Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


imam- azam kimdir ? imam- azam biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
imam- azam

mam- Azam 

Ebu Hanife

Tam ad EBU HANFE EN-NUMAN BN SABT (d. 699, Kfe - ., 767, Badat, Irak), fkh ve kelam bilgini. slamn hukuk retisi fkh sistemletirmi ve drt Snni mezhebinden biri olan Hanefilii kurmutur. Kadl srarla reddederek siyasetten uzak durduu iin ynetenlerin basklarna uram, hapiste lmtr. Kurduu mezhep birok slam toplumunca kabul edilmi, Arap lkelerinin yan sra Trkiye, Hindistan, Pakistan, in ve Orta Asya'ya kadar yaylmtr.

Ebu Hanife, rak'n dnsel merkez-erinden biri olan Kfe'de dodu. Tccar olan babasn izleyerek ipek ticaretine atld ve alveriteki drstlyle n yapt. Bu iten salad dzenli ve yksek gelirin byk blmn hayr ilerine ayrarak zellikle bilginlerin elinden tuttu.

Doumu Nesebi ve Knyesi

Ehli snnetin drt byk imamnn birincisi olan -mam Azam Ebu Hanife, H. 80'de Kufe'de dodu.
Ebu Hanife knyesinin mehur olmasnn sebebi hakknda eski kaynaklarda yeterli bir aklama yoktur. Ancak "Hanif" kelimesinin mennesi olan "Hanife" kelimesine nispetle bu knyenin, slam'a tam gnl vermi abid bir kimse olmas veya Irakllar arasnda "Hanife" denilen bir divit veya yaz hokkasn devaml yannda bulundurmas sebebiyle verilmi olduu sylenmektedir. Hanife isminde bir kz olduundan bu knyeyle anld sylenmise de kabul grmemitir. Zira onun Hammad'dan ocuu olduu bilinmemektedir.

lmi Yetimesi

Ebu Hanife Kufe'de yetiti. Genliinde kuma ticaretiyle urat. Bu ticaret onu ilimle uramaktan alkoymad. Onu ilme tevik edenin a'bi olduu rivayet edilmektedir.
Ebu Hanife pek ok ilim halkasna katlm ve deerli zatlardan ilim alm olmakla beraber, onun en uzun sre hocaln Hammad ibnu Ebi Sleyman yapmtr.
mam Azam Ebu Hanife'nin ilmi, hocas vastasyla drt byk sahabiye dayanmaktadr. yle ki; Hz Peygamber'in vefatndan sonra Kufe'ye yerlemi olan Ali ibnu Ebi Talip ve Abdullah ibnu Mes'ud'dan ilim alan Mesruk ibnu'l-Ecda (. 63), Alkame ibnu Kays (. 62) ve ureyh (. 80)'den a'bi ve brahim en-Nehai (. 96) ders almlar. Onlardan da Hammad ibnu Ebi Sleyman vastasyla Ebu Hanife ilim almtr. Ebu Hanife ayrca Abdullah ibnu Abbas'n klesi krime ve Abdullah ibnu mer'in azatl klesi Nafi vastasyla ad geen sahabilerin ilimlerinden istifade etmi, Mekke fatihi Ata ibnu Ebi Rebah (. 114)'tan da uzun sre ders almtr.
ok sayda hadisi erif ezberleyen Ebu Hanife byk bir hakim ve fikir adam olarak yetiti. stn bir akl ve herkesi artan bir zekas vard. Fkh ilminde imkansz gibi grnen bir zamanda benzeri olmayan bir dereceye ykseldi.

Ders Vermeye Balamas

mam Azam Ebu Hanife, on sekiz yl boyunca kendisinden ilim rendii hocas Hammad'n en sevdii talebelerinin banda geliyordu. nk o, stadnn sylediklerini en iyi renen ve hfzeden talebesiydi. Bu yzden hocas ders halkasnn nnde, kendi hizasnda ondan bakasnn oturmasn yasaklamt.
Hammad'n herhangi bir sebepten dolay ehir dnda olduu zamanlarda Ebu Hanife, kendisine vekaleten talebelere ders verirdi. Hatta fkhi meselelerde sorulan sorulara cevap bile verirdi. Hocas Hammad geldiinde o sorulara verdii cevaplarn ounu tasdik ederdi.
Kufe'nin mfts olan hocas Hammad vefat edince, arkadalar onun yerine olu smail'i geirmek istediler. Fakat Hammad'n olunun iire, gece meclislerine, hikayeye dkn olduunu grnce, Ebu Hanife'nin ders vermesi hususunda ittifak ettiler. O da kabul etti.
Ebu Hanife zhd ve takvasyla, stn zekasyla kendini etrafndakilere kabul ettirdi. Zamanla hreti artt, ashab oald, mecliste en geni halkaya sahip oldu.
mam Azam'n tedris faaliyetinde dikkat ettii en nemli hususlardan biri de, talebeleriyle istiare yapmakt. Onlarla istiare etmeksizin kendi bana bir itihatta bulunmazd. Mminler iin nasihatta bulunurken kat davranmazd.

Talebesi Zfer'den nakledilen u rivayet de onun sabit fikirli olmadn ortaya koymas ve istiareye verdii nem bakmndan dikkat ekicidir. Zfer yle der: "Ebu Hanife'nin derslerine devam ederdik, Ebu Yusuf ve Muhammed ibnu Hasan da bizimle birlikte okurlard. Biz Ebu Hanife'nin grlerini yazardk. Bir gn Ebu Hanife, Ebu Yusuf'a hitaben: "Ey Yakub vay haline! Benden her iittiini yazma. Ben bugn byle dnyorum. Yarn onu brakabilirim. Yarnki grm ertesi gn terk edebilirim" dedi." (bnu Muin, Tarih, II. Cilt, sh. 607; Badadi, Tarih, XIII. Cilt, sh. 402)

Yine onun: "Bu bizim syleyebildiimiz en gzel szdr. Kim bizim szmzden daha doru bir sz getirirse, o hakikate bizimkinden daha yakndr" dedii; "Senin bu verdiin fetvalar doruluunda hi phe olmayan hakikatler midir?" diye sorulunca da: "Bilmiyorum belki de yanllnda hi phe olmayan yanltr" eklinde karlk verdii nakledilmektedir. (Badadi, Tarih, XIII: Cilt, sh. 352)

Btn bunlar onun serbest fikirli ve uzak grl bir ahsiyet olduuna, verdii hkmlerle de kimseyi ilzam etmediine iaret etmektedir. Nitekim kendinin hocalarna, talebelerinin de kendine kar zaman zaman muhalefet ederek ayn meselelerde farkl hkmler verdikleri nadir olmayan olaylardandr.

Snnet ve Hadis Konusundaki Tutumu

mam Azam Ebu Hanife'nin hadis ve snneti teri kayna olarak kabul etme konusunda dier imamlardan fark yoktur. O yle der: "Resulullah (s.a.s.)'in zerinde konutuu her ey, biz duyalm, duymayalm, bamz ve gzmz stndedir. Buna inandk ve bunun Resulullah (s.a.s.)'in syledii gibi olduuna ehadet ederiz." (Ebu Hanife, el-Alim, sh. 27)
Ebu Hanife'nin istidlal kaynaklarn sayarken nce Allah'n kitabna sonra Resulullah'n snnetine bakt, sonra da sahabe kavlinden dilediini tercih ettii rivayet edilir. Kitap ve snnette bulamad bir hususu son olarak sahabe kavillerinde aratrmakta, bunlarn dndaki grleri balayc saymamaktadr.
Ebu Hanife, hadise muhalefet ithamlarn bizzat kendisi reddetmitir. Rivayetlere gre bir meselede kendisine hadise muhalefet ettii bildirilince, dayand hadisi zikrederek: "Allah, Resulne muhalefet edene lanet etsin. Allah onunla bize ikram etti, bizi onunla kurtard" demitir. (bnu Abdilberr, el-ntika, sh. 144)
Ebu Muti el-Belhi anlatyor: "Bir gn Kufe camiinde Ebu Hanife'nin yannda oturuyordum. eriye Sfyanu's-Sevri, Mukatil ibnu Hayyan, Hammad ibnu Seleme, Caferu's-Sadk ve dier alimler girdi. Ebu Hanife'yle konuarak: "Bize ulatna gre, sen dinde ok kyas yapyormusun. Bu yzden senin iin endieliyiz. nk ilk kyas yapan iblistir" dediler. Ebu Hanife onlarla Cuma sabahndan le vaktine kadar mnazara ederek grn arz etti ve yle dedi: "Ben nce Allah'n kitabyla, sonra Resulnn snnetiyle amel ederim. Daha sonra sahabenin zerinde ittifak ettii hkmleri, ihtilaf ettii hkmlere takdim ederim. Ancak bundan sonra kyas yaparm." Bunun zerine hepsi kalkarak Ebu Hanife'nin elini ptler ve: "Sen alimlerin efendisisin" dediler." (a'rani, Mizan, C. 1, sh. 53)
Ebu Hanife'nin hadis ve snnete balln bunlarn dnda da birok rivayet teyit etmektedir.

Sahabe Sz ve Uygulamas Konusundaki Tutumu

mam Azam Ebu Hanife, Kur'an ve snnetten sonra sahabe kavlini balayc gryor, fakat kendine bunlar arasnda tercih yapma hakk tanyordu. Ebu Hanife bu tercihi bazen ahslar arasnda, bazen de rivayetler arasnda yapyordu. Ebu Mut' el-Belhi ile Ebu Hanife arasnda getii rivayet edilen u konuma bu konuda dikkat ekicidir. Ebu Mut' ona: "ayet senin grn Ebu Bekir'inkine zt derse ne yaparsn?" diye sordu. O da: "Bu takdirde onun grn alp kendi grmden vazgeerim. Yine mer'in, Osman'n, Ali'nin grleri karsnda byle yaparm. Ebu Hureyre, Enes ibnu Malik, Semure ibnu Cundeb hari Hz. Peygamber'in btn sahabilerinin grlerini kendi grlerime tercih ederim." (a'rani, Mizan, C. 1, sh. 53)

Ebu Hanife'nin Ebu Hureyre'yle birlikte baz sahabileri mstesna tutmu olmas, onlardan rivayet almad eklinde anlalmamaldr. nk Ebu Hanife'nin Ebu Hureyre'den nakledilen hadislerle kyas terk ettii mehurdur. Zaten kendi de bu sahabilerden nakledilen rivayetleri deil, onlarn kendi grlerini mstesna tutmaktadr.

Beeri Kanunlar ve Uygulayclar Karsndaki Tavr

Siyasi yapda slam'n gn getike daha geri planlara itilerek, yerine saltanatn getirdii beeri unsurlarn hakim klnmas, Emevi idaresinin zellikle son yllarnda zirveye ular. Bu, slam'n insan ilgilendiren btn alanlarda esas ve tek l olmas gerektii hakikatinin idrakinde olmamaktan baka bir ey deildi. Dier bir ifadeyle Mslmanlklarn her vesileyle vurgulayan yneticiler, Allah'n hkmlerine artsz itaat anlamna gelen slam'n siyasi boyutunu ihlal edip, itaatlerini sadece kiisel baz ibadetlere mnhasr klyorlard. Ancak, slam' yegane l olarak almadklar ynetimlerini halk nezdinde merulatrmak ve halkn itaatini kazanabilmek iin alimleri ara olarak kullanma politikalarn srdryorlard. phesiz bu politikaya kananlar ve srf iyi niyetlerinden dolay byle bir oyuna alet edildiklerinin farkna varamayanlar olmutu. Ancak baz ahsiyetler, ynetim iinde geri plana itilen slam' btn muhtevasyla ortaya koyup, onun gerektirdii itaatin alanlarn her eye ramen ifade etmekten ekinmediler. Siyasi ve askeri glerine ramen, yneticiler bu ahsiyetlerin sz ve tavrlar karsnda korkulu ryalar grdler. Hibir zaman saylar kesin olarak ifade edilemeyecek kadar ok olan, ancak corafyann ve zamann deiimine bal olarak genellikle tek kalan bu ahsiyetler arasnda mam Azam da vard.

Emevi ve Abbasi idarelerinin uygulamalarna bizzat tank olan Ebu Hanife, zhd ve takvas sayesinde ynetimin maas olmaktan kendini can pahasna koruyabilmi bir ahsiyettir. Kullarn hakkn gzetmede kusur etmekten korktuu iin Emeviler kadar Abbasiler tarafndan da srarl ekilde teklif edilen kadlk grevini ve dier ahsi menfaatlerin hepsini geri evirmitir.

Ebu Hanife, iinde bulunduu artlarda resmi grev almann slam' temsil etme ve uygulamaya aktarma imkan salayamayacan iyi fark eder. Bu nedenle resmi grev almann, meru olmayan ilere maa olmaya neden olaca kanaatine varr. Bu dncesini de hibir yoruma mahal brakmayacak ekilde ifade eder. Bu manada kendinden ok deerli hediyeler karlnda baz isteklerde bulunan sultan kastederek unlar syler: "Eer benden Vast mescidinin kaplarn saymam isteseydi, onu bile kabul etmezdim. O halde nasl olur da bir adam idam etmek iin hkm vermemi ister ve bu hkmle onun boynunu vurmasna vesile olurum. Ben byle bir hkm ihtiva eden kararn altn nasl mhrlerim! Vallahi ben byle bir ie lnceye kadar giremem." (Mezhepler Tarihi, sh. 231)

Devlet grevini kabul etmesi iin deiik tekliflerle ve en nemlisi ikencelerle karsna kanlara syledii u szleri ise slam' temsilinin nemli bir rneidir: "Allah'a yemin ederim ki, bu ii kendi arzumla kabul etmi olsam bile, yine de size istediiniz anlamda yaranamayacam. Nerede kald ki zorla, istemeye istemeye teklifinize muvafakat edeyim. Herhangi bir hususta vereceim karar sizin arzularnzn hilafna olabilir. O zaman bana kzarsnz. Kznca da beni Frat nehrinde bodurmak istersiniz. Boulurum, fakat kararm yine deitirmem." (Hilafet ve Saltanat, sh. 368)

Vefat

Ebu Hanife'nin lm tarihi belli olmakla beraber nasl ld veya ldrld hususunda bir ittifak yoktur. lm tarihinin H. 150 olduunda kaynaklar mttefiktir.
Ebu Hanife'nin, halife Ebu Cafer el-Mansur'un kadlk teklifini kabul etmeyince krbaland ve hapse atld kaynaklarda zikredilmektedir. Fakat onun hapisteyken mi, yoksa hapisten ktktan sonra m ld ihtilafldr. Baz kaynaklarda hapisteyken grd ar ikenceler sonucu gsz dt ve vefat ettii bildirilmektedir. Ebu Hanife'nin hapisten ktktan sonra, zehirlenerek ldrld hususunda da rivayetler vardr. Hatib el-Badadi: "Sahih olan onun hapisteyken lddr" diyor. Badadi'den bir buuk asr nce yaam, Ebu'l-Arab Muhammed ibnu Ahmed ibni Temim et-Temimi (. 333), Kitabu'l-Mihen adl eserinde, Ebu Hanife'nin zehirlenmesiyle ilgili u bilgiyi verir: "Bana bildirildiine gre, Ebu Hanife, Ebu Cafer el-Mansur'un talebi zerine yanna gitti, ieri girdi. Mansur onun iin zehirli bir st hazrlatmt. Ebu Hanife yanna oturunca Mansur st getirterek imesini istedi. Ebu Hanife yallndan dolay stn midesine dokunacan syleyerek imek istemedi. Mansur imesi iin srar etti. Ebu Hanife st iti, sonra izin almadan Mansur'un yanndan kalkt. Mansur nereye gittiini sorunca, Ebu Hanife: "Senin gnderdiin yere" cevabn verdi ve oradan ayrld. Ksa bir zaman sonra o st yznden zehirlenerek ld." (Benzer bir rivayet Saymeri, sh. 93'de geer) Bu deiik rivayetler yznden Ebu Hanife'nin lm sebebi konusunda kesin bir hkm verilemiyor.
Btn teklif ve tehditlere ramen, slam' ynetim ilerinde geri plana iten bir ynetimin maas olmaktan kanan bu byk imam, yaarken cahiliye karsnda yer ald gibi, vefatndan sonra da bu grevini deiik bir tavrla yerine getirmeyi ihmal etmez. Her gn grd ikencelerin hayatnn sona ermesine yol aacan anlaynca, sultann gasbetmedii ve sahiplik iddiasnda bulunmad bir yere defnedilmesini vasiyet eder. (Mezhepler Tarihi, sh. 236)
Cenazesi vasiyeti zerine Badat'ta Hayzunan kabristannn dou tarafna defnedildi. Yirmi gn sreyle insanlarn, kabri banda namazn klmaya devam ettikleri, bu arada halife Ebu Cafer el-Mansur'un da kabri bana gelip namazn kld rivayet edilmektedir. (Saymeri, sh. 63)

ESERLER
mam Azam Ebu Hanife'nin, gnmze kadar ulaabilmi eserleri pek fazla deildir. Bunlarn bir ksmnn da ona ait olup olmad ihtilafldr. Bununla beraber talebeleri Ebu Yusuf ve bilhassa mam Muhammed'in telif ettii eserler, fkhn ve eitli konulardaki grlerini zamanmza kadar ulatrmtr. Ebu Hanife'nin yaad devirde yazdrma usul yaygn olduu iin hocalar genellikle kendileri yazmaz, talebelerine yazdrrlard. Bu yzden kendine isnad edilen eserlerin says fazla deildir. Bu eserlerin balcalarn yle sralayabiliriz.
1. el-Fkhu'l-Ekber
2. el-Fkhu'l-Ebsat
3. Osman el-Betti'ye Risale
4. Osman el-Betti'ye dier bir risale
5. el-Vasyye
6. el-Vasyye (olu Hammad'a)
7. el-Vasyye (talebesi Yusuf ibnu Halid es-Semiti'ye)
8. el-Vasyye (talebesi kad Ebu Yusuf'a)
9. Msnedu Ebi Hanife (Ebu Yusuf'un rivayetiyle)




Bu biyografi (imam- azam) 7218 kez okundu.

Biyografi: imam- azam Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.