Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


kagarl mahmut kimdir ? kagarl mahmut biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
kagarl mahmut

Kagarl Mahmut 

XI. yzylda yaayan Trk dil bilginidir. Divn- Lgatit-Trk adl eseriyle nldr. Karahanllar soyundandr. 1072 ylnda yazmaya balad eserini 1074'te tamamlayarak Badat'ta Abbas halifesi El-Mukted Billah'a sunmutu. Eserin el yazmas tek kopyas Fatih Millet Ktphanesi'nde 1910 ylnda bulundu. 1915-1917 yllarnda retmen Kilisli Rifat Efendi'nin evirisi , Besim Atalay'n evirisi ise be cilt olarak basld.Karahanllar dneminde yetien ve ilk Trk dil bilgini olan Kagarl Mahmutun doum tarihi, kesin olmamakla birlikte 1025 olarak biliniyor. Babas Barsaganl bir bey idi. 1071-1077 arasnda Badatta bulunan Mahmut, Trk kltrnn Araplara tantlmasnda byk rol oynad.

bn-i Fadlan, Gerdizi, Tahir Mervez, Muhammed Avf ve Beyhak gibi kendi dneminin Trk hayat ve cemiyetleri zerine eilen nl alimleriyle birlikte Trk illerini adm adm dolaan Kagarl Mahmut, almalarnda Trkeyi resmi dil olarak kabul eden Karahanl Devletinden de byk destek grd.Trkenin serpilip gelimeye balad o dnemde, Mahmutla birlikte Balasagunlu Yusuf Has Hacib de Trk diline byk hizmet etti. Bu iki Trk alimi, ortaya koyduklar eserlerle, Trk dil birliinin salanmasna nemli katklarda bulundular.Ayn zamanda filolog, etnograf ve ilk Trk haritacs olan Kagarl Mahmut, Divn- Lgatit-Trk adl eserinde; yaad devirdeki Trk illerinin ve boylarnn kulland azlar canl olarak tespit etti.

Ouz Trklerinin 24 boyu ile ilgili emay da verdii eserinde, Trkenin zenginliini ve Arapa ile Farsa yanndaki deerini ispata alan Mahmut, ayrca Trkeyi Araplara retmek gayesiyle Kitbu Cevhirn-Nahvi Lgtit-Trk adl gramer kitabn yazd.
Divnnda Trk dilinin grameri yannda, Trk yer adlar, Trk damgalar ve Trk topluluklarn da etrafl ekilde anlatan Kagarl Mahmut, mrnn sonlarna doru tekrar memleketi Kagara dnerek, tahminen 1090da burada vefat etti. Dou Trkistanda bulunan Kagar ehrine 35 kilometre uzaklktaki Azak kynde olan kabri, 1983 yl Temmuz aynda bulundu. Trk illerini, obalarn ve bozkrlarn birer birer dolaan ve Trk dili ve kltrne ait toplad malzemeyi titizlikle inceleyerek eserlerine alan Kagarl Mahmut; Trk, Trkmen, Ouz, iil, Yama ve Krgz boylarnn az ve lehelerini karlatrmal olarak iledi. Ona gre; Trk lehelerinin en kolay Ouz lehesi, en drst ve kullanls Yama ve Tuhsi ivesi, en edebisi ise Kagar Trkesidir.
Divn- Lgatit-Trk, bir nszle szlk ksmndan meydana gelmitir. nszde yazar Trk dilinin tarifini, lehelerinin zelliklerini sayar ve dilbilgisi kurallarn, Arapadakilere kyasla gsterip tespit eder. Ana dilinin Arapadan ok stn olduunu syler ve rnekler verir. Bu arada, o bilgileri nasl elde ettiini, nasl btn memleketleri gezip dolatn da anlatr. kinci, yani szlk blm, Trke kelimelerin Arapa izahlarn kapsar. Bu nedenle, eser, Arapa yazlm bir Trke szlktr. Ya da Trkeden Arapa'ya szlktr. Arapa dilbilgisindeki ekillerine gre sralanm 7500'den fazla kelime hakknda aklama yaplmtr.

Byk bilgin bu aklamalar yaparken kelimelerin nerelerde ve hangi anlamlarda kullanldn gstermitir. Bu esere ve onu izleyen baka eserlere kadar yazl edebiyat rneklerimiz bilinmedii iin, daha nceki yzyllara ait szl edebiyat rneklerini Kagar'nin kitabndan renmekteyiz. Sagu denilen atlar, kouk dedii komalar, sav dedii ataszleri ve nazm ekillerinden baka verdii dersten rneklerine bakarak mesel Alp Ertunga adndaki destanlam kahramann varln da yine Divn- Lgatit-Trk'ten renmi bulunuyoruz. Bu sebeplerden dolay Kagarl Mahmut'un Divn- Lgatit-Trk' hem dil, hem edebiyat, hem toplum ve sosyoloji tarihimiz bakmndan ok nemli belgeleri toplayan bir kaynaktr.

Ancak bu kaynak eser 1910 ylna kadar bilinmiyordu. Geri Ktip elebi'nin Kefzznn adl bibliyografyasnda Kagarl Mahmut'tan da sz edilmitir. Ama bu bilgi ok snrldr. Vanizade Nazif Paa'nn yaknlarndan bir hanm, 1910 ylnda stanbul'daki Sahaflar ars'nda dolarken bu dev eseri tozlu raflarda bulmu, satn almak istemitir. Elindeki ganimetin kadrini ancak o zaman anlayan kitap, kitabn fiyatn 25 altna kadar ykseltmi, hanm da kitab alamamtr. Ancak ii Maarif Nezareti'ne duyurmutur. Ne olduu belirsiz bir kitaba avu dolusu altn verilemeyecei gerekesiyle Maarif Nezareti, eseri satn almay reddetmitir.
Haber, kitap delisi merhum Ali Emiri Efendi'ye intikal etmitir. Kitaplarn millete hediye ederek Fatih Millet Ktphanesi'ni kurmu ve ilk mdrln yapm olan Ali Emir Efendi, kitapy getirtmi, eseri inceledikten sonra adam ktphaneye kilitleyerek para tedarikine kmtr. te byle bor har satn alnan Divn- Lgatit-Trk, uzun zaman Ali Emiri Efendi'nin kskan titizliiyle ktphanede saklanmtr. Ali Emir Efendi, eserin basmna ancak Sadrazam Talat Paa'nn ricas zerine raz olmutu. Eldeki yazma, Kagarl Mahmut'un el yazs olmamakla beraber ondan 192 yl sonra aml Mehmet adnda usta bir hattat tarafndan yazlm yer yzndeki tek nshadr. Kagarl, eserini Araplara kabul ettirmek iin iki yerde; Peygamberin iki hadisini zikreder ki, unlardr:
Yce Tanr: Benim bir ordum vardr ki onlara Trk adn verdim. Onlar douda birletirdim. Bir millete kzarsam cezalandrmak grevini onlara veririm... buyurmutur.
Yce Tanr: Trke reniniz, nk Trkenin uzun bir saltanat vardr... diye buyurur.
Divan Lgati't-Trk dnyann her yannda, Trkoloji ilmiyle uraan pek ok bilgin iin paha biilmez bir kaynak olmutur. zerinde imdiye kadar yerli, yabanc, uzmanlar ok eitli incelemeler yapmlardr.




Bu biyografi (kagarl mahmut) 14896 kez okundu.

Biyografi: kagarl mahmut Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.