Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


goethe kimdir ? goethe biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
goethe

HAKKINDA YAZILANLAR

Aypl bilim olur mu?
zcan nl
Trkiye 7 Mays 2001


Byle bir lkede yayoruz biz... ikayeti deiliz ama... Sesimiz kslana kadar sevgimizi haykrabileceimiz dalarn glgesinde yaamay seviyoruz nk...
Ah, bir de bu lkedeki insanlar, birbirlerini dalarn, denizlerin, aalarn birbirlerini sevdii kadar sevebilse...
Alamay bir onur meselesi haline getirebilse...
Glmeyi, yorulmadan dnmeyi...
Dnen beyinlerine sahip kmay...

Ylmaz dar!
Geen hafta iinde, Alman edebiyat konusunda yapt ciddi aratrmalar, yaymlad kitaplar, sunduu teblilerle ok iyi tandmz Yrd.Do.Dr. Bayram Ylmazn grevine son verildii haberini aldk. Harran niversitesinde yedi yldr eitli idari grevlerde bulunmasnn yansra bugne kadar, zellikle zerine yaymlanm eseriyle edebiyat dnyasnda adndan sz ettiren Ylmazn grevine son verilme sebepleri zerinde durmak istemiyorum ama gereke olarak gsterilen baz maddelerin tutarszl aklm kartrd. Grevli olduu blmde renci olmad iin byle bir tasarrufa gidilmesine ramen hl iki retim grevlisinin ayn blmde tutulmas, yaymlanm eserlerinin dikkate alnmamas, eitli panellerde sunulan teblilerin gzard edilmesi, niversiteye kazandrd onlarca kitabn bir kalemde silinip atlmas vs... Bilimsel almalar yapmad iddia edilen Ylmazn, bu hafta iinde Alman Enstitsnn davetlisi olarak Almanyaya (Weimar) gideceini ve buradaki bir sempozyumda zerine tebli sunacan hatrlatmak isterim.

Basit hesaplar
Hepimiz beyin gnn karsndayz. Deerli insanlarn bu lkeye gerekli olduunu yazp-iziyoruz. Ama gelin grn ki, ucuz hesaplar ve basit gerekelerle onlarca ylda zor yetien insanlarmz kstrmekte olduka cmert davranyoruz. Bunu yaparken ne srdmz ana gerekelerin arkasnda yatan art niyeti de yllardr anlamyoruz, anlayamyoruz.

Drstln, hizmet aknn, samimiyetin yerini kk hesaplar ald gnden beri kayplar lkesine yeni yolculuklara kmadk m? Bkmadk m basit denklemleri zmek iin ana sermayeyi tketmekten?..

Yrd.Do.Dr. Bayram Ylmaz, bu lkenin kendi alannda yetitirdii deerli isimlerden biri. Onu -hangi grnr veya grnmez gerekelerle olursa olsun- harcayanlar, imdi kendileri oturup, ve slmiyet (Tima), Goethenin Dou-Bat Divannda Cennet Bahsi (Tima) ve Dou-Bat Divann (yiadam) hazrlasnlar bakalm!...

Ylmazn eserleri
Harran niversitesindeki grevine son verilen deerli bilim adam Yrd.Do.Dr. Bayram Ylmazn, edebiyat dnyamza kazandrd eserden sz etmek istiyoruz.

ve slmiyet: slm dini ve Hz.Peygambere olan hayranl ile tannan Alman airi Goethe, Hristiyan-Bat dnyasnda slm dinini asl gibi gstermeyen eserlerin aksine, kendi eserlerinde bu yce dini dier btn dinlerin stnde tutmutur. Ylmaz, ve slmiyet isimli eserinde bu nemli konuyu ele almaktadr. Kitap, Tima Yaynlar arasnda kt.
Goethenin Dou-Bat Divannda Cennet Bahsi: Bayram Ylmaz, bu kitabnda, Goethenin aheser haline gelmi olan Dou-Bat Divan zerinde duruyor. Goethe, byk bir hayranlk duyduu slm dnyasn bizzat gezip, gzlem yapma imkn bulamam olmasna ramen, doru tesbitleriyle bugn bile okuyanlarn kendisine hayran brakmaktadr. Bu kitap da, Tima Yaynlar imzasn tayor.

Dou-Bat Divn: Goethenin dnyaca bilinen Dou-Bat Divn, bir aheser olmasnn yansra, adeta iki dnyann kava olma zelliini de tayor. Zleyhnn, Htemin, Hfzn sesleri arasnda balayp biten divn, yaklak iki yzyl sonra aslndan birebir yaplan tercmeyle Trk okuyucusunu selmlad. Bu kitabn niri ise yiadam Yaynlar...


XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

"Faust"

Ruhunu eytana satan nl bir Alman bycs Dr. Faust'un efsanesinden konusunu alan bu eser Goethe'nin btn hayatn kaplar.

Faust'un ilk monolou ile Wagner'le konumas, Mephistopheles'in niversite rencisi ile olan sahnesi, Auerbach Meyhanesi sahnesi ve Margarete'nin yks 1773-1775 yllarnda yazlmtr. Ama Margarete'nin yksnde 'Valentin'in lm' ile 'Walpurgis Gecesi' daha o zamanlar yer alm deildir. Bunlar Urfaust adn tayan Faust'un ilk biimini ortaya koyarlar. Bu Urfaust, Goethe'nin lmnden ok sonra bulunmu ve 1887 ylnda Erich Schmidt tarafndan yaynlanmtr. airin 'Strum und Drang' dneminin rn olan bu paralar belki btn kitabn en lirik paralardr.

Urfaust'un yazlndan on iki yl sonra eserini yeniden ele alm ve ona talya'da yazd paralar eklemitir. Bu yeni eklenen paralar 'Byc Kadn'n Mutfa', 'Valentin'in lm', 'Yce Ruha Bavurma' sahneleridir. 'Szleme' sahnesinin kimi dizeleri de burada deitirilmi ya da bunlara yenileri eklenmitir. Bu yeni paralarda Goethe'nin daha olgunlat grlmektedir. Coku biraz daha dizginlenmi ve lllk btn esere egemen olmaya balamtr. Mephistopheles alayc, kurnaz, aldatc yzn yitirmemitir ama dnyaya ve ruha biim veren bir varla dnmtr. ile Mephistopheles arasndaki uurum da iyiden iyiye dolmutur. Faust eytanyla szleme imzalamak iin artk zorluk karmay dnmez.

Goethe, Shiller'in eletirileri ve stelemeleri zerine 1797 ylndan 1801 ylna kadar yeniden Faust'a eklemeler yapmaya balar. 'thaf', 'Tiyatro zerine ndeyi', 'Gkyz Sahnesi', 'kinci Monolog', 'ehrin Kaps nnde Gezinti'nin Mephistopheles'in sahnede grnmesine kadar olan blm, 'Walpurgis Gecesi' ve 'Helena'nn Dn'nn ilk 265 dizesi bu yllarda yazlmtr. Yaync Cotta'nn stelemeleri zerine 'Szleme' sahnesini de 1804 ylndan sonra yeniden ele alm, bu sahneye 1806 gnnde tamamen son vermi ve kitap 1808 ylnda Goethe'nin eserlerinin sekizinci cildi olarak Faust, Eine Tragdie adyla yaynlanmtr.

Faust'un bu ilk blmnde, Goethe, hayata verdii nemi ortaya koyar. 'Hazlarm bu dnyadan fkryor, aclarm bu gne aydnlatyor' szleri, Faust'un yeryzndeki insann aln yazs grn belirtir. Hi kukusuz, insanolu abalad ve aratrd lde yanlr. Yanlgnn ta kendisi olan hayat, aclara ve hatalara olanak salar. Ama insan yine de iinde iyilii tar ve doru yolu grr. Faust'un ruhunda iki ey srekli bir atma halindedir. Onun ruhu bir yandan uzak ve yksek lkelere doru ynelmek isterken, bir yandan da akla sk skya balanm olan yeryzne drt elle sarlr. Fakat Faust'un ruhundaki bu bitmek tkenmek bilmeyen atma, hayata o yce deerini kazandrr. nsan hayat bylece, gerein yaanmas dolaylarnda yeniden btnlenmek zere paralanan bir uyumu andrr. Ama Faust 'kap giden an'a hi bir vakit 'Aman dur gitme, sen ok gzelsin' diyemez. u var ki, Faust'un bin glkle ilerledii hayat yolunun stnde, Tanr'nn yz, meleklerin arasndan beliriverir. Bu da insann alnyazsnn dnya gizemini aan bir anlam kazanmasna yol aar.

1816 ylnda iir ve Gerek'i yazarken Faust'un ikinci blmnn bir emasn izmitir. Ama ikinci blm 1826 ylnda yazmaya balar. iirini yeni bir dzeye oturtmak dncesindedir artk. 'Ariel ndeyii' vesilesiyle Eckermann'a unlar syleyecektir. 'Kahramanmn gzle grlr tkeniinden yeni bir hayat yaratabilmek iin ona bilincini yitirmekten ve onu tkenmi saymaktan baka ne yapabilirdim?' te bu 'yeni hayat' anlatabilmek iin daha be yl almak zorunda kalmtr. Helena'nn yks 1827 ylnda yazlm ve bu, Goethe'nin eserlerinin drdnc cildinde Helena, Romantik ve Klasik Grnt Oyunu adyla yaynlanmtr. 1828 ylnda on ikinci ciltte ise birinci perdenin blm ile mparator rayndaki ilk sahneler yer alr. 'Klasik Walpurgis Gecesi' ile birinci perdenin son blm ise daha ok 1830 ylnn ilk aylarnda yazlmtr. Bir yl ncesinin sonbaharnda balanan beinci perde de 1830 Ocak aynda biter. Faust'un lm sahneleri ise, ok nceleri, 1800 ylnda yazlm, son yllarda ise yeniden gzden geirilmitir. Drdnc perde de 1827-1831 yllar arasnda birok kez yazlm ve dzeltilmitir. 22 Mart 1832 gnnde ld vakit daha hala kinci Faust zerinde alyordu. Ama artk ona bitmi gzyle bakyordu. Nihayet o yln sonbaharnda Goethe'nin eserlerinin krk birinci cildi, lmnden sonra yaynlanan eserlerinin de birinci cildi olmak zere bu ikinci Faust'da Faust, Be Perdelik Tragedyann kinci Blm (Faust, Der Tragdie zweiter Teil in fnf Akten) adyla yaynlanr.

bu eserine btn hayat boyunca iinde biriken ve kafasnda yer eden eylerin tmn dkmtr. nsann kendi kendisiyle atmas, Tanryla ilikisi, insann doa iindeki ilevi, insann toplumla ilikileri, yeni a insannn eski ala ilikisi, insan gcnn snrlar, hayat sorunlarnn zm temalar bu eserin atsn oluturur. Faust eitli zamanlarda yazld iin eitli yaplar gsteren bir eserdir. Ama yapdaki bu eitlilik eserin bykln de yaratmaktadr. Eserde gerek ile mitos elele vermi gibidir. Btn ayrntlaryla okurlarn nne serilen gerek, yle gizliden gizliye kalp deitirir ki bunun mitosa dnmesinin kimse farkna varmaz.

kinci Faust'ta eserin tonu olduka deiir. Birinci Faust'ta hayat olduu gibi, kendi gereiyle ya da srp giden bir by iinde gsterildii halde ikincisinde 'renkli yanslar' ile usun onu kavram olduu biimde canlandrlr. te yandan dnya, Faust'un i yaantsnn bir ilevi olmaktan kar. Faust sadece bir birey olarak dnya iindeki yerini dnr. kinci Faust'ta doac grn de bir yana brakm ve dnyay simgesel bir varlk gibi grmeye balamtr. bu nokta zerinde zellikle durmutur. Bu yzden de kinci Faust bu temay ileyen 'irin Bir Yer' sahnesiyle balar.

kinci Faust, Faust'un ruhunu gkyz katlarna karan meleklerin eylemiyle son bulur. Melekler 'ac ekmeye alan ve acy arayan kiiyi biz de kurtarabiliriz' der. Faust'un ruhu gklerin en st katna vard vakit, imdi sevgilisinin balanmas iin yalvaran Margarete'nin ruhu da kendisini izler. Eserin bu biimde sona ermesi birok eletirilere yol amtr. Protestan bir ykye Katolik bir son vermekle sulamlardr Goethe'yi. Kimileri de Faust'un gkyzne ykselirken bir an iin bile olsa Meryem Ana'nn nnde diz kmesini yadrgamtr. Hristiyanca bir temel zerine oturtulmu bir eserde akn, kadn biiminde canlandrlmas da doru bulunmamtr. Hele bu akn Yunanllarn Eros'uyla ayniletirlmesi ise hi iyi karlanmamtr.

Eserin bakiisi Faust, iki ruh tayan bir insandr. Faust'un birinci ruhu dnya ilerine sk skya baldr, ikincisi ise gkyzne ynelmitir. Hayata olan sevgisi kimi zaman Werther'de olduu gibi umutsuzlua, kimi zaman da Prometheus'ta olduu gibi bakaldrmaya gtrr onu. Bu hayat, Doktor Faust'u boyuna eriilemeyecek amalara da iteler. Ama onun hep deiik amalara ynelmesinin bir nedeni de hibir eyle tatmin edilmeyeidir. yle ki Faust zaman ve uzam d lkede Yunanl Helena'y bulduu vakit bile mutlulua eriemez. nk onun istekleri boyuna yenilenmektedir. Ne var ki, ykseklerden bir ses kendisine o gl denizi sahillerden uzaklatrmasn ve bylece yce neeyi ele geirmesini buyurduu vakit en son ve en yksek zaferi elde etmi olur. Bu zafer Faust'un ilk yaantlarndan balayarak iinin darlndan kendisini kurtaran atlma dek sren yolun son noktasdr. Ama Faust'un mutlulua eriebilmesi evresindeki insanlarn da bu mutluluktan pay almalarn gerektirir. Faust'un Baucis ile Philemon adndaki bir kar kocay kulbelerinden kurtarmaya almas bu yzdendir.

Faust'un eitli amalara ynelmesi bir de hayatn temel bir ilkesine dayanr. O temel ilke de udur: 'Her ey eylemdedir, zaferin yoktur' Margarete'nin yksnden Faust'un yenik olarak kmasnn nedeni ite budur. Bu yle bir yenilgidir ki Faust'un bir daha dorulamayaca dnlebilir. Oysa kinci Faust irin bir yzle balar. Faust ieklerle donanm bir ayrda uzanmtr. evresinde hava perileri uuur. Ariel'in arks da ona btn acsn ve bitikliini unutturur. Bu, unutmann trksdr. Faust ykselmesini engelleyen her eyden yakasn syrmann erdemine sahiptir. Ayrlmalar, kopmalar Faust'a yeni bir hayat iin gerekli btn gc de verir. te yandan vicdan acs da Faust'un stne yle uzun boylu kp kalmaz. nk 'saf insanlk duygusu' ondaki hatalar silip sprd gibi, onu yksek bir hayata elverili bir hale de getirir. Bu saf insanlk duygusu Faust'ta iki biimde belirir. Birincisi, Faust'u boyuna en yksek olana doru iteleyen hzdr. kincisi de 'lmsz dii' temasnda biim kazanr. 'lmsz dii ya da 'lmsz kadn' temas ise en olgun biimine Helena yksnde ular. Helena bir an iin elde edilse bile hayatn en byk anlamn tar. Ak bylece mutlu anla lmszlk arasnda bir arac rolndedir. nk lmszlk bir anlk mutluluktaki zamann ortadan kaldrlmasyla elde edilir.

Faust'un varmak istedii amalar insanlarn ahlak duygusunu bereleyecek niteliktedir. Bu insan haklarna bir saygszl da dourur. Ne var ki, bu ahlaka Tanr da kar kmaz. nsan dourabilmek iin yere dmek zorundadr. Burada Faust'un balanmasnn ilkesi de sakldr. Eserin sonunda melekler yle diyecektir: 'Ykselmek iin ylmadan alan biz de balayabiliriz.' Ama Faust'un balanmas sadece eylemden eyleme komasna da dayanmaz. Bu, bir de akn bir armaandr ona. Bu armaan da Faust'un canice aknn kurban olan Margarete, Meryem Ana katnda Faust iin yalvarmakta salar. Bylece o lmsz hzla, o lmsz kadn, eserin sonunda yeniden birlemi olur.

Birinci Faust'un gerilimini salayan Margarete teki adyla Grechen, Goethe'nin ak servenlerinde yer alan kadnlarn bir toplam niteliindedir. Bu tipin yaratlmasnda bir ocuu ldren bir kadnn idam edilmesinin zerinde yapt etki de rol oynamtr. Margarete'nin Shakespeare'in Ofelya'syla (Hamlet) kimi benzerlikler tad ok sylenmitir. Ofelya ise i dengesini yitirmi ve deliliin eiine dayanmtr. Margarete'nin gelecek zerine delice dnceler ne srmesi imdilerin ve gelecein biimini deitirmesinden gelir.

Margarete Werther'deki Charlotte'nin kz kardeine de benzetilmitir. Kilise sahnesindeki Margarete ise ok daha baka bir Margarete'dir. Bu sahnede Meryem Ana'ya yalvaran Margarete ise sembolik bir kiilik kazanr. Btn bunlar bir yana, Margarete eserin en iirsel kiisidir. Mephistopheles'e gelince, bu tip alaylar ve nkteleriyle Aydnlanma a'nn en aydnn andrmaktadr. Mephistopheles eytan olduu halde Tanr onu yanndan kovmaz. Dahas, onunla konumaktan zevk alr. nk eytan var olmam olsayd insanlar huzur iinde uyuup kalacaklard. Tanr'nn Mephistopheles'e zgrlk tanmas yaratc ve retici kaygnn yeryznde yeermesini salamak iindir. Mephistopheles'in dnyann genel uyumu iinde yeri vardr. Hegel'in doru olarak grd gibi, Mephistopheles evrensel olu iinde balca elerden (olumsuz e) biridir. Ama bu uyumun btnn ancak Tanr ve kurtulmu olan ruhlar kavrayabilir. Mephistopheles kendi zelliinin tutsadr. Dnyann aln yazsn izen glere ulamak Mephistopheles'e yasak edilmitir. O aklldr, zekidir, her iin stesinden gelmesini bilir. Ama ite bu kadar. Mephistopheles gerein snrn hi mi hi kavrayamaz. Goethe'nin tregedyasnda da Faust'u aldatmaya abalamasna karn en sonunda aldanan kendi olur. nk sonunda Faust'un deil kendisinin balanmasn ummamaktadr o da.
'Iktan nefret eden' anlamna gelen Mephistopheles, 1857 ylnda yazlan ilk Faust yksnde (Doktor Faust'un yks) ortaa insanlarnn kafasnda yer ettii gibi basit bir eytandan bakas deildir. Cehennem Prensi onu Faust'a elik etmekle grevlendirmitir. Yllarca srecek bu elik sonunda eytan kendini balattrabilecektir. Ama Marlowe, Doktor Faust'un Trajik yks adl eserinde (1589) ona deiik bir karakter kazandrr. zgr dnceli bir Rnesans adam olan Marlowe, Mephistopheles'in azndan yksek yaratll insanlarn acsn dile getirir. Marlowe'nin eserinde Mephistopheles, evresini aldatan bir kii olmaktan ok Faust'un alaylarna hedef olan biridir. Bu yzden de Reform ngilteresi'nin Hristiyanlar kendisine acyacaklardr.




Bu biyografi (goethe) 5834 kez okundu.

Biyografi: goethe Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.