Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


hac taan kimdir ? hac taan biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
hac taan

"Trk Yozgat'da doar, Krehir'de oyun havas olur, Keskin'de elenir."
Keskin'deki folklorik oluum ve Keskin trklerinin anonimleme srecindeki farkl ve arlkl yerini vurgulayan bu sz, bir bakma birbiriyle komu bu yrenin karekteristik zelliklerine de iaret eder. Gerekten de merhum Nida Tfeki ile en gl temsilcisine kavuan "Srmeliler" diyar Yozgat'n kltrel kaynak zenginliine, Neet Erta'la en rafine yorumcusuna kavuan Krehir trklerinin canl ve dinamik yapsna biraz yakndan baktmzda, Keskin trklerindeki durulmu lirizmi hemen farkederiz.

cra tavr ve slubu ynnden Yozgat trklerine, mzikal yap ve form itibariyle Krehir trklerine yakn duran Keskin havalarnn, her iki yre trklerinin elekten geirilerek adeta yeni bir senteze tabi tutulduu arbal, klasik ezgiler olduunu sylemek mmkn.
te bu sekin trkleri, halaylar alp okuyan bir sanat olarak Keskin folklor musikisinde byk arla sahip hemen hemen tek sanatdr. Tabii Keskin havalar zerine yaplacak tm estetik ve yapsal aklamalar,bir anlamda 'n sanatn tahlil anlamna da gelecektir. nk Keskin trkleri onunla gelmi gemi en usta yorumcusuna kavutuu gibi, 'n ismi, sanat yeteneklerini sonunda kadar kulland o gzelim Keskin trkleriyle adeta zdelemitir.

Evet "Keskinli mahalli sanat " lke genelinde tannan bir sanat yapan kltrel ve mzikal ortama imdi biraz yakndan bakalm.
Hecelobas'n engin mi sandn?
Halk arasnda Hacelobas olarak sylenen ve asl ad "Hacali Obas" olan bu gzelim trknn derlendii ky, ayn zamanda 'n da ky... Keskin'e bal bu kyde 1930'da doan Taan, aslen Krtllar kynden. Krtllar o yllarda "abdal" airetinin en youn olarak yaad kylerden biri. Byk bozlak ustas Muharrem Erta da bural ve Neet Erta'n da doum yeri Krtllar. Bu yoksul kyn topraklar hibir zaman insanlarn varlkl klmaz, fakat dnyann en zengin namelerini ieren, en ili, en yank trklere can verir. Bozkrn ortasndaki bu fukara ky, Anadolu halk mzikleri ierisinde en orjinal renk ve anlatma sahip bir tr "Anadolu blues"u olarak nitelendirilebilecek bir mzie, abdal/airet mziine kaynaklk eder.

Bugn artk terkedilmi metruk bir ky grnmndeki Krtllar', bata ekmek paras derdi olmak zere, eitli sebeplerle zaman iinde herkes terk eder. 'n babas Abdullah avu'da o yllarda Hacelobas'ndan evlendii iin oraya ger. Balamay ok seven bir ana ile, yrenin nl davulcularndan olan Abdullah avu'un drt ocuundan biri olan , oniki yalarnda balar saz almaya. Babas, o zamanlar yrenin en naml ustalarndan olan Yusuf Usta'ya iyi bir saz yaptrr ve tutar elinden kk Hac'nn, o gnlerde Seyfeli(daha sonra Barak) kynde oturan stad Muharrem Erta'a rak verir. Ve bylece , bu mziin tek ve en etkili eitim/retim ekli olan bir ustann yannda rakla balar.

Muharrem Erta'n ra

Muharrem Erta, ' yanna alarak bugn hala bu mziin hem renildii hem de en ok icra edildii mekanlar olan dnlere gtrr. "Dn algcl" onlar iin ou zaman tek ve en nemli meslektir. Yeri gelmiken nemli bir konuyu bir cmleye vurgulamakta yarar var: ou zaman bu dnlerdeki ar iki ve sefahat ortam bu insanlarn ruhen ve bedenen hzla ypranmalarna ve dolaysyla gen yalarda lme sebep olmakta. Merhum 1983'te vefat ettiinde 53 yanda idi. Bu gelenein bir baka usta sanats merhum eki Ali 39 yanda vefat etti. Bunun zellikle "ustalar" arasnda adeta bir kader gibi benimsendiini tesbit ettiimizi belirtelim. (Abdal aireti ve bozlaklar konusunda daha geni iin Kalan Mzik'in "Ariv Serisi"nde yaynlanan "Kalkt g eyledi"adl Muharrem Erta albmnn kitapna baklabilir.)
1970 'lerden sonra nce radyo ve plak, daha sonra da televizyon ve kaset gibi kitle iletiim aralarn kullanarak daha geni bir pazara seslenme imkanna kavuan yre sanatlar, yine de dnlerde almay hibir zaman brakmamlardr. Bu, phesiz ayn zamanda arz -talep konusu.
Ve bylece zaman iinde kendiliinden oluan o ok byk mahalli hretin dar kalplarn krarak geni kitlelere ulaan, hatta tm Trkiye'ye seslenen, o yreye mensup ilk mahalli sanat merhum olmutur. Bunun hikayesini kendisinden dinleyelim: " Askerliimi 1950'de stanbul Maka'da yaptm. Askere gitmeden nce alp sylemede bir hayli ustalamtm. O sralar rahmetli Muzaffer Sarszen yurdun her tarafn gezip trk derliyordu. Bir gn kp Keskin'e geldi. Bizi Halkevi binasnda toplad, o gnlerde yaynlad Folklor Saati'nde yer vermek zere seme yapacan syledi. Keskin'de bir hafta kalarak birok mahalli sanatdan derlemeler yapt. Daha sonra seslerimizi radyoda yaynlad. Radyo ile ilikim ilk byle balad. Sarszen bizi daha sonra zaman zaman Ankara'ya radyoya davet ederek alp syletti. Sarszen'den sonra Nida Tfeki, Mustaf Geceyatmaz ve Ali Can'larla tantm ve radyoda programlar yaptm."
Neet Erta'n elinde saz ile "radyoevine kmak" iin ilk defa Ankara'ya gelii de bu olaydan sonradr: "Baktm bir gn radyoda Hac emmim trk sylyor. Babam Muharrem ustadan belledii bir bozlak bu: 'Aman aadan Yusuf Paam gelirken gelirken / Dmanna kar koyan merd olur...' yle bir heyecanlandm ki, yerimde duramadm. 'Ben de gidip radyoya kacam' dedim. 'Madem Hac emmimin syledikleri radyoda alnacak kadar kymetli, o zaman benim okuyacaklarm da yaynlarlar' diyerek elimde saz, Ankara'ya, Sarszen'in yanna geldim..."tabii Neet Erta daha sonra, 'la birlikte, radyoda en sk program yapan mahalli sanatlardan biridir artk.

Eserleri
'n repertuar itibaryla yresinin dna pek kmadn gryoruz. Bata Keskin olmak zere, Yozgat, Krkkale, Krehir, Kaman ve ereflikohisar gibi yerlerde dolam, buralarn bozlak ve halay havalarn, trklerini kendine has bir slupla alp sylemitir.
Son yllarnda, Pir Sultan Abdal, Deli Boran, Seyit Sleyman, Dervi Ali ve Dertli gibi halk airlerinin iirlerini eitli formlarda ezgilendiini gryoruz. Gerek szleri bu nl halk airlerinin iirlerine ait eserler, gerekse anonim karakterdeki dier eserlerine baktmz zaman 'n repertuarn form ve ierik ynnden ana grupta toplamak mmkn:
1.Trkler/Samahlar
2.Halaylar/Oyun havalar
3.Bozlaklar/Atlar
Birinci kategoriye giren pek ok trknn yannda, Keskin Samah olarak da anlan "Dndn m benden yz dnesi" szleriyle balayan eser, 'n repertuarnda bir istisna tekil etmekte. kinci grupta deerlendirilebilecek eserlerin en bilinenleri phesiz "Arzu Kamber halay" ile "Bugn ayn " adl halay trkleridir. Bata hocas Muharrem Erta'tan rendikleri olmak zere, 'n repertuarnn bozlak ynnden hayli zengin olduu sylenebilir. "Ankara'da yedim taze meyvay" szleriyle balayan Keskin'li Sefer'in at bata olmak zere "Akamdan m getin", "Erciyes'ten duman kalkt" ve "Giyindim kuandm gittim dne" benzeri at trnde de hayli eser olduu syenebilir. Bunlardan szleri kendisine ait olan var mdr, tam olarak bilemiyoruz ancak nl "Atm perdeyi de turnam grdm" bozla iin kendisi yle bir hatrasn naklediyor:
"Necati adnda ok sevdiim bir dostum vard. Krkkale'de hapse dt. Ziyaretine gider gelirdim. Bir gidiimde 'Hac, ierde dolarken pencereden baktm ki bir turna kafilesi gidiyor, duygulandm, bir drtlk yazdm. unun sonunu da sen getir' dedi. Bunun zerine oturup iiri tamamladm ve sazmla da alp okumaya baladm".

Tavr ve slubu
Merhum 'n, bir Muharrem Erta gibi tiz perdelerde de ayn gc ve parlakl koruyan tiz bir sesi olmamasna ramen, kendi rengi ve snrlar iinde gl bir sese sahip olduunu sylemek gerekir. nemli olan daha ziyade bu sesi kullanma tavr ve eklinden doan sluptur ki, bu konuda ismi, "slup sahibi mahalli sanatlar" n banda anlsa yeridir. Gr ve dolu bir ses, sesi bazen ne, bazen geriye atan bir az ve nefes kullanm, zellikle tizlerde baaryla uygulad kafa sesi, bazen sert, bazen yumuak trillerden oluan grtlak nameleri ve doal vibrasyonlarla zenginleen renkli bir okuyu tarz... Ve hemen hemen btn bu tekniklerin ya da benzerlerinin balamaya adaptasyonu ile ortaya kan lirik ve canl bir balama alma slubu...
Orta Anadolu mzik geleneinde kendine has bir izginin temsilcisi olan 'n sanat ile ilgili elbette ok ey sylenebilir. Kendisiyle beraber eki Ali ve Neet Erta gibi sanatlarn da ustas olan Muharrem Erta'n zerindeki bariz etkisini belirtmek gerekir. Fakat 'n hi bir zaman taklide dmediini, kendi tavr ve slubunu ksa zamanda bulduunu ve kendi ustaln konuturduunu biliyoruz. 'n bu "nevi ahsna mnhasr" sanat kiilii zerinde Keskinli olmasnn arlkl ynn vurgulamak gerekir. nk Keskin Orta Anadolu'nunen zengin halay blgelerinden biri olduu kadar, bu halaylarn elik saz olan davul zurnann da en iyi icra edildii yrelerden biridir. 'n saz alma ve trk syleme slubunda bariz bir davul zurna tesiri vardr. te yandan Keskin, yaznn banda vurguladmz corafi konumu bu konumdan kaynaklanan kltrel zenginliini mzikal zenginlie dntrebilecek bir sanat potansiyeline her zaman sahip olmutur. Yredeki Alevi-Bektai kltr birikimini de kendi kltrel potasnda eriterek baarl sentezlerin ortaya konulduu Keskin muski folkloru, 'la en gl yorumcularndan birine kavumutur.
Ailesi
Aslen Yozgat/ Yerky'n "teflek" abdallarndan olan kars Naile Taan, en kk olu Sondur Taan'la birlikte, Akdere'de, metruk bir gecekonduda kendi tabiri ile "ile doldurmaya devam ediyor". Fethi, Seyfettin, ve Sondur adnda erkek, Bahal, Nazl, Gler, Sevda ve Sevdur adl be kz olan Taan ailesinin erkek evlatlar, atalarndan, dedelerinden grp rendikleri ekilde dnlerde alarak ekmek paralarn kazanmaya alyorlar. Taan soyad ile bugn Keskin'de aktif sanat hayatn srdrenlerden Kudret Taan ve kardeleri ise 'n yeenleri...
Repertuarndaki bozlaklar arasnda gebe Trkmen airetlerinden biri olan Cerit airetinin g ve iskan meseleleri ile ilgili bozlaklar da bulunan Taan'n Cerit Trkmenlerinden olma ihtimali hayli kuvvetli. te yandan bizzat karsnn ifadesine gre, kendisi Ceritlerden olduunu sylermi. Cerit airetiyle ilgili kaynaklardaki mevcut bilgi de Taan'n Cerit olma ihtimalini glendiriyor:
"Bozulus'un Orta Anadolu'ya gelmesinden sonra ikiye ayrlarak bir ksmnn Yeni l Trkmenlerinin iine kart tesbit olunan Ceritlerin dier bir blm ise Keskin havalisindeki Bozulus iinde yer almakta idi.(...) Hkmetin Keskin havalisindeki Bozulus Trkmenlerini Rakka blgesine yaplan iskana tabi tutmasnn yannda, Beli nehri boylarna yerletirilen Cerit aireti bir mddet sonra yava yava iskan mahallini terk ederek iekda, Krehir ve Bozok(Yozgat)tarafna daldlar. Geride kalanlar ise 'giden evlerimiz gelmedi' diyerek er beer kap onlara katld. "Szlerinin Dadalolu'na ait olduu sanlan 'n syledii pek ok bozlaktan biri olan u bozlak zellikle bunu anlatr:
Cerit Irakka'dan skn edince
Alsn Urum'un yolu Cerid'in
Silspr olu Fettah beyim lnce
Krld kanad kolu Cerid'in
Tanpnar ve "Billur Piyale"
'n alp okuduu trkler arasnda, farkl kaynaklardan geldii ve bir baka kltrel zenginlie dayand belli olan yle trkler var ki, bunlardan biri de elinizdeki albmde de yer alan "Billur Piyale" adl eserdir. Folklor ve trkler zerine henz alamam titiz ve dikkatli yorumlar, bak alar getiren nl kltr ve edebiyat adam Tanpnar, bu trknn Erzurum'da karlat varyant ile ilgili, "Be ehir" adl eserinde ilgin yorumlarda bulunur: "Bin trl acemilii, safl, iinde bu kk para batan aa incelik, zevk, lezzettir. Gerekten billur bir kadeh...Belki byk bin gelenein son tezgahnda yapld iin kk bir atlakl, tadn artran bir donukluu var... Fakat mesela Behzad'n elinden km bir minyatr kopyas gibi btn bir tarz, btn bir edadr. Asl gzel taraf bu kk billurdan btn zevki, hayat, dnceyi, zaman telakkisini fkrtan bestedir. Esnaf sra gezmelerinde sylendii tahmin edilen bu trkye Orta Anadolu'da da rastlanyor.(...) "Billur Piyale" bizi "mahalle klasik" adn verebileceimiz orta snf musikisine gtrr.. "Tanpnar'n iaret ettii Orta Anadolu varyantnn, bizzat 'n alp okuduu eser olma ihtimali olduka yksek. nk bu trknn derlendii kaynak kii de 'n kendisidir.
Kalan Mzik'in "Ariv Serisi"nden daha nce yaynlanan Muharrem Erta albm ve bundan sonra yaynlanmas planlanan eki Ali albm ile, Trk halk mzii corafyas ierisinde her ynyle farkl ve gl bir izgiyi temsil eden Orta Anadolu abdal/airet mziinin en zgn ve rafine rnekleri yaynlanm oluyor. Mzikoloji tarihi asndan olduu kadar Anadolu halk mzii tarihi ve genel muski kltrmz asndan da byk nem arz eden bu " bozlak ustas" ile ilgili almay byk bir zevk ve heyecanla yaptm belirtmek istiyorum. Benimle ayn heyecan paylaan Kalan Mzik sahibi ve yapmc sevgili Hasan Saltk'a, mziimiz ve kltrmz adna teekkr borcumuz vardr.
9 Mart 1983 tarihinde, geirdii nc kalp krizinde 53 yanda kaybettiimiz ' bir kez daha rahmetle anarken, ayn zamanda karsyla teyze ocuu olan stad Neet Erta'n 'a syledii atn ili szleri ile noktalamak istiyorum:
Btn ahbaplar ansn adn
Anlayan alrd onun tadn
Emmisi, days, garip kadn
Deyin evleri Hac geliyor
Bir garip lm ac geliyor
Hizmet iin nice dalar aan
Keskin'li bilirler '
Bunca hizmetleri hani, boa m
Alsn meydanlar Taan geliyor
nsan hizmetine koan geliyor
Var mdr insandan daha stn
Bir bilirdi dmann dostunu
Diksinler Keskin'e onun bstn
Alsn meydanlar Hac geliyor
Bir garip lm ac geliyor
Anam Keskinlidir, babam Krehir
Gnlden geldi de eyledim kahr
Saygm var insana evveli ahir
Alsn meydanlar taan geliyor
nsan hizmetine koan geliyor.
Bayram Bilge Tokel




Bu biyografi (hac taan) 5647 kez okundu.

Biyografi: hac taan Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.