Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


naim tirali kimdir ? naim tirali biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
naim tirali

2. Mahmuddan belgeli ayan reisi
Cemal A. Kalyoncu
Aksiyon 4 kasm 2000


2. Mahmud'un 2 Ramazan 1250 tarihli bir belge ile Giresun ve civar iin ayan reisi olarak tayin ettii Emin Aa'nn torunu olan , Vatan gazetesinin de sahibi

Gazetecilik dnyann en ilgin mesleklerinden biridir, gazeteler de en ok merak edilen kurumlarndan. Sahipleri kimdir, necidir, nereden gelmedir? Hi bir zaman tam olarak akla kavumaz bu sorular. Geen hafta bir gazetenin ortaklk yapsnda deiiklik oldu. Selanik'ten geldikleri zmir'de, bir asrdan fazla zamandr Yeni Asr adnda bir gazeteyi karan Bilgin ailesi ile zdeleen Sabah gazetesi idi yeni bir ortak edinen bu gazete. Turgay Ciner de bylece basn patronlar arasnda adn yazdrm oldu Sabah'a ortak olarak. Borsaya ak olmasna ramen Ciner'in, Sabah'n ne kadarna ortak olduu tam bir netlik kazanmad. Gzmzn nnde yaplan satta kimin yzde ka orannda hisse sahibi olduu konusunda kafalar kartrmay baard medya! imdi gzler, iei burnunda basn patronu Turgay Ciner'e evrildi.
Teknoloji gelitike gazetelerin ederi de artt iin eskiden olduu gibi artk sk sk el deitiremiyor gazeteler. Onun iin basna yatrm yapmak da basndan kmak da ciddi dnmeyi gerektiriyor gnmzde. Halbuki eskiden fazla para gerekmediinden iki ayda bir gazetelerin ortaklk yaplarnda deiiklik olur, basn dnyasna yeni isimler daha sk girerdi. Kamuoyunun, daha ok ykleri ve gazetecilii ile tand Tiralizade Naim de muhabirlikle girdii basn piyasasnda ksa srede patron olanlardan birisidir. , nl Yalman ailesinden Ahmet Emin Yalman'n Vatan gazetesine, 1956'da, nce az bir hisse ile ortak olacak, ardndan (1962 ylnda) ismini gazetenin knyesine sahibi olarak yazdracaktr: "Vatan gazetesi bir anonim irketti. Baz ortaklarn hisse satmaya karar verdikleri haberini aldk. Ahmet Emin Yalman, bunlar alma taraftar olmam. Belki maddi imkanszlk ama, maddi imkan vard. Tatko gibi bir firmalar vard ailesinin. Neyse, 150 bin liralk bir hisse satlaca haberi geldi bize."
2. Mahmud'un belgesi
Karadeniz blgesine uzun yllar nce yerleen Tiralizade ailesi, blgenin nizamn salamakla grevli bir aile olarak biliniyor. Ailenin ve dolaysyla da blgenin reisi Tiralizade Emin Aa'ya bizzat 2. Mahmud'un gndermi olduu 2 Ramazan 1250 tarihli belgeye gre, Sultan Mahmud aileye padiah adna ayanlk payesi veriyor. Buna gre padiah yetkilerine sahip olan Emin Aa, insanlar affetme, muhakeme etme, cezalandrma, istedii kiiye arazi verme gibi yetkilere haiz hale gelir. Emin Aa'nn dedeleri Ruslara kar kendi birlikleriyle savar Karadeniz'de uzun yllar boyunca. Emin Aa'dan sonra Yavuz Ali, ondan sonra da Ali Aa bu vazifeyi devralr Tiralizade ailesinde: "Mesela Rize'de bir isyan km, Tiraliler'e havale etmiler. O zaman imparatorluk artlar ierisinde sahip olduklar teba ile gidip Rize'de isyan bastryorlar. Rize'de isyan karan Tuzcuoullar galiba. Onlar da orann aas. Onlarn konaklarndan aldklar bir tavan veya kap motifi son zamanlara kadar saklanyordu." Net olmamakla birlikte, Aydnoullar zamannda padiah tarafndan donanmalar yaklan ve 3035'i Karadeniz'e srlen ve Tiral denilen ailenin soyad da buradan gelmektedir.
Ali Aa, Tirali'nin dedesi Hasan Bey'in de kaynpederidir. Ali Aa, ekya Micanolu tarafndan karldnda gerekli altn temin edip onu kurtaran ayn zamanda yeeni de olan Hasan Tirali olur. Zamann Trk Hava Kurumu (THK) dare Meclisi Azas da olan Tiralizade Hasan Bey, Cumhuriyet Halk Frkas Giresun Reislii de yapar. Hasan Bey'in annesi de, Meclisi Mebusan'a Fatsa temsilcisi olarak itirak eden Hazinedar ailesinden Naim Bey'in kzkardeidir. ( de ismini bu kiiden almtr.) Hasan Tirali'nin Nafiye Hanm'la evliliinden drt ocuu olur: Abdullah (Naim Bey'in babas), Hatice (Furtun Ordulu mehur Furtun ailesine gelin gider. Dnyaca nl seramik sanats Candeer Furtun da ayn ailedendir.), Naime Tirali ('nin halas. Ahmet Tirali ile evlenir. Naim Bey, beik kertmesi olarak 1954 ylnda halas Naime Hanm'n kz Gnay Hanm'la evlenir. lki 1957'de dnyaya gelen Hasan, ondan iki yl sonra doan Boazii niversitesi'nde retim grevlisidir Emine ve 1964'te doan Yavuz adnda ocuklar olur) ve nsiye Tirali (O da Ali Aa'nn kendi ismini tayan torunu ile evlidir.) Anlayacanz aile pek darya kz vermez, dardan da kz almaz, kendi iinde evlenir.
Menderes'i arlayan ev
'nin babas Abdullah Bey ise nispeten darya aar aileyi. Ermeni yahut Rum'lardan oluan gayrimslim tebann Kurtulu sava srasnda bulunduklar yerlerden ayrlmas ile boalan evleri emlak metruke'den satn alarak (Tirali ailesi, yerel siyasetle her daim iie olduklarndan Giresun'daki bu evlerinde Adnan Menderes'ten Ahmet Emin Yalman'a, BlentRahan Ecevit iftinden Falih Rfk Atay'a kadar birok kiiyi misafir ederler) komu olan Hasan Efendi ve Tirebolulu fndk tccar ve Tiralioullar gibi byk toprak sahibi Hac Emin Efendi (Sonradan nan soyadn alrlar) Kurtulu Sava srasnda iyice dost olur. Bu dostluk Abdullah Tirali'nin Hac Emin'in kz Asiye Hanm'la evlenmesi ile noktalanr. Babasnn ilerini srdren Abdullah Tirali de ocuk sahibi olacaktr.
Galatasaray dnm noktas
te byle bir aa ailesine mensup ailenin ilk ocuu (dierleri DP Bulancak le ve Fiskobirlik dare Heyeti Bakanl yapan Kenan (1927) ile CHP'de Giresun l Bakanl yapan 1932 doumlu Ahmet Kaya Tirali) 1925'te Giresun'da dnyaya gelir: "Aal srdrecek kadar toprak var ama nesilden nesile paralanyor arazi. ounu da sattk. Bu Tapulama Kanunu geldi, 30 senedir anamz alatyor. Zamannda topra ilemek iin verdiimiz baz yarclar, 'Bu yerin sahibi biziz' diye itiraz ediyorlar. Fakat vergi kaytlar topran sahibi olduumuzu ortaya koyuyor." Varlkl bir aileye mensup olmasna ramen Kurtulu Sava gibi bir savatan sonra doan kk Tirali de bu skntlar hissederek, 1907 veya 1908'de yabanclara yaptrlan Piraziz'deki Tiralizade veya Naim Bey'in koyduu isimle Hasanbey Kona'nda byyecektir: "Maddi sknt iinde deildik ama bir lks hayatmz da yoktu." Tirali, 1932'de balad ilkokulun yln Piraziz'de okur. Son iki yl ise Giresun Gazi paa lkokulu'nda tamamlar. Ardndan hayatnn bundan sonraki ksmn tamamiyle etkileyecek bir okula kaydolur: "Tahsin daym Galatasarayl idi. Daha sonra dnem (9, 10 ve 11) DP Giresun milletvekillii yapt. Galatasaray'a girmemde o etkili oldu. Zaten kaydm da o yaptrd." 1945 mezunlar arasnda yer alaca Galatasaray Lisesi onun hayatnda dnm noktasdr. Cokun Krca, lter Trkmen ve Adnan Bulak gibi hariciyecilerin yannda Hsamettin Gkay gibi profesr arkadalar da olur Galatasaray Lisesi'nden: "Ben herkese lakap takardm. Mesela Nihat Karaveli'ye 'siyasi' lakabn ben taktm. Kamuran diye bir arkadamz vard, ona 'apal' lakabn taktm, hl yle anlr. Bana Lazolu derdiler ama alkam yoktu." Liseden sonra, 1945 Tan Olay'na denk gelen dnemde iki ay gibi ksa bir sre Galatasaray Lisesi'nde muallim muavinlii yapar. Ardndan hukuk eitimi almaya karar verir: "Gerek babam ve gerekse daymn telkini ile hukuku tercih ettim." Hukuk eitimini, ne Cokun Krca gibi hariciyeci ne Hayri Domani gibi de profesr olmak iin almaz Tirali. Hakim olmak da deildir amac. Tirali'nin ilkokul yllarndan beri yazya merak vardr: "Dedemin yazhanesinde daktilo ile gazete karrdm. Onun iin aklmdan mhendis veya doktor olmak hi gemedi. Yazar ve gazeteci olacaktm. Galatasaray'da Franszca ve Trke dergiler karrdm." Onun iin henz liseyi bitirmeden yazd ilk yks 1943 ylnda Yeilgiresun gazetesinde tefrika edilir: "Yeilgiresun'un sahibi Nuri Ahmet imit ile babam Piraziz temsilcisi olarak Giresun l Genel Meclisi'nde idiler. Bana yle geldi ki bu hikayeyi babamn dostluu yznden basmt Nuri Ahmet imit. Fakat, sonra iime bir kurt dt. Bir zamanlar Tercman' karan ok yakn snf arkadam Nihat Karaveli ile birlikte Orhan Seyfi Orhon'a gittik. O, naralt diye bir dergi karyordu. Hikayemi o da basnca bylece hikayeciliim tasdik edilmi oldu."
Bylece hikaye yazmaya hz veren Tirali, hikayelerinde daha ok kendini anlatr: "Hikayelerimin yzde 80'i kendi yaantmdan, yzde 20'si de ok yakn evremdeki hadiseleri ierir. Benim inancma gre yaratclk Allah'a mahsustur. Biz ancak grdmz veya yaadmz yazarz." Park adl ilk kitabnda ocukluunun yannda lise yllarndan da izler vardr: "Taburcu adl nc hikayemde Galatasaray Lisesi'nin revirinde yatan bir rencinin, daha dorusu kendimin bir hastaln anlatyorum. Orada ziyarete gelen arkadalar arasnda etin Altan da vardr ama ad gemez. Hastabakcy kzdran bir tip olarak anlatlan odur." niversiteye balad yl gazetecilie de adm atar Tirali. Galatasaray'dan hocalar Cihat Baban ve Ziyad Ebzziya vesilesi ile Tasvir'de stajyer muhabir olarak almaya balar. 56 ayn ardndan liseden Giresunlu arkada Ali Avni ne'in teklifine, babasnn koyduu 300 liralk sermaye ile evet diyerek Karadeniz Postas'n karrlar Giresun'da. O da iki yl srer. , 1950'lerin hemen ncesinde Beyolu mahfili ile de i iedir artk. Bykdou, Varlk, Yeditepe gibi dergilerde hikayeleri kar. 1950'de niversite sonras eitim iin Paris'e gider. Attila lhan, Ali hsan G gibi Trk arkadalar vardr orada. 1951'de babasnn vefat haberini duyunca Trkiye'ye geri dner. Yenilik Basmevi'ni kurar. Devrin nemli edebiyatlar Tark Bura, Suut Kemal Yetkin, Fazl Hsn Dalarca, Oktay Akbal, Salah Birsel, Bedii Faik, Nurullah Ata gibi isimlerin kitaplarn basar. Bu arada Tuzla'daki alt aylk uaksavar eitiminin ardndan zmir Ordu Basn Brosu'nda gazeteci lhan Engin'le birlikte askerliini yapan Tirali, o yllarda zmir'de olan Necati Cumal, Besim Akmsa gibi isimlerle de ykleri sayesinde temasa geer. Bu arada yaynevinden kan kitaplara destek olmas iin Yenilik adl dergiyi de karmaya balar. Bu yaynevi ve dergi 1956 ylna kadar srer. O yl Vatan gazetesi ile ilgili bir duyum alrlar: "150 bin liralk bir hisse satlaca haberi geldi. Oktay Akbal ve Fazl Hsn, Vatan'da alyordu. Oktay Akbal, '10 bin liralk hisse alabilirim' dedi. Fazl Hsn'nn durumu daha iyiydi. 4050 bin liralk da belki o ald. Kalann da 60 veya 100 bin lira belki, gazetenin yzde 10'una denk geliyor almay da ben taahht ettim. Eski yneticilerle mutabk kaldk. Ben de magazin sekreteri olarak ie baladm."
Kaynpederine rakip
O yllarda Demokrat Parti iktidar iin son seimler olan 1957 seimleri yaplmaktadr. 'ye de haber iin gittii bir Karadeniz gezisinde teklif gelir: "CHP Giresun l Bakan benim adaylm sz konusu etti. Fakat bu ie kendisini hazrlayan Bulancak le Bakan da benim kaynpederim Ahmet Tirali idi. O daha nceki seimlerde de aday olmu. Partide bir hizip oldu. Kaynpederim de ben aday oluyormuum gibi bana kar bir pozisyon ald. Sonra bize kzd iin Tirali olan soyadn Tiraliolu olarak deitirdi. Ayn seimlerde arkadam lhan Engin'e teklif etmi, o da gelip bana 'Kasm Glek ikimize Manisa'dan merkez adayl teklif ediyor, gidelim mi?' dedi. Ben ans grmyordum. Hem seimde ekseriyet usul uygulanyor hem de Manisa Ege'de DP'nin kalesi idi." Tirali bu seimlerde istediine ulaamaz. 1959'da ise Amerikal bir yazarn Menderes aleyhine olan yazsn aynen yaynlad iin 16 ay hapis cezas alr: "DP'nin CHP'ye kar muhalefet olarak kurulmasn sempati ile karlyorduk. Hatta bir yaknlk duyuyordum Menderes'e." Tirali, 16 ay diye girdii cezaevinden tam 101 gnde kar. kmasnn sebebi 27 Mays 1960 Darbesi'dir. 1961'de ise CHP'den bir dnem Giresun milletvekili olarak TBMM'ye girer: "CHP'den girdim, nk DP'nin antidemokratik uygulamasna kar idik. Gazetede bunun mcadelesini yaptk. Mecburen Halk Partisi ile paralel bir izgiye geldik."
Vatan blnyor
1961 senesi Vatan gazetesi iin de olduka hareketli geecektir. Hapiste olduu sre boyunca Ahmet Emin Yalman, Vatan'da orta olan 'ye el yazsyla gnderdii mektuplarda ibirliki ve msamahakr bir tavr iindedir. Fakat hapisten ktktan sonra Yalman'n tavr yznden Vatan blnr: "Hissedarlar ikiye ayrld. Ahmet Emin, zcan Ergder grubu ile Fazl Hsn, Oktay Akbal ve benim iinde olduum bizim grup. Satlan bir 20 bin liralk hisse vard. Fakat onu alan ynetime hakim olacakt. Bizim 20 bin liraya aldrp mterek hareket edeceimiz adama 40 bin lira vermiler, adam da gidip satm. Bize getirse 50 lira vereceiz. Sonra umumi heyeti toplayp seim yaptrdlar ve bizim iimize son verdiler. Biz Yassada durumalar srasnda alt ay gazeteden uzak kaldk. Ben daha nce kardmz Karadeniz Postas, Oktay Akbal da Adana'da bir gazetenin kart ile izledi Yassada durumalarn." Tirali, bu dnemi Halk Partililer'in kard Sz gazetesinde yazarak geirir. Bir sre sonra Tirali ve grubu mahkemeye bavurarak haricen hisse alp irkete hakim olurlar: "Ynetim bize geince onlar ayrlp baka bir gazete kardlar." Fakat gazetede bu sefer baka bir ikilik bagsterir: "Yalman ayrlnca brahim ehreli diye Karadenizli bir iadam ortamz oldu. O da zamanla kadroya ehil olmayan kiileri aldrd bize. almak gleti. Sonra idare heyetinde karar alnd, gazete artk ortaklardan birine devredilsin diye." Gazete 27 veya 28 bin lira veren 'nin olur. Fakat iki ay sonunda o da ortak aramaya koyulur: "Ortak olarak CHP'li, Trabzon eski milletvekili Cemal Reit Eybolu'nu buldum. O da o srada Doan Avcolu'nun kard Yn dergisini finanse ediyordu. Onun sahibi idi. Fakat Cemal Reit Eybolu'nu ben siyasi fikirleri itibariyle Halk Partisi iinde zannediyordum. Baktm ok daha solda, hatta tam Marksist. Fakat problem olmad." Bu ortaklk da uzun srmez. Alt ayn sonunda Eybolu'nda para olmadn anlayan Tirali, yeni bir kararla gazeteyi Ankara'ya tar. Ankara'da akam gazetecilii yapar, 1974 ylna kadar. Bu yl tekrar stanbul'a gelmeye karar verdiinde biraz ge kalmtr: "Baktk ki artlar ok deimi, piyasaya girip tutunmak mmkn deil." Tam da o srada 12 Mart'ta birtakm hakszlklara urayp ikenceler gren Numan Esin, satn almak iin bir gazete arayndadr: "Bir irket kurduk. 700 binini Numan Esin karlad, 300 bin liras da benim tarafmdan verildi." Fakat, Numan Esin'in hakim olduu gazetede ar sol ve Krtlk aikr hale gelince Tirali, hisselerin tamamn elinden karr: "Esin gazeteye hakim olamad. Maoistler Marksistler'i de alt etti ve boykot ilan ettiler. Ve Esin'i gazeteye sokmadlar. Ben de Esin'e bir mektup yazdm ve bu yaplanlardan kendimi sorumlu hissetmeye balyorum. Hissemi sana devredeyim dedim." Numan Esin de srdremez ve bir sre sonra da gazetenin resmi ilan ve kat haklarn drt milyona i Partisi'nin yayn organ Aydnlk gazetesinin sahiplerine devreder.
Vatan'n Aydnlklar'a gemesi gazetenin tarihi asndan ilngi bir durum ortaya karr. Devamn Tirali'den dinleyelim: "Ahmet Emin, evket Sreyya aleyhinde bir yaz yazmt. Yalman, komnizm korkusu ile yaayan evhaml bir adamd. Her harekette komnizm phesi arard. Samet Aaolu ona, 'evket Sreyya Aydemir ile Burhan Belge, Adnan Menderes'in mahremiyetine girdiler, ona komnizmi telkin ediyorlar, bu bir Rus oyunudur. Buna mani olalm' diye bir haber veriyor ve Yalman da bu konuda bir yaz yazyor. DP'den ve Burhan Belge'den bir cevap gelmedi. evket Sreyya ise, tekzip hakkn kulanmak istediini syledi. Ben de tekzip gibi deil ama Ahmet Emin Yalman'n ke yazsnn yerine yaynlamak zere yazsn beklediimi syledim. gn sonra gelen yazda Aydemir, 'komnizmle alakas olmadn, kadrocu bir hareket olduunu, takip edilen yolun Atatrk'n yolu olduunu' falan yazd. Menderes'i komnist oyunuyla alt edecekler diye yazan adam (Yalman) ay sonra kendi gazetesinden ayrlyor, kendi gazetesinde kendi stununda da evket Sreyya'nn yaz yazdn gryor, bir sre sonra da gazete komnistlerin eline geiyor. Kaderin tecellisi ite."
Vatan' elinden kardktan sonra Almanya'da Trk iilerine ynelik bir gazete projesi dnen, sonradan baarl olmayacak diye bundan vazgeen Tirali, 197681 yllar arasnda da ktisat ve Ticaret adyla baka bir gazete karr. Bu son gazetecilik macerasdr. Ondan sonra yklerine hz verir. apka koleksiyonu olan, son iki yldr da birincisi 1999'da yaynlanan apkasn Yiyen Bakan adyla olmak zere gazete yazlarn kitaplatran Tirali, Gazeteciler Cemiyeti ve Galatasaray Divan yelii'nin yannda Anadolu Kulb yelii apkalarn da tamaktadr.
Dedim ya, gazete patronlar her zaman merak konusudur diye...




Bu biyografi (naim tirali) 3643 kez okundu.

Biyografi: naim tirali Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.