Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


imam- eari kimdir ? imam- eari biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
imam- eari

mam- Eari 

Ehl-i snnetin tikddaki iki immndan biri ve byk vellerden. smi Ali bin smil, knyesi Eb'l-Hasan'dr. Eshb- kirmdan Eb Ms el-E'ar'nin neslinden geldii iin E'ar nisbesiyle mehr olmutur. 874 (H.260) veya 879 (H.266) senesinde Basra'da dodu. 935 (H.324) veya 941 (H.330) senesinde Badt'ta veft etti. Kabri Badt'ta olup, Basra kaps ile Kerh arasndaki kabristandadr.mm- E'ar diye de bilinen Eb'l-Hasan- E'ar hazretleri kk yatan tibren ilim tahsline yneldi. Tefsr, hads ve fkh ilimlerini zamnnn mehur limlerinden Zekeriyy bin Yahy es-Sc, Eb Halfe el-Cmeh, Sehl bin Serh, Muhammed bin Ykub el-Mukr, Abdurrahmn bin Halef ve Ed-Dbi'den rendi. Eb shk Mervez'nin hads derslerine devm etti. vey babas ve Mtezile kelmclarndan olan Eb Ali el-Cbb'den kelm ilmini rendi. Krk yana kadar Mtezile bozuk yolu zerinde bulundu. Bu frkann mehurlar arasnda yer ald. Yazd kitaplarnda Mtezilenin fikirlerini mdfaa etti. Krk yandan sonra bozuk yolda olduunu anlad. Tvbe edip Ehl-i snnet limlerinin bildirdiklerine tbi oldu.nceden Mtezile yolu zere yazdklarn ve bildirdiklerini iptl etti. Ehl-i snnet tikd zere kitaplar yazp, datt. mrnn sonuna kadar bu doru tikdn yaylmas iin urat.Eb'l-Hasan- E'ar hazretlerinin Ehl-i snnet mezhebine gemesi ile, kelm ilmi, Mtezilenin elinden kurtulmu oldu. Onlarn elinde tehlikeli ve zararl iken, doru yolda gidenlere rehber oldu. Onun Ehl-i snnete gemesi, Ehl-i snnet tikdnn yaylmasnda byk bir zafer olmutur. O zaman tesirli ve zararl olan Mtezile yolu mensuplar, mm- E'ar tarafndan susturulmutur. Onlar yle zorlayp sktrd ki, hepsi kk ve gsz karncalar gibi kaldlar. Daha nce hocas olan Mtezilenin ileri gelenlerinden Eb Ali Cbb ile yapt mnzarada onu malb etti. ok mehr olmasna ramen, E'ar'nin (rahmetullahi aleyh) karsnda cevap vermekten ciz kald.Basra'da bir mecliste Eb'l-Hasan E'ar ile Mteziller arasnda etin bir mnzara oldu. Mteziller ok kalabalkt. Onunla mnzaraya giren herkes yeniliyor, susmak mecburiyetinde kalyordu. yle oldu ki, o gn artk kimse karsna kamad. kinci def byle bir mnzara iin gittiklerinde, Mtezileden kimse gelmemi, mnzaraya cesret edememilerdi. Bunun zerine bir zt, mm- E'ar'ye: "Firr ettiler, katlar yaz, kapya as!" dedi.mm- E'ar'nin zamn, Mtezile frkasnn Ehl-i snnete ok saldrd, hatt zorbala ba vurduu bir dneme rastlamaktadr. Vlilik, kdlk gibi makmlar, Mtezile frkasndan olanlarn elinde bulunuyordu. Bylece bozuk tikdlarn yayyorlar, insanlar saptrp, mnlar ile oynuyorlard. Bu srada mm- E'ar ve dier Ehl-i snnet limleri, kitablar yazarak onlar reddediyorlar, bozuk fikirlerini rtyorlard. mm- E'ar ayrca, Mtezile frkasnn ileri gelenleri ile etin mnzaralara girip, onlar susturdu. Kendisine, neden onlarn yanlarna, hatt devlet erknndan olanlarnn makmna gittii sorulunca, yle cevap vermitir: "Onlar vlilik, kdlk gibi makmlarda bulunuyorlar. Kibirleri sebebi ile bize gelmezler. Biz de gitmezsek, hak nasl ortaya kacak? Ehl-i snneti anlatanlarn, onu yayp, hizmet edenlerin bulunduunu nasl bilecekler ve nasl anlayacaklar?"Eb Abdullah ibni Haff yle anlatmtr: "Genliimde, mm- E'ar hazretlerini grmek iin Basra'ya gitmitim. Basra'ya vardmda, heybetli ve gzel yzl, yalca bir zt grdm. Ona, "Eb'l-Hasan E'ar hazretlerinin evi nerededir?" dedim. "Onu niin aryorsun?" dedi. "Onu seviyorum ve grmek istiyorum." dedim. Bana, "Yarn erkenden buraya gel." dedi. Ertesi gn erkenden syledii yere gittim. Beni yanna alp, Basra'nn ileri gelenlerinden birinin evine gtrd. eri girince, o zta yer gsterdiler. O da oturdu. Mtezilenin mehr limleri, mnzara iin orada toplanmt. Biz girip oturduktan sonra, o mecliste bulunanlar, aralarnda oturan bir Mtezile limine eitli meseleler sormaya baladlar. O ahs cevap vermeye balaynca, beni oraya gtren zt karsna kp, syledii yanl eyleri reddediyor, dorusunu syleyip, onu susturuyordu. yle konuuyordu ki, dinleyenleri tam ikn edip, doyurucu bilgi veriyordu. Ben, bu zatn hline ve ilmine hayran oldum. Yanmda bulunan birine "Bu zat kimdir?" dedim. "Eb'l-Hasan E'ar'dir." dedi. mm- E'ar evden ktktan sonra, yine peinden gittim. Yanna yaklanca, "mm- E'ar'yi ve hizmetini nasl buldun?" buyurdu. "Fevkalde." dedim. Sonra; "Efendim, o mecliste neden siz batan bir mesele sormadnz? Bakalar sorduktan sonra mevzuya girdiniz?" dedim. Biz, bunlarla konumak iin sze girmiyoruz. Ancak Allah telnn dninde yanl ve sapk eyler sylediklerinde reddediyoruz. Yanl olduunu isbt edip, kendilerine dorusunu bildiriyoruz." buyurdu."

mm- E'ar; eser yazmak, mnzaralara girmek ve kymetli talebeler yetitirmek sretiyle, Ehl-i snnet tikdnn yaylmas ve bylece insanlarn sadete kavumas hussunda byk hizmetler yapt ve talebe yetitirdi. Eb Abdullah Muhammed bin Abdullah, Eb'l-HasanBhil, Eb Abdullah bin Haff irz, Hfz Eb Bekr Crcn el-smil, eyh Eb Muhammed Taber el-Irak, Zhir bin Ahmed Serahs, Eb Abdullah Hameveyh es-Sayraf, Dimyn talebelerinden bzlardr. Bunlardan Eb Abdullah T, mm- Eb Bekir Bkilln'nin hocasdr. Eb'l-Hasan Bhil de Eb shk sfern'nin ve hocas olan Eb Bekr Frek'in hocasdr. Bu zt, nceden immiyye frkasndan iken, Eb'l-Hasan E'ar hazretleri ile yapt bir mnzara ve ilm mbhese sonunda hatsn anlayp, immiyye frkasn terkedip, Ehl-i snnet tikdna girdi. mm- E'ar'nin bildirdii tikd Basra'da yayd. bn-i Haff ise, mm- E'ar'nin en mehr talebelerinden olup, (eyh-i iraziyyn) irazllarn eyhi, std ismiyle mehr olmutur. Dier mehr bir talebesi olan Dimyn ile bn-i Haff, mm- E'r'nin mnzara meclislerinde yannda bulunurlard. Talebelerinden Eb Abdullah Hameveyh es-Sayraf, uzun mddet mm- E'ar'nin yannda bulunmutur. Sonra memleketi Sayraf'a dnp, orada ders verip, talebe yetitirmi; mm- E'ar'nin bildirdii tikd bilgilerini memleketinde yaymtr. eyh Eb Ali Zhir de, hocas mm- E'ar'den rendii Ehl-i snnet bilgilerini Horasan'da yayd. Bylece mm- E'ar'nin bildirdii tikd bilgileri, Ehl-i snnet mezhebi, douda ve batda yayld. Hicr 300 senesinden tibren Irak havlisinde, ran'da yayld. Seluklu Devleti hkmdarlarnn resm mezhebi oldu. Daha sonra Atabekler tarafndan mdfaa edilip, am ve Badt evresinde yayld. Selhaddn Eyyb'nin fethinden sonra Msr'da da yayld.

Eshb- kirmn Peygamber efendimizden sallallah aleyhi ve sellem naklederek bildirdikleri, mctehid immlarn da onlardan naklettikleri Ehl-i snnet vel-Cemat tikdn anlatmak ve yaymak iin gayret sarfeden Eb'l-Hasan- E'ar hazretleri bir sohbeti esnsnda buyurdu ki:Allah telya hamd olsun ki, bizi doru yola ulatrd ve snnet-i seniyyeye uymay sevdirdi. Helke gtren bid'atlerden uzaklatrd. Kalblerimizi, yakn denen kat' ve kuvvetli mnn hsl ettii serinlik ve huzr ile doldurdu. Mslmanlk ile bizi azz kld. Bizi, Reslne (sallallah aleyhi ve sellem) uyanlardan, O'nun rehberliine yapanlardan eyledi. Bid'atlere dalp, Reslullah efendimizin ve Eshb- kirmn (aleyhimrrdvn) yolundan ayrlarak yalnz kalmaktan kurtarp, cematle berber olmay ihsn etti.Reslullah efendimize salt--selm olsun ki, bizi Allah telnn emir ve yasaklarna dvet etti. Allah tel bu hususta ona yetleriyle yardm etti. Kendisine mcizeler vererek, hakkndaki pheleri giderdi. Kendi rzsna nasl ulalacan O'nun ile bildirdi. lerinde kendisine dellet eden deliller bulunduunu en ak bir ekilde haber verdi. Nihyet btl, snp gitti. Hak, glip ve muzaffer olarak parlad. Reslullah efendimiz peygamberlik vazfesini yerine getirdi. Kendisine bildirilenleri tebli edip, mmetine nashatta bulundu.Sevdiklerinden bir toplulua yazd mektupta ise yle buyurdu:Ey Bb-l-Ebvb halkndan olan limler ve bykler! Allah tel sizleri yce kudreti ile muhfaza buyursun. Sizlere yardm eylesin. Mednet-s-Selm'da (Badt'ta) mektubunuzu aldm. Allah telnn nmetleri ierisinde olduunuzu, hlinizin dzgnln yazyorsunuz. Bu sebeple, kederim ve zntlerim dald. Allah telya ok krettim. Size olan ihsnn tamamlamasn, size ve bize olan nmetlerini artrmas iin Allah telya yalvardm. Dular kabl eden O'dur. Byk ltuflarda bulunmak O'na lyktr. Allah tel yardmcnz olsun. Geen sene bir takm suller sormutunuz. Mektubunuzda bundan da bahsediyorsunuz. Verdiim cevaplar beendiinizi, faydal olduunu, doruluunu kabl ettiinizi, phelerinizin gittiini, sizi kendilerine inandrmak isteyenlerden yz evirdiinizi yazyorsunuz. Bunlar okuyunca, dinde saptranlarn, Reslne uymaktan alkoyanlarn phelerinden bizi ve sizi muhfaza buyurduu iin Allah telya hamdettim.Yine siz mektubunuzda, benden Selef-i slihnin asl kabl edip, dayandklar bz hususlar yazmam istiyorsunuz. Sonra gelenler de bu asllara (bilgilere) uymak sretiyle, bid'at shiplerinin dt, Kur'n- kerm ve Snnet-i seniyyeye muhlefet durumuna dmekten kurtulmulardr. Bu bilgilere iddetle ihtiycnz olduunu bildirdiiniz iin, size olan hrmetim ve zerimdeki hakknzdan dolay, sullerinize ve isteklerinize cevap vermekte acele ettim.Size bz temel bilgileri, delilleri ile berber bildirdim. Bu deliller, sizin Selef-i slihne tbi olmakta hakl olduunuzu, Ehl-i bid'atn ise, Selef-i slihne muhlefet edip, daha nce zerinde bulunduklar haktan sapmakla hat ettiklerini, bununla er' delillerden, Reslullah'n (sallallah aleyhi ve sellem) bildirdii eylerden ayrldklarn gsterecektir. Yine bu delilleri reddeden, peygamberlerin aleyhimsselm getirdiklerini inkr eden felsefecilerin yollarna uyduunu da gsterecektir. Size ve sylediklerimi dnen dier kimselere sylenmesi gerekenleri syledim. Allah teldan yardm diliyerek ve O'na gvenerek, sizin isteklerinizi yerine getirmekle, sevba kavuacam mid ediyorum. Allah tel bana kfdir ve O ne gzel vekildir.Allah tel sizi doru yola hidyet eylesin. Biliniz ki, Selef-i slihnin ve onlarn yolunda giden halefin (sonra gelen limlerin) yolu udur:Allah tel, Muhammed aleyhisselm btn dnyya peygamber olarak gnderdii zaman, insanlar, birbirine zt bir takm frkalara ayrlmlard. Onlardan bir ksm Allah telnn gnderdii Tevrat ve ncl'i deitirip, kendi uydurduklar eyler ile insanlar Allah telya dvet ediyorlard. Bir ksm felsefeci idi. Bunlarn, akl ile elde ettikleri bir takm bilgilerde, yanl netcelere varmalar sebebiyle, bir ok btl ve yanl yollar ortaya kmt. Bir ksm, brehmen idi. Bunlar, Allah telnn peygamberlerini inkr ediyorlard. Bir ksm, dehr idi. Bunlar da, kintn sonsuz devm edeceini, yok olmyacan iddi ediyorlard. Bir ksm, mecs idi. Bunlar ise, hi tecrbe etmedikleri, bilmedikleri eyleri iddi ediyorlard. Bir ksm putperest idi. Bunlar, putlara tapyorlard. Peygamber efendimiz ise, insanlarn, kint ve iindekilerin sonradan yaratlm birer mahlk olduuna, onlarn hepsinin yaratcs, shibi ve mliki olan Allah telnn varl ve birlii inancna dvet etti. Onlarn, zerinde bulunduklar yolun yanlln ve byle btl yollar terk etmelerini istedi. Reslullah efendimiz onlarn yollarnn bozukluunu, kendisinin ise, Allah teldan bildirdii husslarda doru olduunu, apak yetler ve mcizelerle isbt etti. Sonra Allah telya nasl kulluk edileceini aklad. Allah tel Peygamberimiz Muhammed aleyhisselm bunlar insanlara bildirmesi ve izh etmesi iin gnderdi. Reslullah efendimiz insanlara, kendilerinde dil, sret ve daha baka ynlerden farkllklar bulunduunu, byle deiikliklerin onlarn sonradan yaratldn gstermesini bildirdii gibi, gerek kendilerinde, gerekse onlarn dndaki varlklarda, Allah telnn varlna, irdesine ve tedbirine dellet eden eyler ile, Allah tely tanma yolunu da bildirdi. yle ki; Allah tel Kur'n- kermde melen; "Arzda da gerekten tasdk edenler iin birok ibretler vardr. Nefslerinizde de (hcrelerden vcd yapnza kadar) bir ok almetler vardr (ki, hep Allah telnn kudretine, ilmine, azamet ve irdesine dellet ederler). Hl grmeyecek misiniz." buyurdu. (Zriyt sresi: 20-21)Bir sohbeti srasnda insann yaratln ve yaratl safhalarn aklayarak yle buyurdu:nsann yaratl safhalar, sret ve ekillerindeki deiik durumlara; "Biz insan (dem'i) phesiz ki, amurun znden yarattk. Sonra dem'in neslini, salam bir yerde (rahimde) bir nutfe (az bir su) yaptk. Sonra o nutfeyi bir kan phts hline getirdik. Ondan sonra kan phtsn bir para et yaptk. O et parasn da kemikler hline evirdik. Kemiklere de et giydirdik. Sonra ona baka bir yaratl (ruh) verdik. Bak ki, ekil verenlerin en gzeli olan Allah telnn n ne kadar ycedir." melindeki M'minn sresi 12-14 yet-i kerimelerinde iret buyuruldu.Bunlar, Allah telnn varlnn muhakkak lzm olduunu ifde eden, O'nun irde ve tedbrine dellet eden en ak delillerdendir.nsan, amur znden yaratld. amur znn bir ok ekil ve durumlara kbiliyeti vardr. Fakat, insann baka bir sretle deil de, kendisine has zellikleriyle mlm olan ve en gzel srette meydana gelmesi, mutlaka bir yaratcnn varln gstermektedir.nsana baktmzda unlar gryoruz: 1. nsann baka varlklarda bulunmyan, kendisine mahsus bir sreti vardr. 2. itmek, grmek, koklamak, hissetmek, tatmak gibi, ihtiyalarn temin edebilmesi iin hazrlanm bir takm vstalara (duyu organlar) shiptir. 3. htiya hsl olduka, tertib zere hazrlanm gd letleri. Mesel, yeni domu ocuk gdsn, nce annesini emmek sretiyle temin eder. nk o, bu srada disizdir. Gdsn kendiliinden temin edemez. Bir mddet sonra, dilerle donatlr. Gdsn yemekle elde eder. 4. Azdan alnan gdlar, mdeye gelir. Mde, kendisine ulaan gdlar piirir. Bu gdlara yle bir incelik verir ki, bunlar en ince yollardan geerek, sonunda sa ve trnaklara kadar ular. 5. Karacier, d (safra) karmak, vcdun eker durumunu ayarlamak, zehirleri bir dereceye kadar zararsz hle getirmek gibi bz vazfeler iin hazrlanmtr. 6. Akcier, dardan temiz havay (oksijen) alp, kan dolam ile dokulara iletmek ve kandan (karbondioksit alarak) kirlenen havay nefesle dar vermek iin hazrlanmtr. 8. Ayrca alnan gdlardaki fazlalklarn atlmas iin gerekli letler (zlar). Bunlardan baka, tesdf olarak dnlmesi imknsz olan, mutlaka bunlar tertip ve dzenleyen bir yaratcnn varln gerektiren saylamyacak kadar ok ey vardr. Btn bunlarn amur z ve su ile dzenlenip, ksmlara ayrlmas, mutlaka bir yaratcy, bir dzenleyiciyi gerektirir. Bunu, dnen her akl shibi anlar. Ayn ekilde, bir pln diresinde dzenleyen, kasdeden bir bin yapcs olmadan, bir binnn meydana gelmesi bile mmkn olmaynca, btn bu saydmz hllerin de bir yapc ve yaratc olmadan amur ve su ile kendiliklerinden, tertip ve dzen ierisinde meydana gelmeleri mmkn olamaz.Eb'l-Hasan- E'ar hazretleri Allah teldan baka her eyin sonradan yaratldn ve her birisinde eitli hikmetler bulunduunu zh etmek iin buyurdu ki:Allah tel melen: "Gerekten, gklerin ve yerin yaratlnda, gece ile gndzn birbiri ardnca geliinde, akl shipleri iin, Allah'n varln, kudret ve azametini gsteren, kesin deliller vardr." (l-i mrn sresi: 190) yet-i kermesiyle Allah teldan baka her eyin sonradan yaratld, bunlar Allah telnn yarattn ve bunda eitli hikmetler bulunduunu daha ziyde beyn eyledi. Feleklerin (Dny, ay, gne v.s.) hareketiyle, meydana gelen faydalarn byklne ve mikdrna iret buyruldu. Mesel, gece, insanlarn istirahat olduu gibi, mahsllerin de fazla gelen gne harretini (scakln) serinletmektedir. Gndz ise, mahlktn dalp hareket etmeleri, geimlerini temin etmeleri iin yaratlmtr. Eer devaml gece olsa idi, karanlk, onlarn fayda salayacak eylerin peine dp, bunlar elde etmeye mni olacakt. Ayn ekilde devaml gndz olsa idi, bu da zararl olurdu. Gndzn aydnl frsat bilinerek tkatn (gcn) stnde hrsla allr, kfi miktrda istirahat etmedikleri iin insanlar helk olurlard. Bundan dolay, onlara, almalar iin tkatlarn gemeyecek ekilde, zamann bir ksm gndz, istirahatleri iin yeterli bir mikdar da gece klnd. Bylece, onlarn hlleri mutedil (normal) olarak gecenin serinliinden, gndzn scaklndan, kendileri, ekinleri, mallar ve hayvanlar iin lzm duyulduu kadarn alacaklardr. Byle yapmakla, Allah tel mahlktna merhamet buyurmu, ltuf ve ihsnda bulunmutur.Yine, mahlkt kuatan renk tabakas, onlarn gzlerine mnsip ve muvfk gelen renklerden yaratlmtr. Eer bu renk, imdi lemi saran renkten olmasayd, gzleri bozacakt.Cisimlerin byk ve ar olmasna ramen, yer ve gklerin ve onlarda bulunan hkmlerin (knunlarn) Allah telnn tutmasna muhta olduuna, melen; "Dorusu, gkleri ve yeri zeval bulmaktan Allah tel koruyup, tutuyor. Andolsun ki zevl bulurlarsa, onlar O'ndan baka kimse tutamaz. Gerekten O, halmdir. Azap iin acele etmez, gafrdur (ok balaycdr)." (Ftr sresi: 41) yet-i kermesiyle iret buyruldu. Bu yet-i kerme ile bize, yer ve gklerin yerlerinde durmalarnn Allah teldan bakas tarafndan olmad ve onlar bir durduran olmadan da yerlerinde durmalarnn mmkn olmad bildirildi.Eb'l-Hasan- E'ar hazretleri vahyi kabl etmeyen ve her eyi ciz olan aklla zh etmeye alan felsefecileri ikn edici delillerle susturdu. Bu hususta da, buyurdu ki:"Felsefecilerin tabiat inanlarndan dolay, aalarn ve onlardan kan meyvelerin ancak, yer, su, ate ve havann tesiri ile meydana geldii hakkndaki iddilarnn bozukluunu bize; "Allah tel; "Arzda birbirine komu kt'alar (kara paralar), zm balar, ekinler, atall ve atalsz hurmalklar vardr ki, hepsi bir su ile sulanyor. Halbuki yemilerin de bzsn bzsna stn klyoruz." (Tad, renk ve kymetleri baka bakadr.) phesiz ki, bunlardan da dnen bir topluluk iin pekok ibretler (almetler) vardr." melindeki Rd sresi 4. yetinde bildirdi.Daha sonra Allah tel, her eyin yaratcs olduuna, bir olduuna, ilerinin intizam ve tertip diresinde cereyn etmesi ile delil getirdi. Allah tel ilerinde hi bir orta bulunmadn; "Eer yer ile gkte, Allah'tan baka ilhlar olsayd, bunlarn ikisi de fesda urar, yok olurdu." melindeki Enbiy sresi 28. yet-i kermesi ile bildirdi.Sonra, nce yaratldklarn kabl ettikleri halde, ldkten sonra tekrar diriltilmeyi inkr edenlere kar tekrar yaratlmalarnn mmkn olduunu bildirdi. Onlar tekrar yaratlmay uzak grerek, rm kemikleri kim diriltecek dedikleri zaman, melen; "(Ey Reslm) de ki: "Onlar ilk def yaratan diriltir ve O her yaratlan tammiyle bilir." (Ysn sresi: 79) buyurdu. Sonra bunu onlara melen; "O (Allah) ki, size yeil aatan bir ate yapt da, imdi siz ondan yakp duruyorsunuz." (Ysn sresi: 80) yet-i kermesi ile beyn eyledi. Ya ve yeil iki aa olan ve rzgr sebebiyle biri dierine srtlnce tutuan uar ve murah denilen aalardan atein karlmasn, rm kemiklere, paralanm derilere, hayt ide etmenin ciz olduuna delil getirdi. (Uar ile murah, eskiden Araplarn ate karmak iin kullandklar iki aatr.)Peygamber efendimizin son peygamber olduunu bildiren ve O'nun peygamberliini kabl etmeyen yahd ve hristiyanlara cevap veren Eb'l-Hasan- E'ar hazretleri buyurdu ki: "Allah tel Reslullah'a sallallah aleyhi ve sellem peygamber olduu ve bildirdiklerinin doru olduu hakknda mcizelerle yardm eyledi. Reslullah'a en byk mcize olarak Kur'n- kerm verildi. Mrikler, Kur'n- kermin Allah telnn kelm olduuna inanmyorlar, hazret-i Muhammed'in szdr, diyorlard. Allah tel, o zaman en fash ve edebiytta zirveye ulam olanlarndan, Kur'n- kermin on sresi veya bir sresi gibi bir sz sylemelerini istedi. nsanlar ile cinlerin bir araya gelip alsalar, bunu yapamayacaklarn bildirdi. Nitekim onlar, byle bir sz sylemekten ciz kaldlar. Bylece onlarn, Reslullah'a mn etmeme hussunda zrleri ortadan kalkm oldu.Hazret-i Ms da Firavn'n sihirbzlarn, assyla rezl ve rsv edip, hem sihirbazlarn, hem de dier insanlarn kendisine mn etmeme mzeretlerini ortadan kaldrd. Ms aleyhisselmn assndan meydana gelen hrikulde hllerin kendi gleri dnda olduuna, byle bir eyi yapabilmenin hatrlarndan bile gemediine, byle bir eyi ancak Allah telnn yapacana, hem sihirbazlar, hem de bakalar kanat getirdi. (Nihyet, bu mcize karsnda sihirbazlar, hazret-i Ms'ya mn ettiler.)Hazret-i s da lleri ilasz diriltmek, anadan doma krleri ve derisi alaca, abra olanlar iyiletirmek, o zamanda insanlar ciz brakan eylerle (mcizelerle), o devre gre tpta en yksek dereceye ulaan tabiplerin kendisine inanmama mzeretlerini ortadan kaldrd. (nk byle ileri, ancak Allah telnn yardm ettii bir kimse yapabilirdi.)Reslullah efendimiz, kendi kavminden olan, edebiytta yksek dereceye ulaan ediblerin, kendisine mn etmeme hussunda bu mzeretlerini bertaraf etti. nk, Kur'n- kermin edeb yksekliini onlar da kabl ediyorlard.te Reslullah efendimiz yukarda bildirilen yanl yollara sapm kimselere, getirdii deliller ve mcizelerle, gittikleri yolun bozukluunu, dvet ettii yolun en doru olduunu anlatyordu. Reslullah efendimiz, onlara dim karsnda duramayacaklar deliller getirdii, aralarnda uzun mddet kald halde, fevkalde ihtiraslarndan dolay mn etme erefine kavuamadlar.Allah telnn Reslullah efendimize verdii mcizelerden bzs yledir: iddetli alk vakitlerinde, kalabalk cemat, az bir yiyecek ile doyurmas, susuzluk zamanlarnda, mbrek parmaklar arasnda fkran sudan hayvanlar ile shiplerinin kanncaya kadar imeleri, kurdun kendisine konumas, kzartlm koyunun zehirli olduunu haber vermesi, ayn ikiye blnmesi, armas zerine aacn kklerini sryerek huzurlarna gelip, emri zerine tekrar yerine gitmesi, insanlarn kalplerinde saklayp da haber vermesini istedikleri srlar haber vermesi."nsanlar Allah tely grecekler midir?" diye soran birisine buyurdu ki: "hirette mminler Allah tely greceklerdir. Allah tel, Kur'n- kermde melen; "Nice yzler vardr ki, o gn (kymette) gzellii ile parldar. (O yzler) Rablerine bakar." (Kyme sresi: 22-23) buyurmaktadr. Reslullah efendimiz de; Ay grdnz gibi, kymet gnnde Rabbinizi mutlaka greceksiniz. O'nu grmekte glk ekmeyeceksiniz." buyurmaktadr.Eb'l-Hasan- E'ar hazretleri insanlarn hiretteki hallerini soran bir kimseye de buyurdu ki:Allah tel mahlktn iki ksma ayrd. Birisini Cennet'i iin yaratt. Onlar, isimleri ve babalarnn isimleri ile berber yazd. Dier ksmn Cehennem iin yaratt. Onlarn isimlerini de yazd. Reslullah efendimizle hazret-i mer arasnda yle bir konuma oldu. Hazret-i mer Peygamber efendimize; "Y Reslallah! Bizim evvelce hesap ve kitabmz grlp bitmi midir, yoksa, daha yeni balanm bir i midir?" diye sorunca, Reslullah efendimiz; "Bunlar, hesb ve kitab grlp bitmi ilerdir." buyurdu. Bunun zerine hazret-i mer; "yleyse niin ameller yapyoruz (alp, abalyoruz) y Reslallah?" diye sorunca, Peygamber efendimiz; "bdet yapnz! Herkese ezelde takdr edilmi olan eyi yapmak kolay olur." buyurdu.Bir kimse Eb'l-Hasan- E'ar hazretlerine gelerek ehl-i kble olan bid'at ehlinin mnyla ilgili olarak sordu. Eb'l-Hasan- E'ar buyurdu ki:"Allah telya ve Peygamber efendimizin mn etmeye dvet ettii eylere mn eden kimseleri, kfrden baka hi bir gnah mndan karmaz. mnlarn, ancak kfr giderir. Ehl-i kble, gnahlar sebebiyle mndan kmayp, dnin btn emirleriyle mkelleftirler, yapmalar gerekir.Ehl-i kbleden olup, gnahkr olanlar da, Allah tel; "Ey mn edenler! Namaza kalktnz zaman yznz ve ellerinizi (dirseklerinizle berber) ykayn, banz mesh edin ve ayaklarnz ykayn. Eer cnp iseniz boy abdesti aln." melindeki Mide sresi 6. yet-i kermesi ile mmin diye isimlendirmitir. Eer akdesi (inan) bozuk olan Kaderiyyenin dedii gibi, gnahkrlar, gnahlar sebebiyle mndan km olsalard, onlara abdest farz olmazd. Allah telnn hitb da btn mminlere deil, yalnz itat edenlere olurdu. Yine Allah tel Cum sresi 9. yetinde melen; "Ey mn edenler!Cum gn namaz iin ezn okunduu zaman, Allah telnn zikrine (hutbe dinlemeye, namaz klmaya), kounuz. Al-verii brakn." buyurdu. Bu hitb yalnz itat edenlere tahss buyurmad. Bu hitb ayn zamanda gnahkrlar da ierisine almaktadr.Bid'atten baka herhangi bir gnah yaparak, gnahkr olanlardan hi bir kimse hakknda, Cehennemliktir diye hkmedilemez. Reslullah efendimizin Cennet'le mjdelediklerinden baka Ehl-i tattan kimse hakknda Cennetliktir denilemez.Allah tel Kur'n- kermde; "Muhakkak ki, Allah tel kendisine ortak koanlar balamaz. Bu gnahtan bakasn diledii kimseden magfiret buyurur (affeder)." melindeki Nis sresi 6. yet-i kermesi ile dellet ediyor. nk Allah tel kendisi haber vermedike, sler hakkndaki irdesinin ne olduunu bilmeye kimse iin yol yoktur. Peygamber efendimiz; "Ehl-i kbleden hi kimseyi, kendi kendinize Cennet'e, yhut Cehennem'e koymaynz." buyurdu.nsanlarn amellerini yazan hafaza melekleri vardr. Allah tel bu hussa; "Halbuki zerinde gzetleyici melekler var. (Amellerinizi yazan ve Allah katnda) kerm olan ktib melekler var." melindeki nfitar sresi 10. ve 11. yet-i kermeleri ile dellet buyurdu.Kabir hayt ve hiret halleriyle ilgili olarak buyurdu ki:"Kabir azb haktr. nsanlar, kabirlerinde diriltildikten sonra imtihn edilecek. Kabirde sul sorulacak, Allah tel diledii kimseye cevap vermeyi kolaylatracaktr. Kymet gn ilk sr frlnce, gklerde olanlar ve Allah telnn diledikleri baylp decek (lecekler). kinci srun frlmesi zerine hepsi bakarak ayaa kalkacaklar (dirilecekler). Allah tel insanlar, ilk yaratmasnda olduu gibi, yaln ayak ve plak olarak diriltecek. (Dnyda iken) Allah telya itat eden ve isyn eden bedenler, kymet gn diriltilecektir. Yine dnyda iken sevap ve gnah ileyen eller, ayaklar ve diller de diriltilecek, shipleri hakknda hidlik edeceklerdir. Allah tel insanlarn amellerini tartmak iin terzi koyacak. Kimin sevb ar gelirse, o kurtulacaktr. Kimin de sevb hafif gelirse, hsran ve zarara urayacaktr. Kymet gnnde insanlara, amel defterleri verilecek ve amel defteri sa eline verilen kimsenin hesb kolay grlecektir. Amel defterini sol elinden alanlar ise azap greceklerdir.Srat, Cehennem zerine kurulmu bir kprdr. nsanlar oradan amellerine gre sratli veya yava olarak geecekler. (Yalnz kymette kpr, terazi vardr denince, dnydaki kpr ve terziler akla gelmemelidir. Srat kprs iin de durum byledir. hirette amellerin tartlmas iin terzi kurulacana inanmal, fakat nasl, ne ekilde olduunu dnmemelidir.)Kalbinde zerre mikdar mn olan, gnah kadar yandktan sonra, Cehennem'den karlacaktr.Peygamber efendimizin efatinin hak olduunu bildiren Eb'l-Hasan- E'ar hazretleri yle buyurdu:"Reslullah efendimizin efat, mmetinden byk gnah shipleri iin olacaktr. mmetinden bir topluluk yanp, kara kmr olduktan sonra ateten karlarak hayat nehrine atlacaklar, vcutlar hi azap grmemi gibi taptze olacak. Kymet gnnde Reslullah efendimizin havz bulunup, imek iin mmeti oraya gelecektir. Ondan ien, bir daha susamayacaktr. Tuttuklar doru yolu; Peygamber efendimizden sonra deitirenler, o havuzdan uzaklatrlacaklar."yilikleri emretmek, ktlklerden sakndrmak hussunda buyurdu ki:"Mminlerin zerine, emr-i mrf ve nehy-i anil-mnker, iyilii emredip, ktlkten alkoymak vcibtir. Muktedir olurlarsa, yaplan ktle el ve dil ile mni olurlar. Gleri yetmezse kalpleri ile o ii kt grrler."Sevgili Peygamberimizin Eshb- kirmnn stnl ve bunlar arasndaki derece farklarn da yle bildirdi:"Peygamber efendimizin hads-i erfi gereince, asrlarn hayrls, Eshb- kirmn (r.anhm) zamndr (asrdr). Sonra Tbin ve Tebe-i tbinin asrlardr. Eshb- kirmn en stnleri, Bedir muhrebesine katlanlardr. Bunlarn en stn, Aere-i mbeeredir (Cennet'le mjdelenen on Sahb). Aere-i mbeerenin en stn drt halfedir. (Hazret-i Eb Bekr, hazret-i mer, hazret-i Osman, hazret-i Ali.) Bunlarn halfelikleri, o zamandaki mslmanlarn rzs ile olmutur. Mslmanlar bu tertbe gre ittifak edip, birletiler.Muhcir ve Ensrdan ibret olan Bedir ehli arasnda, Aere-i mbeereden sonra efdaliyet, hicret ve nce mslman olmaya gredir. Peygamber efendimizin dvet ettii eylere mn ederek, bir saat olsun kendisi ile gren yhut onu bir def gren Eshb- kirm, Tbinden stndr.Eshb- kirm iin, haklarnda sylenen hayr szlerden bakasndan saknmaldr. Onlarn iyiliklerini yaymal, yaptklar iler iin sahh ve doru te'vl yollar aramal, tkib ettikleri yolun en iyi yol olduuna hsn-i zn etmeli, iyi dncelere shib olmaldr.Ehl-i snnet vel-cemat mezhebinin tikddaki iki immndan biri olan Eb'l-Hasan- E'ar, zhir ilimlerde yksek lim olduu gibi, tasavvuf yolunda da yksek bir vel idi. nsanlara kar gyet tatl, ak ve ikn edici konuurdu. Gzel ahlkyla insanlara rnek olurdu. Hakkn, dorunun ortaya kmas iin mnzaray sever; yazarak ve anlatarak hak urunda mdfaadan ekinmezdi.

Eserleri: mm- E'ar'nin eserleri, be grubta toplanr:1- Krk yandan nce mtezile iken yazd eserler. Bunlar sonradan iptl etmitir.2- Felsefecilere, yahd, hristiyan ve mecslere yazd reddiyeler.3- Hriciye, mtezile, ia ve zhiriyye frkalarna yazd reddiyeler.4- Makleler5- Kendisine sorulan sullere cevap olarak yazd risleler ve dierleri.

El-Umed adl eserde bildirilen kitaplardan bzlar:1) Kitab-l-Fsl: Mlhidler (dinsizler), tabiat felsefeciler, dehrler, zamann ve lemin kadm olduuna inananlara reddiyedir. Bu kitapda; brehmenler, yahdler, hristiyanlar ve mecslere de cevaplar vermitir. Bu kitap byk bir eserdir.2) El-Mcez: On iki kitaptan ibrettir.3) Halk-l-Ef'l4) stita hakkndaki kitap5) Sftlar hakkndaki kitap6) El-Luma' fi'r-Reddi al Ehli'z-Zeyi ve'l Bid'a: Kur'n- kerm, Allah telnn irdesi, Allah telnn grlmesi, kader, istita, va'd ve va'd ve immet meselelerinden bahseden on blm ihtiv eden kymetli bir kitaptr. mm- E'ar hazretlerinin bu mevzularda syledikleri hakknda iyi bir kaynaktr. Yakn zamanda Msr'da ve Beyrut'ta baslmtr. Beyrut basksnda, ayrca Richard J.Mc. Carthy tarafndan bir mukaddime ve ngilizce tercmesi vardr. Spitta, bu eseri hlsa etmi, Joselp Hell tarafndan Almancaya tercme edilmitir.7) Rislet-l-mn; Spitta, Almancaya tercme etmitir.8) Kitb-ul-Fnn: Mlhidlere (dinsizlere) cevap olarak yazlmtr.9) Kitb-n-Nevdir: Kelam ilminin inceliklerini anlatr.10) Dehrlerin (dinsizlerin) Ehl-i tevhid'e kar yaptklar btn tirzlarnn topland bir kitap.11) El-Cevher fi'r-Reddi al Ehli'z-Zeygi ve'l-Mnker.12) Nazar, istidll ve artlar hakknda Cbb'nin sullerine verilen cevaplar.13) Meklt-l-Felsife: Felsefecilere cevap olarak yazlm bir eserdir. Kitap makleyi ihtiv eder. Eserde bn-i Kays ed-Dehr'nin bz pheleri, Aristo'nun sem (gk) ve lem hakkndaki fikirleri rtlmtr; hdiseleri, sadet ve ekveti yldzlara balyanlara lzm gelen cevaplar verilmitir.14) Cevb-l-Horasniyyn: eitli meseleleri ihtiv eder.El-Umed'de bildirilenlerden baka, bn-i Frek'in zikrettii eserlerinden bzlar da unlardr:1) Tenshe inananlar hakkndaki eser.2) Mantklara dir yazlan eser.3) Hristiyanlar hakknda yazlan kitap.4) Delil-n-Nbvve hakkndaki kitap.mm- E'ar'nin ayrca: Risle Ketebeh il Ehli's-Sagr bi Bb-l-Ebvb adl eseri vardr. Kitap, Kafkas Dalarnn Hazar Denizi ile bititii yerde Bb-l-Ebvb (Demirkap yhut Derbend) denilen kasabann limlerine yazlmtr. Bu eser, Ehl-i snnet vel-cemat akidini geni olarak anlatmaktadr.Bunlardan baka u eserleri de mehrdur:Maklt-l-slmiyyn: Bu eserinde tikd frkalardan ve kelm ilminin ince meselelerinden bahsetmektedir. Mezhebler trihinin temel kitaplarndan olan eser matbdur.El-bne an Usl-id-Diyne; Ehl-i snnet d frkalarn reddi iin yazlm olup, bu husustaki delilleri iinde toplamaktadr. ngilizce tercmesi ile birlikte baslmtr.Kavl-l-Cumlt, Eshb-l-Hads ve Ehl-s-Snne fi'l-tikd (Baslmamtr.) Rislet-l-stihsn el-Havdu f lm-il-Kelm, baslmtr. ngilizce tercmesi vardr.zh-l-Brhn et-Tebyn al Usliddn, Kitb-l-Ulm, Tefsr-l Kur'n e-erh vet-Tafsl, bn-i Askir'in bildirdiine gre, Eb'l-Hasan E'ar'nin tefsri 70 veya 300 cild idi.

SNNETME YARDIM ET

Eb'l-Hasan- E'ar'nin, Mtezile denilen bozuk yoldan dnmesi yle olmutur:Bir Ramazn- erf aynn ilk gnlerinde rysnda Peygamber efendimizi grd. Peygamberimiz sallallah aleyhi ve sellem ona; "Y Ali! Benden nakledilen yola yardm eyle." buyurdular. Bu rydan sonra Ramazn- erf aynn ortasnda, ikinci def Peygamber efendimizi sallallah aleyhi ve sellem ryda grmekle ereflendi. Rysnda; "Sana emrettiim ey ne oldu, ne yaptn?" buyurdu. "Benden bildirilen yola, snnetime yardm et, bu yola uy!" buyurdular. Bu rydan sonra kelm ile uramay terketti. nc def Ramazn- erfin yirmi yedinci gecesi, Peygamber efendimizi sallallah aleyhi ve sellem tekrr ryda grd. "Sana emrettiim ey ne oldu?" buyurdu. "Kelm ilmini terkedip, Kur'n- kerm ve hads ilmine sarldm." dedi. "Benden rivyet edilen, bildirilen yola, snnetime yardmc olman emrettim." buyurdu. Bunun zerine mm- E'ar zr dileyip; "Meselelerini ve delillerini renmek iin otuz yl harcadm yolu (M'tezileyi) nasl terk edeyim?" dedi. Peygamber efendimiz sallallah aleyhi ve sellem; "Allah tel sana, ilh yardm ile yardm eyledi. Bunu yaknen bilmeseydim sana bunu emretmezdim." buyurdu. mm- E'ar bu ryy da grdkten sonra uyanp; "Haktan te, sapklktan baka bir ey yok." diyerek, Mtezile yolundan dnp, Ehl-i snnet itikdna girdi. Bu rysndan sonra on be gn evinden kmad. Meseleleri derinlemesine inceleyip, gzden geirdi. Sonra Basra Cmiine gidip, krsye kt. O srada Mtezile yolunun mehr ve kuvvetli limlerinden saylan ve byle bilinen mm- E'ar, krsden cemate yle hitbetti: "Ey insanlar! oktan beri size grnmez oldum. Dikkatle dndm. nsafla inceledim. Yanmdaki delilleri gzden geirdim. Tercih hussunda zorlandm. Sonunda Allah teldan beni hidyete, doru yola kavuturmasn istedim, du ettim. Allah tel beni hidyete, doru yola kavuturdu. Mtezile yoluna it tikdlarmn hepsinden vazgeip, kurtuldum." diyerek, Ehl-i snnet tikdna girdiini herkese iln etti.


Kaynaklar:
1) Tebyn Kizbi'l-Mfteri; s.382) Nazm'l-Ferid; s.173) Kavl'l-Fasl; s.34) Tabakt'-fiiyye; c.3, s.3475) Trih-i Badd; c.11, s.3466) El-Milel ve'n-Nihl; c.1, s.947) Temhid (Bklln); s.3, vd.8) Risle-i Kueyr; s.1,39) ezert-z-Zeheb; c.3, s.13110) Tam lmihl Sedet-i Ebediyye (49. Bask); s.107011) Tathr'l-Fud min Densi'l-tikd; s.512) Ess't-Takdis; s.9813) Fetevy- Hadsiyye; s.11114) Rehber Ansiklopedisi; c.4, s.32315) Mu'cem'l-Mellifn; c.7, s.3516) Vefeyt'l-A'yn; c.1, s.32617) Mifthus-Sede18) slm limleri Ansiklopedisi; c.4, s.5419) Esm'l-Mellifn; c.1, s.67620) Brockelman; Gal.1, s.194, Sup.1, s.34521) El-A'lm; c.4, s.263




Bu biyografi (imam- eari) 3653 kez okundu.

Biyografi: imam- eari Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.