Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


necdet sakaolu kimdir ? necdet sakaolu biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
necdet sakaolu

em-i Cihan Amasra, Mengcekoullar, Divrii'de Ev Mimarisi, Kse Paa Hanedan gibi monografilerin ve bir dizi makalenin yazar, tarih aratrmacs 29 Eyll 1939'da Divrii'de domu. Hasan-li Ycel'in dneminde yaplm Divrii Atatrk lkokulu'nu (1951), Nuri Demira'n yaptrd ve kendi adn tayan ortaokulu (1954), ttihat Sivas valisi Muammer Bey'in yaptrtt atovari bir retmen okulunu (1957) ve en son olarak da stanbul apa'daki, kitabesindeki ad Drl-Muallimat- Aliye olan Eitim Enstits'n bitirmi.

1957 ylnda Urfa'da Harran'n yan bandaki Parapara'da baretmen olarak greve balam. Sakaolu "Ka retmenin vard?" diye soranlara "Kendi kendimin baretmeniydim" diyor ve o dnemin ynetimini 18 yandaki deneyimsiz bir genci, ok ok uzaklara atamasndan dolay eletiriyor. Bu deneyimden sonra apa Eitim Enstits'n kazanan Sakaolu 1961'de buradan mezun olunca Trabzon retmen Okulu'na edebiyat retmeni olarak atanm, daha sonra srasyla Amasra'da ortaokul-lise retmenlii ve mdrl, Bakanlk mfettilii ve Talim Terbiye Kurulu yelii grevlerinde bulunmu. 38 yllk meslek yaamnn ardndan 18 Ocak 1998'de emekli olmu.

TARH OLMAK N HANG OKULLARDA OKUMAK GEREKR?

32 yldan beri tarihle ikinci bir ura alan olarak ilgilendiini ve emekli olduu iin artk btn vaktini tarihe ayrabileceini belirten Sakaolu tarih yazarlnn, okul ve renimden ok, ilgiye ve kendi kendini yetitirmeye bal olduunu vurguluyor.

29 Eyll'de 60 yana giren geride kalan 59 yl iin "59 ya uzun bir tarih sreci" diyor. "Geriye gittike kendimi ok farkl bir dnyada buluyorum, zellikle de genlerin kolay alglayamayacaklar bir dnyada. lkadaki hayatn pek ok uzantlar bundan 50 yl nce devam ediyordu. rnein kan grmek, kanyla yk tandn, tahllarn, tnazlarn kanlarla, hayvanlarla tandn grmek olaand. Kapmzn nnden deve kervanlarnn getiini grrdk. Hatta bir gelenek vard, korku tutmasn diye bizi develerin altndan geirirlerdi.

tarih sevgisinin balangcn Divrii'nin ve Sivas'n tarihsel ortamlarna, Sivas retmen Okulu'nun antsal ve tarihsel binasna ve tarih retmeni Kzm Dilcimen'e balyor:
"Ben tarihle yaknlamamda, bu ortamlara ve zellikle de tarih retmenimiz, tarihi Kzm Dilcimen'e borluyum, nk berikiler mekn olarak, Dilcimen de tarihi anlatrken beni etkiledi. Dilcimen tarihi ykletirir, biz onun anlattklarn hikye olarak dinlerdik. Kzm Bey'i zevkle dinlerdik, her drt bilgi aktarmnn arasnda mutlaka bir fkra anlatrd. imdi anlyorum ki, merhum bize tarihi sevdiriyormu."

TARH DERS KTAPLARININ SEVMSZL

Sakaolu, retmenlik deneyiminin de verdii tecrbeyle, liselerde okutulan tarih kitaplarndaki yavanln renciyi ilgiye deil, ilgisizlie sevk ettiini, bu durumu tersine evirmenin yolunun ise yerel tarihe nem verilmesinden ve tarih-edebiyat ilikisinin kurulmasndan getiini belirtiyor ve ekliyor:
"ayet bizde yerel tarihlere popler ve szl tarih arlkl olarak yeni bir bak getirilirse, zannediyorum ki, Anadolu'nun bugne kadar yazlmayan tarihi pek ok yeni ular verecektir. Kald ki, yerel tarihlerin zenginliine dayal Anadolu toplum tarihi yazlmazsa tarihin bu sevimsizlii bakalarnn tarihinden alntlar, kuru tarih bilgileri bana gre daha yllarca srecektir. Ayrca tarihle edebiyatn ortak ynlerini unutmamalyz. Lise kitaplarndaki kuru bilgi stoklar genleri tarihten soutuyor. Oysa tarihle edebiyatn ilkadan beri ortakl sz konusudur. Tarih mi edebiyattan domutur, edebiyat m tarihten domutur zemezsiniz. nk mitoloji hem tarih, hem edebiyattr; ikisinin kayna birdir. Belgesel tarih yazyoruz diye edebiyat, slubu tamamen bolar da kupkuru yazmaya kalkarsak, bunun verecei fazla bir ey yoktur. Tarihin nak olmaldr, ama bunun da dozunu karmamaldr. Tarih, okuyanda, kltrel bir doyum salamaldr. Tarih programlar yeniden ele alnrken bu iki yn, yani hem yerellik, hem de tarih-edebiyat ilikisini unutmamak gerekir."

Sakaolu tarihe olan ilgisizlii tarihsel kltr ortamlarnn yok edilmesine ve insanlarn giderek apartman yaantsna mahkm edilmesine de balyor:
"ok yoksul yerlerde yetitik, ama zannediyorum kltrel donanm asndan ta gemiten gelen sre ve sreklilik bize bir eyler alyordu. Biz onun farknda deildik. Bu sreklilik bir yerde kesilmi, kesildii iin de tarih, seveni en az olan alan haline gelmi. Artk meknlarmz da tarihsel deil. Benim doduum, bydm, gittiim evlerin hepsinde bam kaldrnca ilemelerle dolu tavanlar grrdm; sonra dolaplar, direkler, odalar, pencereler, vitraylar... Btn bunlar biz dattk. Apartman yaants da bizi o tarih ortamlardan kopard, uzaklatrd."

Sakaolu ilk yerel tarih almasna zel bir deer veriyor:
"27 yandayken em-i Cihan Amasra'y yazdm. imdi kitap mzayedelerinde satlyor, vn verici, ama tenkit edilecek ok taraflar var tabii. Belirtmek istediim u: ayet ben Amasra'ya atanmasaydm, belki tarih aratrmacs olmayacaktm. Amasra bir tarih ortamyd. Bastnz, inediiniz kaldrmlar Cenovallarn dedii talard; rhtmlar Romallardan kalmayd; kale kaplarnda Cenova armalarn gryordunuz. Fakat daha sonraki yllarda, her yerde olduu gibi, Amasra'da da tahripler oldu. Amasra'nn giriinde Romallardan kalma Ku Kayas denen bir da ant vardr. 'Dan yzndeki bu put niye duruyor' diye veya arkasnda define varm kuruntusuyla altna dinamit koyup patlatmlar, yars gitmi. Anm kaldrmlarn zerine betonlar dkld. Youn kaak yaplama ahap evleri, doal ve tarihsel evreyi tahrip etti. Drt kat, be kat, alt kat irkin binalar yapld."

SZL TARHLK VE BELGELER

Sakaolu savalar, antlamalar, diplomasiyi, fetihleri anlatmay yeterli gren resmi tarihiliin tesinde toplumun, halkn, sradan insanlarn tarihsel serveninin aa karlmasnda szl tarihilii nemli buluyor:
"zellikle 20. yzyln ilk eyrei iin, o dnemi yaam insanlardan alnacak ok bilgi vard. rnein bir Seferberlik, yani I. Dnya Sava yllarnda toplum tarihi, Anadolu halknn seferberlik srasnda yaad serven ancak bu insanlardan dinlenerek yazlmalyd. Devlet arivlerinden alacanz belgelerle kesinlikle Anadolu'nun Seferberlik Tarihi yazlamayacaktr. Ne yazk ki, bu artk pek mmkn deil, nk o insanlar hayattan ekildiler ve byk bir boluk braktlar.

Neler yenilir, neler iilir, yoksulluklar, hastalklar nasl gslenirdi? Ev yapmlar, kent, kasaba, ky imarlar nelere balyd? Btn bunlar yeterince kayda geiremedik. Byk boluklar karmzda duruyor ve onun iin de srekli resmi tarih yazlyor. Enver Paa yazlyor hl, Talat Paa yazlyor; fakat Enver Paalarn, Talat Paalarn, Cemal Paalarn kararyla Anadolu'daki milyonlarn hangi hallerden hangi hallere girdii bilinmiyor. Savalar, cepheleri yazyoruz; Kanal Harekt, Galiya deyip brakyoruz. Oysa bunlarn gerisine bakmak gerekiyor. Tifs, kolera, alk, sefalet, her adam ba yol kesen eteler, ekilemeyen araziler, hastalkl insanlar, cenazeleri kaldran kadnlar... Toplum tarihi srekli gz ard edilmi Trkiye'de, hl da ediliyor. Szl olarak bizlere bunlar anlatacak insan bulamayacamza gre, pek ok ey karanlkta kald gitti."

Bu duruma ramen karamsarla kaplmayan Sakaolu zellikle gen tarihilere bir neride bulunuyor: "II. Dnya Sava yllarnn toplumsal tarihi szl tarih verileriyle halen yazlabilir; onu yaayanlar henz hayatta, bari onu karmayalm. O yllarda 20'li-30'lu yalarnda olanlar ok eyler anlatabilirler."

Sakaolu ariv belgelerinde merkezin formle ettii gerekd hukuksal ve ynetsel metinlerin de olabileceini, ayrca kiisel kar ya da kayglar yznden merkeze yanl bilgiler verilmi olabileceini, bu yzden belgelere yzde yz gvenmemek gerektiini belirtiyor. Sakaolu'na gre bunda meslek hayatnn zellikle brokrasi ile ilgili olan yn de etkili olmu, zira resmi yazlarda yalan ve yanl bilgileri ok grm.


, Kse Paa Hanedan kitabyla1985 Sedat Simavi dl'n kazand.

Sakaolu, gelen bir soru zerine, ariv belgelerini ve szl bilgileri kullan tarzn, bunlar arasndaki ilikiyi ve szl anlatm ile yazl belge elitiinde szl olana daha fazla gvendiini yle aklyor:

"Kse Paa'da 800 ariv belgesi, 200 de szl bilgi kullanmtm, yani ariv belgeleri drt misli fazla. Gayet tabii, szl bilgiler arivlerin verecei bilgi kadar zengin olamaz. Ama ikisini bir araya getirip mterek noktalar, dorulamalar, kantlamalar, elikileri bulmak zevkli bir uradr. Olayn baka trl seyrettiini, ariv belgesindeki bilginin yanlln bulabilirsiniz.




rnein Kse Paa tarihindeki bir olay: Veli Paa'y Krt kadnlar bana sopalarla vurup ldrmler, ama Sivas valisi Baba brahim Paa stanbul'a 'Veli Paa'y yakaladm ve idam ettim' diye yazm. brahim Paa'nn nne ls getirilmi, o da lnn ban kestirmi stanbul'a, vcudunu da Divrii'ye gndermi. Ben bunu en az yedi-sekiz kiiye teyit ettirdim. 'Babaannemden dinledim yle anlatt, dedemden dinledim yle anlatt' dediler. Hatta yetinmedim, bir de Akadal Hac Memur diye bir adam buldum, o da bana 'Ben de yle duydum, kadnlar ldrm derler' dedi. Fakat arivdeki belgelerin hepsinde Veli Paa'nn brahim Paa tarafndan Arga'da idam edildii yazl. Tarihiye den grev, 'Sorduumuz kimselere gre Krt kadnlar ldrm, fakat ariv belgelerine gre brahim Paa idam ettirmitir' deyip gemek deildir. Bence bu, tarihilik deil. Asl tarihilik burada Veli Paa'nn nasl ldrld meselesine bir nokta koymaktr. ki salam szl bilgi ou zaman resmi belgelerden daha gvenilir olabilir. nk brnde sorumluluktan kama, uyutma, gze girme, dl alma kayglar olabilir. Nitekim Baba brahim yazsn gnderdikten sonra II. Mahmud da 'Bu baarndan dolay seni kutlarm. Sana elenk ve kl gnderdim; tazimle karla, klc kuan ve saltanatma dua et' diyor."

Sakaolu, tarihinin elindeki belgeye ok ynl yaklaarak farkl sorular sormas gerektiini de II. Abdlhamid'in stanbul isimli gemisinin demirba defterini gstererek aklyor:
"Abdlhamid iin bir 'Korvet-i Hmayun' alnm ve adna stanbul denilmi. Elimizdeki demirba defterinde Bohemya ii kristal takmlar, iki takmlar, yemek takmlar, porselenler, koltuk vs her ey var. rdelerseniz ne yok biliyor musunuz? II. Abdlhamid'in Mslmanlnn ve halifeliinin gerei olarak bulunmas icap eden ne seccade var, ne Kur'an var, ne de rahle. Geri Abdlhamid bu gemiye hi binmemitir, ancak binseydi, iebilir, yiyebilir, oturabilir, dinlenebilir, ama ne Kuran okuyabilir, ne de namaz klabilirdi. Her belge birok adan deerlendirilebilir veya eski bir atasznde olduu gibi, nasl bir kasap bir koyundan iki post karmaya urarsa, tarihi de bir belgeden birka ey karma sava vermelidir."

YEREL TARHLK VE YERLLK

Daha ok yerel tarih zerine alan Sakaolu, tarihinin salkl bir alma yapabilmesi iin aratrd yerle bir bann olmas gerektiini belirtiyor:
"Yerel tarihler genel toplum tarihine temel oluturmaldr. Yerel tarihleri yazanlarn da yerellikle balantlar ok ynl olmaldr, orann insan olmaldr veya orann insan olabilecek derecede orayla kaynam olmaldr. O yerle ok ynl balantnz yoksa yerel tarihi olmanz zordur. Divriili olduum iin Divrii tarihine scaklk duydum ve orayla ilgili yaptm almalarda kolay kolay yanlla dmedim, nk her eyi sorgulayabiliyordum. rnein Divrii'de mam Bey diye tannan adam Babakanlk Arivi'nde Mir Hseyin Bey olarak bulmakta glk ekmedim."

SAKAOLU'NUN MUTFAI

Sakaolu devlet merkezli tarihten kopamaymz bir adan gemiteki mderrislerin, kadlarn, imamlarn vb okuryazar insanlarn gndelik yaamlarn kaleme almamalarndan doan bolua da balyor. Bu balamda kendi sorumluluunu, her gnn sonunda o gn yaadklarn tarih yazcl bakyla yazdn aklyor.

"1963 ylndan beri her gn hi deilse bir sayfa yazyorum. En zor anlarmda bile belki ertesi gn tutmak kaydyla bir eyler yazyorum. ayet, szgelimi Konya Karatay Medresesi'nin mderrisleri de rahlelerindeki bir deftere olup bitenleri yle ikier er cmleyle yazsalard elimizde muazzam kaynaklar olurdu. Btn kentlerde yaanan olaylar, depremleri, salgnlar, afetleri, basknlar, okuryazar insanlar, mftler, kadlar kaleme alsalard, yani u bildiimiz kad sicillerinin dnda biraz daha zgr, kent yaamyla ilgili not tutma alkanl olsayd Bat'da rneklerine rastladmz kaynaklar bizde de olabilirdi. Ben de biraz bu endielerden dolay, biraz da byle bir boluktan dolay belki, 35 yldr aksatmadan her gn yazmaya alyorum."

Sakaolu ayrca btn bu zaman boyunca yazl belgeler, yazma kitaplar topladn belirtiyor.




Bu biyografi (necdet sakaolu) 2300 kez okundu.

Biyografi: necdet sakaolu Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.