Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


halide nusret zorlutuna kimdir ? halide nusret zorlutuna biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
halide nusret zorlutuna

Halide Nusret Zorlutuna

Halide Nusret adn ilk defa Konya Lisesi'nin orta ksmna yatl renci yazldm yllarda duydum (1937 -1940). iire merakl olduumu renen, byk snflardaki aabeylerimiz, bana - ballandra ballandra-iki air arasnda kan bir kavgay anlatmlard. Halide Nusret adnda bir hanm air, erkeklere atan bir iir yazm, Faruk Nafiz de ona gereken cevab vermi. Hailde Nusret'e ve Faruk Nafiz'e ait olduu sylenen manzumeler defterden deftere aktarlarak byk bir hzla yaylyordu. Bu manzumeleri ben de defterime not etmekte gecikmedim.

Kar cinsi sulayan, yerle bir eden her iki manzume de, ar bir dille yazlmt. Yatl bir erkek mektebinin rencileri olan arkadalarm ve aabeylerim, Halide Nusret'e ait olduu sylenen manzumeyi okurken fkeden kuduruyor, Faruk Nafiz'in ona verdii ileri srlen cevaba gelince son derece keyifleniyorlard.

bununla kalmad: Frsat ganimet bilen bir sr iir heveslisi, Halide Nusret'e cevap yazp, erkekleri yiite savunmak ve bu yolla ucuz bir hrete ulamak hevesine kapldlar. imdi, o yllarda tuttuum iir defteri elim de olsa, bu kahramanlarn adlarn verebilirdim. Ama, yazdklarn istesem de yaymlayamam. nk, kadnlarla erkekler arasndaki manzum kavga dpedz kfr ve hakarete dnmt.

Bize gelen aheserlere (!) gre, hrsn alamayp, kavgay srdrp duran erkeklerdi. Acaba kz okullarna da kadnlarn cevablar m gnderiliyordu ? Bilmiyorum.

in aslna gelince... Bunu Halide Nusret'in kendisinden dinleyelim. "Bir Devrin Roman" adiyle Hrriyet Gazetesi'nde tefrika edilen hatralarnda Zorlutuna, Erenky Kz Lisesi'nde renci iken, Faruk Nafiz'in Musaffa ve Zbeyde adndaki iki hala kz ile arkada olduklarn syledikten sonra, yle diyor: "Musaffa ile Zbeyde daylarnn olu Faruk Nafiz'in iirleriyle marurdular. Bir yandan da ona "Bizim snfta bir aire yetiiyor" diye nmler.. O da "Kadnlar ellerinin hamuruyla bu ilere karmasalar iyi ederler!" gibi szler etmi, onlar kzdrm, sonra da bu dediklerini Musaffa'nn sar yaprakl msvedde defterine yazarak bana gndermi. Teneffste mz ba baa verip bu alayl, kmseyen yazlar tekrar tekrar okuduk. Sinirlendik. O zamanlar, kadn - erkek eitlii davasnn balang seneleri; bu konuda tartmak modas alm yrm.. Biz durur muyuz, hemen bir gzel cevap hazrladk; oturup Musaffa'nn defterine itina ile yazdm bu yazy; arkadalarm sevinle alp Faruk Nafiz'e gtrdler."

te kavgann esas bu. Erkekleri hicveden o iiri kendisi yazmad gibi, kadnlara hakaret eden msralarm da Faruk Nafiz'e ait olmasna ihtimal vermediini, Zorlutuna bir ok defa, yaz ile szle aklamtr. Ama, yukarda sz gecen hatralarnda anlatt sar defterli kavgadan dolay Faruk Nafiz'le aralarna uzun sren bir soukluk girdiini ayn hatralardan reniyoruz: "Daha sonraki seneler, Cell Sahir, Halit Fahri, Orhan Seyfi... Nazm Hikmet gibi bir ok airlerle tanm olduum halde, Faruk Nafiz'le selmlamazdk bile... Aramzda sanki bir dmanlk vard."

Halide Nusret'in erkeklere hitaben kendi azndan uydurulduunu syledii manzume, o tarihlerde O'nun btn iirlerinden daha fazla bir yayl ma ve okunma gc kazanmtr. Buna, airin kendisi de, ap kaldn syler.

Ben, Halide Nusret'e hretin kaplarn aan ve btn iir severlerin gnllerinde yer eden, "Git Bahar" iirini bile, senelerce sonra, ancak lise sralarna geldiim zaman grp okumak frsatn bulabildim. ekil, bu glgeli yolda gezinme, Bahar, baklarn yine pek sarho! Yanlp gnlme misafir inme, Kaps kilitli, mihrab bombo, Mabeddir oras, meyhane deil.

Git bahar, git bahar., uzaklarda g1, Denize renginden brak hediye. Ufuklarda gezin, semaya szl, Kalbime sokulma "peymane" diye, Grdklerin kandil.. Peymane deil! "Git Bahar" iiri 1919 ylnda yazlmtr. Birinci Cihan Sava'nn verdii aclar, zntler, yokluklar ve aresizlikler stne bir de Mondros mtarekenamesinin utan verici arlnn kt; stanbul'un dman igaline urad, zulmn, ikencenin snr olmad yl...

"1919 ylnn bahar ite byle bir stanbul'a btn gzellii, btn hameti ve lgn neesiyle kp gelmiti. Ona : "Safa geldin, sofalar getirdin!" demeye imkn var myd ? O harikulde gzel renkler, glgeler, kokular, klar, deli bir neeyle cvldaan kular beni bouyorlard sanki. Ben de elimde olsa bahar boacaktm. Ama elimde deildi, onu sadece kovuyordum."

Byle diyor, Halide Nusret. Fakat biz ilk genlik yllarmzda "Git Bahar" iirini okurken, byle eyleri aklmza bile getirmiyor, air'e bu iiri olsa olsa bir ak ksknlnn yazdrdn sanyorduk. iirin, zerine basa basa tekrarladmz kt'as da u idi :

Ziyalar, kokular, sesler, iekler..
mrnn her gn bir baka dn!
Blbller koynunda ak iekler..
Gller dklrler gsne btn,
Gerekten gzelsin, efsane deil.

Biz, ok kr, bar yllarnda domu bymtk. Devletimizin katlmad kinci Dnya Sava, zaman zaman yreimizi azmza getirmi, ekmei az miktarda vesikayla yememize, ekere uzaktan bakmamza sebep olmusa da, bize annelerimizin, babalarmzn ektii cinsten dayanlmaz aclar getirmemiti.

O zamanlar esen havaya gre, en byk zntnn erkek - kadn ilikilerinden doduunu sanr, alkuu Feride'ye ihanet edip onu diyar diyar dolatran Kmuran'a ierler, ak yznden canna kyan Graziella'ya gzya dker, Verter'le ah ederdik.
"Git bahar" iiriyle hrete erer Halide Nusret, git dedii baharn peini de kolay kolay brakmaz. Ayn msra dzeni ve kafiyelerle 1939 ylnda "Gel, Bahar!", 1949 ylnda da "Bahar Geldi" iirini yazar.

"Gel Bahar!" da yle diyor:

Ben mi ldrmm, sen m delirdin?
Yalvaran sesimden bu ka neye ?
Git dediim zaman koar gelirdin,
Gel imdi de inan bu efsaneye!
imdi gnler birer peymanedir gel !

airimize, kovduu bahar, yllar sonra, yalvararak geri artan, her halde, o srada oturmakta olduu Kars ilimizin uzun sren k ve hretli souu deildir. Her ne kadar iir :

Gel bahar, erit bu yolun karn

diye balyorsa da, ondan hemen sonra :

Geen seneleri anmayalm hi.

diyerek, bize srrnn kapsn aralyor ve :

imdi gnler birer peymanedir, gel!

msrayla asl yazl sebebini aa vuruyor. stadmz artk zntl yllar geride brakm, mutlu bir aile yuvasnda, huzur iinde yaamaktadr. Bahar armaz da ne yapar ?


1949 ylnda yazd nc bahar iiri, 1951 ylnda Hisar dergisinde yaynlanm. Bu iirde bir yandan gemi gzel yllarn geri gelmeyeceine hayflan, te yandan Tanr'ya yneli var :

Yllardr kaybettim o tatl sesi,
Bir trl iimde tmez o blbl,
Bir mre bedeldi bir tek namesi,
Hem tmez, hem iten gitmez o blbl
Kalbim sktuna kane oldu.
............
Hasret dedikleri zorlu atetir:
Bekledim, barm dalad gl gl.
Artk gelse de bir, gelmese de bir
Derman yanmada, bulan bu gnl"
Vahdet arabna meyhane oldu.

"Bahar Geldi" iiri 1951 ylnda yaymlandna gre, demek ki. Halide Nusret, Hisar'n knn daha ikinci ylnda, derginin yaz ailesine katlm.

O tarihte oturduu ev de dergi idarehanesine pek yaknd. Hisar, benim oturduum, ncebeci, Bahadrlar Sokak'tan ynetilir, Zorlutuna'lar da Hukuk Fakltesi'nin yanndan yukar kan Erdem sokakta otururlar. ime gidip gelmek iin, her gn birinin nnden geerdim. Byle olduu halde, bir kere bile ziyaretlerine gittiimi hatrlamyorum. Sanrm, benden yaa da, hrete de ok ilerde bulunan bir hanmla sert bir paa olduunu iittiim eini ziyaret edersem, ok resmi disiplinli bir hava iine girip sklacamdan korkuyordum.

stad'la umum yerler ve toplantlar dnda, ailece grmemiz ve O'nun iftihar ettiim dostluunu kazanabilmem, ancak bu eit korkular attktan sonra mmkn olabilmitir. Yakndan tanynca, Halide Nusret'in ne kadar samim, nazik ve alakgnll bir hanmefendi olduunu anlamakta gecikmedim. Sanat heyecann ve amatr ruhunu da -yllarn gemesine ramen- aynen muhafaza ettiine hayretle ahit oldum.

Halide Nusret, 70 yan getii halde iir yazmaya devam eden nadir airlerimizden biridir. Hisar'a her iir gnderiinde, beenip beenmediimi merak eder ve heyecanla sorar. Yeni kan yaz ve iirlerimizi, kendisi okuyamazsa, mutlaka birisine okutur, takdirlerini, tenkitlerini gn gnne bize ulatrr. Bizden daha gen, daha yeni airleri de olduka yakndan izlediini biliyorum.

Bize son yollad ve Hisar'n Nisan 1976 saysnda yaynladmz "Yzkoyun" balkl iiri zerinde zellikle durmu, bu iiri dikkatle okuyup, kanaatimi aka sylememi srarla istemiti. iiri, istedii gibi, dikkatle okudum, fakat neden bahsettiini pek iyi anlayamadm.

Yaland sylediklerin, Yzde yz yaland, biliyorum.
diye balayan iirin :

Ya inansaydm, sevgilim,
Dnsene bir, Ya inanverseydim sana?
msralar zellikle beni artyordu. Acaba, bu sevgili kim olabilirdi? Bu bir erkekse, iir, stad'n yana ve bana uymazd; "Sevgili" den kastedilen Tanr ise "Yaland sylediklerin" "Ya inanverseydim sana" msralar ne oluyordu? iiri, o srada dergiye gelen Yavuz Blent Bkiler'e gsterdim. O da iin iinden kamad. Sonunda stad'a azck taklmaya karar verdik. Telefonu atm :

- iirinizi okudum stad'm,
- Beendin mi?
- Beendim, fakat ne demek istediinizi pek iyi anlayamadm. Dndm, tandm, sizin yeni bir aka tutulduunuza ve bu iiri o sebeple yazdnza karar verdim. Yavuz Blent de bu kanaatma itirak etti.
- Hay aklnzla bin yaayn. Demek bu yata ha?
- Akn ya olmaz.
- Ayol, ben genliimde bile, sizin anladnz manada bir ak iiri yazmadm.

Bunlar sylerken, azck da fkelenmi olduunu hissettim. Telefonu kapattktan biraz sonra, bu sefer kendisi at :

- Durumu sana aklamaya karar verdim...

Sesi kederli ve heyecanl idi. iirde anlatlan olaya ok nem verdii belliydi. yle bir ruh hali iindeyken kendisine taklmak istemekle baltay taa vurduumu anladm.

Bana st kapal anlattna gre, yaknlarndan birisi, o gnlerde, kendisine ok kt bir itirafta bulunmu. tirafn ne olduunu sylemedi. Fakat zerinde korkun bir tesir uyandrd aka anlalyordu. Bu itirafa inanmyor, inanrsa yaayamayacan sylyordu :

Ya inanverseydim sana?
Hepten yklp kerdim; yerle bir.
Yok, hayr "yerle bir" nedir?
Uurumlar boyunca, yerin dibinde
Ve...
Yzkoyun!

iirin, bizim yaptmz gibi, yanl tefsir edilmemesi (!) iin,

Ya inansaydm, sevgilim, "
msran, Ya inansaydm, yavrucuum,
olarak deitirmeyi uygun buldu ve iiri o ekilde yaymadk. Son msralardaki trajik ifadeye ramen, konunun bu kadar ciddi ve nemli olduunu hi dnmemitim.

Halide Nusret'in 50. sanat yl dolaysyla yaynlanan "Ellerim Bombo" adl kitabna bakyorum. stad'n 50 yl boyunca yazd iirlerden semeleri iine alan bu kitapta kar cinse duyulan akla ilgili bir paraya rastlamak hemen hemen imkansz gibi.

Kitabn, "Ak imi her ne var lemde" baln tayan blmnde de air'in Tanr'ya, yurda, annesine, ocuklarna, torunlarna duyduu sevgiyi dile getirilmi. "Aziz Eime" baln koyduu iirde bile bir erkek deil, bir rmak var: Tuna. Belki, bu dediklerimden "Hayali Cihan Deer" ve "Hatran" balkl iirleri istisna edebilirim. Onlarda da, sadece, madd olmaktan ok uzak bir sevginin anlar ve belirsiz izleri grnyor.

Halide Nusret gibi duygulu bir air hanm, ilk genlik yllarndan itibaren kendisine k olan erkeklerin hepsine ilgisiz kalm, onlarn sevgisine hi karlk vermemi olabilir mi? "Bir Devrin Roman" nda bu sorunun cevabn aryor, zaman zaman da buluyorum. 1924 ylnn ilk gnlerinde, Ankara'ya retmenlik iin bavurduunu anlatrken, o zaman. stanbul hari Trkiye'nin her hangi bir yerinde grev yapmay kabul ettiini sylyor ve stanbul'u istemeyiinin sebebini u cmlelerle aklyor : "Gzel stanbul'dan, evet, yangndan kaarcasna kamak istiyordum. Bundan bir ka yl nce geirdiim bir his tecrbesini o zaman epeyce mhimsemi "Ak dedikleri ey acaba bu mudur?" demitim... Bugn yarm yz yl geriye bakarken de rahata "Evet ak o idi!" diyebiliyorum. Ama, ne garip, inandm, yaadm o eyin, o ok gzel ve ok kutsal eyin bir tarifini yapamyorum. Hi bir zaman da yapamadm".

Bu satrlarda. stanbul'dan kap, Anadolu'da alarak sevdiini unutmak isteyen bir hoca hanm (yeni bir alkuu Feride'yi) buluyoruz. Bu satrlar, Halide Nusret'te niin ateli bir ak iiri bulamadmz da aklyor.

"Onunla dokuz ay nianl kaldk, Onun gzel adn tayan altn halkann parmama ilk getii gnk o kanatl sevinci ve onu parmamdan deta skercesine kardm dakikadaki korkun ve sefil acy hi bir zaman unutamadm. Benim tam tersime anacm onu hi sevmemi, sevememi; o aileye bir trl snamamt... Annemin onlar reddetmek iin, kendince pek kuvvetli sebepleri vard."

Bu son satrlar da samimi ve derin bir akn nasl feda edildiini anlatyor. Gryoruz ki, Halide Nusret'in sevdii adam. alkuu Feride'nin Kmuran' gibi hercailik etmemi, fakat kendisinden zorla sklp alnmtr. Annesinin kararna ve zevkine itaat etmekten baka bir ey dnmeyen, kalbi para para olsada annesine kar saadetini koruyamayan, iyi yetimi eski zaman kzlarnn ok grp iittiimiz ackl kaderleri de bu satrlarda yatmaktadr.

Kar cinse duyulan ak, iirlerine pek uratmayan Halide Nusret, Tanr'ya iini dkt; Yunus'a, Mevlna'ya seslendii zaman, son derece cokundur :

Avcumuz bo, gnlmz bo,barmz sadparedir,
Yolcudur, yollarda akn, rpnr, vredir;
Koyma gafletlerde Rbbim kullarn biredir,
Ya lhi, rahmetinden kimseler dur olmasn.
---------------------------
Gecenin bir saatinde
Eiine varan bendim
Kular yuvada, kurt inde,
Karanl yaran bendim!
.......
Seni buldum ahm seni
Tut elinden ftadeni!
Koma karanlkta beni
Mevlna! Aman efendim!
---------------------------
Yunus'um! Aknla dil oldu blbl,
Cehennem atei kz! kzl gl.
Seni bu illerde bulal gnl
Karaman diyar apaydn bana!

Halide Nusret, her eyden nce byk bir vatanseverdir. 50. sanat yl dolaysyle yaplan trende yle demiti: "Kalemimi 50 yldan beri karnca kaderince milletimin hizmetinde, memleketimin hayrna kullanmaa altm. Bunda ne dereceye kadar baarl olduumu bilemiyorum.

Ama, memleket zararna tek satr yazmam olmann inan ve sevinci ierisindeyim."
Q gn (17 Mays 1967) bu inanc hepimiz paylamtk, bugn de paylayoruz. Gerekten, Halide Nusret memleket zararna tek satr yazmam, her eyi memleketin hayrna yapmaya almtr.

air'in ilk genlik yllarna ait hayal ve tasavvurlarnda dahi, her gen kzn dncesinden ayr, mill bir intikam duygusu n plna geer. Yukarda szn ettiim hatralarnda yle diyor: "Anamn ailesi asker oluyordu, miralaylar, paalar, hatta mirler ...Ve en nemlisi ehitler... Annemin babas gencecik bir yzba iken (93) de, bir Moskof kurunu ile ehit dmt. Zavall anacm, kundakta yetim kalmt. Subayla evlenmeyi kurduum ocuk yalarmda-, parl parl apolet, kr kr kl kadar, ehit dedemin intikamn Moskof'tan alacak bir Trk zabitine e olmak hevesi de yer alrd." Kader, bu "Trk zabitini", Edirne'de retmenlik yapt yllarda karsna karr. O zaman Krklareli'ndeki svari alaynda binba olan rahmetli Aziz Zorlutuna'yla evlenirler (9 Eyll 1926).

Halide Nusret, Aziz Paa'nn vefatna kadar, tam 45 yl, mutlu olduunu sandm, bir evlilik hayat srmtr. Eiyle birlikte Anadolu'nun bir ok yerlerini dolam, eitli okullarda retmenlik yapm, Trk ocuklarnn kalplerine ve kafalarna k tutmutur.
retmenlikle ilgili hatralarnn topland "Benim Kk Dostlarm" kitab iin, rahmetli Arif Nihat Asya yle der : ...Onu yalnz bir hatra deil, ayn zamanda bir meslek kitab olarak ilgililere tavsiye ederim... Bunun, okul klsikleri arasna girmesi gereken bir kitap olduu kanaatindeyim."

airimizin, ocukluk hayat sarsc olaylarla dopdoludur. Bir gazeteci ve hrriyet savas olan babas Avnullah Kzm nce istibdat idaresinin, daha sonra'-1908 ylnda "Fedekaran- Millet Cemiyeti" ad altnda bir siyasi parti kurup muhalefete getii iin- szde hrriyet idaresinin (ttihat ve Terakki'nin) hmna urayp, mrnn byk bir ksmn srgnde ve zindanda geirir. Bir sre, siyasetten ekilmeyi kabul edip, Kerkk'e mutasarrf tayin edilir. Orada ok deerli hizmetler grr. "Bir Devrin Roman"nda, Halide Nusret'in Kerkk'e ve ocukluk yllarna ait hatralar canl bir ekilde anlatlmaktadr.

Sevinci gller am, dertleri kor iimde,
Yurdumun drt buca sarmayor iimde.

diyen air'in, gezip dolat yurt kelerinden pek ok renk ve kokuyu iirlerinde bulabilirsiniz. Bu iirlerde, Urfa, Suru Ovas, Birecik, Antep, Bingl Yaylas, Erzurum, Sarsu, Karaman, Erciya, Sarkam ve imdi yurdumuzun dnda kalan Kerkk geit resmi yapar.

Mehmetie seslenirken, yreini koparp, yiit askerlerimize uzattn hissedersiniz.

Kyde dnceli, cenklerde ensin.
Yerlerde, gklerde, kalpde esensin,
Bir batan bir baa tarihim sensin!
Ah arslan Mehmedim! Arslan
Mehmedim.

airimizin vatan toprayla nasl kaynap , sarmatn u msralar anlatmaya yeter sanrm :

Allah azm ltfudur insanlara toprak
Ak ekmei berrak suyu douran kara toprak.
Mevsimleri besler ve bezer onlar bir bir
Can verdiimiz uruna beyhude deildir.
nsanlar onundur , ona balanm ezelden
Ey sevgili toprak nmz sen, sonumuz sen
Hayran sana, kurban sana canlar,
Sana toprak!
Hr bayramn sahibi toprak! Ana toprak!

airimiz, Ana Toprak iin iki de fidan yetitirmitir :
Sendendir, sana dner damarlarmdaki kan
Senin iin byttm barmda bir ift fidan.

Bu iki fidan, imdi benim yaknlarm olan, olu Ergun Zorlutuna kz Emine Insu'dur. Ergun meslek olarak nce annesi gibi retmenlii semi (Gazi Eitim Enstits'n bitirmi) sonra idarecilikte karar klmtr. imdi Devlet Hava Meydanlar Genel Mdr Yardmcsdr. Kendisini yazarla adayan Emine Insu da annesinin sanat ruhu ve kabiliyeti devam ediyor

Mehmet INARLI / TRE / Mays 1976




Bu biyografi (halide nusret zorlutuna) 3872 kez okundu.

Biyografi: halide nusret zorlutuna Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.