Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


katip elebi kimdir ? katip elebi biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
katip elebi

Katip elebi 

ubat 1609'da stanbul'da dodu. Asl ad Mustafa'dr. Dou'da Hac Halife, Bat'da ise Hac Kalfa adyla da tannr. Babas Abdullah Enderun'da yetimi, silahdarlk greviyle saraydan ayrlmt. 14 yana kadar zel eitim gren Ktib elebi, 1623'te Anadolu Muhasebesi Kalemi'ne girdi. IV. Murad dneminde (1624-1640) giriilen Dou seferlerinde ktib olarak katld. 1635'te stanbul'a dnerek kendisini tmyle okuyup yazmaya verdi. Dnemin nl bilginlerinin derslerine katlarak medrese renimindeki eksikliklerini giderdi. Tarihten tbba, corafyadan astronomiye kadar geni bir ilgi alan olan Ktib elebi'nin ayn zamanda zengin bir kitapl da vard. 1645'te sras geldii halde ykselemedii iin kalemdeki grevinden ayrld. Ancak 1648'de Takvim't-Tevarih adl yapt dolaysyla eyhlislam Abdrrahim Efendi araclyla kalemde ikinci halifelie getirildi. Bundan sonra da renme ve retme yolundaki abalarn srdren Ktib elebi pepee yaptlar vermeye balad. Telif ve eviri olarak yirmiyi akn kitap yazd. En nemlileri tarih, corafya ve bibliyografya alanndadr.

Tarih alanndaki yaptlarnn ilki 1642'de tamamlad Arapa Fezleke'dir. (Fezleketi Akvl'l-Ahyr fi lmi't-Tarih ve'l-Ahbar). Drt blmden oluan kitapta tarihin anlam, konusu ve yarar anlatldktan sonra bu alandaki temel yaptlarn bir bibliyografyas verilmi, ardndan da klasik slam tarihiliine uygun olarak dnyann yaratlndan 1639'a dek kurulan devletler ve meydana gelen nemli olaylar ksaca sralanmtr. Arapa Fezleke'nin devam niteliindeki Trke Fezleke 1591-1654 arasndaki olaylar anlatan bir Osmanl tarihidir. Olaylarn kronolojik sralamasnn ardndan her yln sonunda o yl ierisinde len devlet adamlar ve bilginlerin yaam yklerinden ve yaptlarndan da ksaca sz eder. Takvim't-Tevarih ise, Adem Peygamber'den 1648'e kadar geen tarihsel olaylarn bir kronolojisidir.

En tannm yaptlarndan olan Tuhfet'l-Kibar fi Esfari'l-Bihar'da kurulu dneminden 1656'ya kadar Osmanl denizciliinin bir tarihesi yannda Osmanl donanmasnn, tersane ve bahriye rgtnn ileyiini anlatr, kaptan- deryalarn yaam yklerini verir. Sonunda da son zamanlarda denizlerde uranlan baarszlklar giderme yolundaki tlerini sralar.

Corafi yaptlarn en nemlisi olan Cihannma Osmanl corafyaclnda yeni bir r amtr. Ktib elebi Cihannma'y iki kez yazmtr. 1648'de yazmaya balad ilki klasik slam corafyas temelindeydi. Bu yaptn henz bitirmemiken eline geen Gerardus Mercator'un Atlas'n Mehmed hlas adl bir Fransz dnmesinin yardmyla Latince'den Trke'ye evirterek yeni bilgiler edindi ve 1654'te Cihannma'y ikinci kez yazmaya giriti. Ardndan yine Mercator'un Atlas Minor'unu elde etti. Bunlarn yan sra Batl corafyaclardan Ortelius, Cluverius ve Lorenz'in yaptlarndan da yararland. Doal olarak eski Arap, ran ve Osmanl corafyaclarn yaptlarn da kulland.

Kristof Kolomb ve Macellandan bahsedir

kinci Cihannma, dnyann yuvarlak olduunu da kantlamaya alan fiziki corafya arlkl bir giri blmnden sonra Kristof Kolomb ve Macellan'n keif gezilerinden sz eder. Ardndan Japonya'dan balayarak Asya lkelerini tantr. Bunlarn tarihleri, ynetim biemleri, ekonomileri, inanlar konusunda bilgiler verir. Bu arada slam corafyaclarnn bilgi yanllarn gsterir, bunlarn harita kullanmamaktan ileri geldiini aklar. Bu ikinci Cihannma'da anlatlan son yer Van'dr. Birinci Cihannma'da ise Osmanl Avrupa's ve Anadolu ile spanya ve Kuzey Afrika'y kapsamaktadr. Her iki biimde de ek olarak birok harita vardr.
Cihannma, znde tm slam ve Hristiyan corafyaclnn da temeli olan Batlamyus (Ptolemaios) kuramna dayanmakla birlikte, o gne dek hemen hemen hi yararlanlmayan Bat kaynaklarn Osmanl corafyaclna tantmas bakmndan byk nem tar.

14.500 kitap

Ktib elebi'nin Bat'da tannan en nl yapt Kef'z-Znun an Esam'l-Ktbi ve'l-Fnun'dur. Arapa bir bibliyografya szl olan yaptta 14.500 kitap ve risalenin ad ve yazar verilir. Bilim tasnifine gre ve alfabetik olarak dzenlenmi olan yapt, yirmi ylda tamamlanmtr.

bni Haldun izgisi

Ktib elebi'nin tarih felsefesini ve toplum grnn aklamas bakmndan nemli olan yapt Dstur'l-Amel li-Islahi'l-Halel'dir. Ksa ksa drt blmden oluan bu kk risalede bn Haldun'un etkisi aka grlr. Toplumlarn da canllar gibi doup, geliip, ld grn yineleyen Ktib elebi, bu dnemlerin uzunluunun ya da ksalnn toplumlara ve kiilere gre deitiini de ekler. Risalede Osmanl toplumunun mrnn uzamas iin de reaya, asker ve hazine konularnda alnmas gerekli nlemleri sralar, tler verir.

Namaz ve oru vakitleri

Daha ok dinsel konular tartt yaptlarnn en nemlilerinden olan lham'l-Mukaddes fi Feyzi'l-Akdes'de kuzey lkelerinde namaz ve oru zamanlarnn belirlenmesi, dnyada gnein hem doduu hem de batt bir yerin var olup olmad ve her ne yana ynelirse Mekke'den baka kble olabilecek bir yer olmadn tartr. Arapa olan bu yaptnda yantlamaya alt bu sorular daha nce eyhlislama ve bilginlere sorduunu, ama doyurucu bir karlk alamadn da belirtir.

Akl- selime davet: Mizanl Hakk

Son yapt olan Mizan'l-Hakk fi htiyari'l-Ahakk'da da dnemin din bilgilerinin tarttklar eitli konular hakknda dncelerini aklar.Kart dncelere hogryle baklmasn tler. Din bilginlerinin kendi aralarndaki iddetli tartmalarnn temelsizliini ve zararlarn vurgular. Yaptn sonunda kendi zyaamyksne yer verir.

6 Ekim 1657'de stanbulda ld.

ESERLER
Tuhfet'l-Kibar fi Esfari'l-Bihar, (.s), 1729; (yeni harflerle, 1973); Cihannma, (.s), 1732; Takvim't-Teravih, (.s), 1733; Dstur'l-Amelli-slahi'l-Halel, (.s), 1863, (yeni harflerle, 1982); Nizan'l-Hakk fi htiyari'l-Ahakk, (.s), 1864, (yeni harflerle, 1972); Trke Fezleke, (.s), 2 cilt, 1869-1870; Kef'z-Znun an Esamii'l-Ktbi ve'l-Fnun, (.s), . Yaltkaya ve R. Bilge (yay.), 2 cilt, 1941-1943; lham'l-Mukaddes fi Feyzi'l-Akdas, (.s), M. Hamidullah (yay.), slam Tetkikleri Enstits Dergisi, IV, (3-4), 1971.

Mizanu'l-Hak fi htiyari'l-Ehakk
slam'da Tenkit ve Tartma Usul

Marifet Yaynlar

Din ilimlerden matematik ve corafyaya kadar geni bir yelpzede sz sahibi olan Ktip elebi, Mizn'l-Hak adn verdii bu Trke eserde; Osmanl toplumunda tartma konusu olan dn ve sosyal konular ele alp incelemitir.
Tartma usl ve dbna dikkat etmeden det bir karalama ve kr dne dndrlen ve toplumu rahatsz eden bu gidie, o, saduyu ve tarafszl ile kar km; ar ularda lsz bir ekilde kavga edenlere orta yolu, itidl ve dengeyi gstermitir.
Bugn de lkemizde tartlan birok dn ve sosyal konuya da k tutan Mznu'l-Hak, dnn tartmalarn aktarrken, yarn da aydnlatmaktadr.




Bu biyografi (katip elebi) 8729 kez okundu.

Biyografi: katip elebi Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.