkkan, Dnyann Gelecei Vakfnn ilk kurucular arasnda da yer alr. 1987de de Trkiye'de Trk 2000 Vakfnn temellerini atar, futrzimle ilgili almalar yapar. Halen Amerika ve Trkiyede Eitim Sendikas, Konferanslar Dernei, Gazeteciler Cemiyeti, Aydnlar Oca, Trk Oca yelikleri olan Trkkan, yars yabanc dilde olmak zere 40 akn kitap, dokuz film ve tv senaryolarna da imza atmtr bugne kadar.

Geriye dnp baktnzda hata ettim dediiniz anlar/iler oldu mu?

Evet. Bu kadar eitli alana dalmamalydm. Sadece bir i adam olabilir veya tek bana bir dava adam olurdum. imdiki rahatlk sebebiyle romancl tercih ederdim belki de.

Bugn ocukluunun Bykadasndaki o gnlerinin zlemini duyan Trkkan, intihar bile dnr: Hayatmda bir emelim var diyordum. O beni canl tutuyordu. imdi bir itirafta bulunaym size, o kalmad. Zaman zaman intihar bile dnyorum. Ne diye yayorum diyorum. Bo yere yayorum. Yaptm eylerin aynsn yine yapyorum, bir daha, bir daha.

ntihar derken aka yapyorsunuz?

Kendime bazan aka yapyorum diyorum ama biraz ciddi taraf da var. Ama o dereceye gelmedim. Ben psikolog olduum iin biliyorum ne zaman o adm atlr diye. Ama o dncenin akla gelmi olmas da tehlikelidir.

Trk dnyas ile ilgili yllar ncesinden sylediklerinin beklediinden erken gerekletiine sevinen Trkkan, bu karde lkelerin aralarnda gl ilikilerin kurulamamasna da son derece zlmektedir bugn. Turgut Sunalp ve Sleyman Demirel dahil bir ok partiden siyaset teklifi alan, bu konuda en son teklifin ise Alparslan Trketen geldiini syleyen , bugn bir konuda pimanlk duymaktadr: eitli grlere bir uzlama zemini hazrlamak lazmd. Eer uzlatrabilse idik belki daha ok baarl olurduk. Burada, politik ve ideolojik fikirleri zt olanlar, bir ortak noktada birletirse idik... yle yapmadk da kesin tavr sergiledik. O belki yanl oldu.




Bu biyografi (reha ouz trkkan) 3140 kez okundu.

Biyografi: reha ouz trkkan Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.