Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


biruni kimdir ? biruni biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
biruni

hastalklar tedavi konusunda deerli bir uzmand. Yunan ve Hint tbbn incelemi, Sultan Mes'ud'un gzn tedavi etmiti. Otlarn hangisinin hangi derde deva ve ifa olduunu ok iyi bilirdi. Eczaclkla doktorluun snrlarn izmi, ilalarn yan etkilerinden bahsetmitir. Brn, Cebir, Geometri ve Corafya konularnda bile o konuyla ilgili bir yet zikretmi, yette bahsi geen konunun yorumlarn yapm, ilimle dini birletirmi, fenn ilimlerle ilah bilgilere daha iyi nfuz edileceini sylemi, ilim renmekten kastn hakk ve hakikat bulmak olduunu dile getirmi ve "Anlattklarm arasnda gerek d olanlar varsa Allah'a tevbe ederim. Raz olaca eylere sarlmak hususunda Allah'tan yardm dilerim. Btl eylerden korunmak iin de Allah'tan hidayet isterim. yilik O'nun elindedir!" demitir.

Hayat

Yaad aa damgasn vurup " Asr" denmesine sebepolan zek harikas bilginimiz.973 ylnda Harizm'in merkezi Ks'ta dodu. Esas ad Eb Reyhan b. Mu-hammed'dir. Kk yata babasn kay-betti. Annesi onu zor artlarda, odunsatarak bytt. Daha ocuk yataaratrmac bir ruha sahipti. Birok ko-nuyu renmek iin lgnca hrs gste-riyordu. Tahsil ana girdiinde H-rizmahlarn himayesine alnd ve saray terbiyesiyle yetimesine zen gsterildi. Bu aileden bilhassa Mansur, Br-n'nin en iyi bir eitim almas iin herimkn salad.(1)Bu arada bn-i Irak ve Abdssamed b. Hakm'den de dersler alan bilginimizin renimi uzun srmedi, daha ok zel abalaryla kendisini yetitirdi.Aratrmac ruhu, renme hrs ve sn-meyen azmiyle birleince 17 yandaeser vermeye balad.Fakat Me'mnlerin Ks' alp Hrizmahlar tarihten silmeleriyle Brn'nin huzuru kat, skntlar balad veKs' terketmek zorunda kald. (2) An-cak iki yl sonra tekrar dndnde n-l bilgin Eb'l-Vef ile buluup rasat a-lmalar yapt.Daha sonra hkmdar Eb'l-Abbas,saraynda Brn'ye bir daire tahsisedip, mavir ve vezir olarak grevlen-dirdi. Bu durum, hkmdarlarn ilme duyduklar derin saygnn gstergesi,bilginimizin de devlet bakanlar yann-daki yksek itibarnn belgesiydi. (3)

Gazneli Mahmud Hindistan' alnca hocalaryla Brn'yi de oraya gtrd.Zira onun yannda da itibar ok yk-sekti. " Brn, saraymzn en deerli hazinesidir' derdi. (4) Bu yzden ted-birli hnkr, liyakatn bildii Brn'yiHazine Genel Mdrl'ne tayin etti.O da orada Hint dil ve kltrn bt-nyle inceledi. stn dehasyla ksa s-rede Hintli bilginler zerinde aknlkve hayranlk uyandrd. Kendisine sa-lanan siyas ve ilm aratrmalarna de-vam etti. Bir devre adn veren, anaan ilm hayatnn zirvesine eriti. Sul-tan Mes'ud, kendisine ithaf ettii Ka-nun-u Mes'd adl eseri iin Brn'yebir fil yk gm para vermise de o,bu hediyeyi almad. (5) Son eseri olanKitab's-Saydele fi't Tb'b yazdnda80 yan gemiti. stad diye saygylayd edilen yalnz slm leminin deil,tm dnyada ann en byk bilginiolan Brn, 1051 ylnda Gazne'de hayata gzlerini yumdu. Ruhu d, ma-kam cennet olsun. min.

AHSYET:Brn, " Elinden kalemdmeyen, gz kitaptan ayrlmayan,iman dolu kalbi tefekkrden dr olma-yan, benzeri her asrda grlmeyen bil-ginler bilgini bir dhiydi. Arapa, Farsa, Ibrnce, Rumca, Srynice, Yunan-ca ve ine gibi daha birok lisan bili-yordu. Matematik, Astronomi Geomet-ri, Fizik, Kimya, Tp, Eczaclk, TarihCorafya, Filoloji, Etnoloji, Jeoloji, Din-ler ve Mezhepler Tarihi gibi 30 kadarilim dalnda almalar yapt, eserlerverdi. (4) Onun tabiat ilimleriyle yakndan ilgi-lenmesi, Allah'n kevn yetlerini anla-mak, kinatn yap ve dzeninden Al-lah'a ulamak, O'nu yceltmek gyesi-ne ynelikti. Eserlerinde ok defa Kur n yetlerine bavurur, onlarn eitli ilimler asndan yorumlanmasnamalard. Kurn'n belat ve i'caz-na olan hayranln her vesileyle dilegetirdi.lm kaynaklara dayanma, deney vetecrbeyle ispat etme artn ilk defa oileri srd. bn-i Sin'yla yapt kar- ;lkl yazmalarndaki ilm metod ve yo-rumlar, gnmzde yazlm gibi taze-liini halen korumaktadr.Tahkk ve Kann- Mes'd adl eserleriyle trigonometri konusunda bugnkilm seviyeye t o gnden,ulatg ak-a grlr. Bu eser astronomi alanndazengin ve cidd bir aratrma bidesiolarak tarihe mal olmutur. lmiyle dinehizmetten mutluluk duymaktadr. Gaz-ne'de kbleyi tam olarak tespit etmesive kblenin tayini iin gelitirdii mate-matik yntemi dolaysyla kyamet gnRabb'inden sevap ummaktadr.Ayn, gnein ve dnyann hareketle-ri, gne tutulmas annda ulaan hadi-seler zerine verdii bilgi ve yapt ra-satlarda, ada tespitlere uygun neti-celer elde etti. Bu almalaryla yer l-s ilminin temellerini sekiz asr nceatt. Israrl abalar sonunda yerin ap-n lmeyi baard. Dnyann apnnllmesiyle ilgili gr, gnmz ma-tematik llerine tpatp uymaktadr.Avrupa'da buna BRNI KURALI den-mektedir.Newton ve Fransz Piscard yaptklarhesaplama sonucu ekvatoru 25.000 mil olarak bulmulardr. Halbuki bu l-y Brn, onlardan tam 700 yl ncePakistan'da bulmutu. O ada Batl-lardan ne kadar da ilerideymiiz.(6)Biruni, hastalklar tedavi konusundadeerli bir uzmand. Yunan ve Hint tbbn incelemi, Sultan Mes'ud'un gz-n tedavi etmiti. Otlarn hangisininhangi derde deva ve ifa olduunu okiyi bilirdi. Eczaclkla doktorluun snr-larn izmi, ilalarn yan etkilerindenbahsetmitir.Daha o ada mit Burnu'nun varl-ndan sz etmi, Kuzey Asya ve Ku-zey Avrupa'dan geni bilgiler vermiti.Christof Coloumb'dan be asr nce Amerika ktasndan, Japonya'nn varl-ndan ilk defa szeden O'dur. Dnyann yuvarlak ve dnmekte olduunu,yerekimin varln Newton'dan asr-larca nce ortaya koydu.Henz amzda sz edilebilen karalarn kuzeye doru kayma fikrini 9.5asr nce dile getirdi. Botanikle ilgilendi, geometriyi botanie uygulad. Bitki ve hayvanlarda reme konularna eil-di. Kularla ilgili ok orjinal tespitler yapt. Tarihle ilgilendi. Gazneli Mah-mud, Sebktekin ve Harzem'in tarihleri-ni yazd.Brn, ayrca dinler tarihi konusunaeildi, ona birok yenilik getirdi. andan dokuz asr sonra ancak ayr birilim haline;gelebilen Mukayeseli DinlerTarihi, kurucusu saylan Brn'ye okey borludur.

Brn, felsefeyle de ilgilendi. Ama felsefenin dumanl havasnda boulupkalmad. Meseleleri dorudan Allah'a dayandrd. Tabiat olaylarndan sze-derken, onlardaki hikmetin sahibinigsterdi. Eyaya ve cisimlere taklpkalmad.Brn, Cebir, Geometri ve Cografyakonularnda bile o konuyla ilgili biryet zikretmi, yette bahsi geen ko-nunun yorumlarn yapm, ilimle dinibirletirmi, fenn ilimlerle ilah bilgileredaha iyi nfuz edileceini sylemi,ilim renmekten kastn hakk ve haki-kat bulmak olduunu dile getirmi ve"Anlattklarm arasnda gerekd olanlar varsa Allah'a tevbeederim. Raz olaca eylere sa-rlmak hususunda Allah'tan yar-dm dilerim. Btl eylerden ko-runmak iin,de Allah'tan hida-yet isterim. yilik O'nun elinde-dir!" demitir.

Eserleri halen Bat bilim dnyasndakaynak eser olarak kullanlmaktadr.Trk Tarih Kurumu 68. saysn Br-n'ye Armaan adyla bilginimize tah-sis etti.Dnyann eitli lkelerinde Brn'yianmak iin sempozyumlar, kongrelerdzenlendi, pullar bastrld. UNESCO'nun 25 dilde kard Conrier Dergisi 1974 Haziran saysn Brn'ye ayrd. Kapak fotorafnn altna,"1000 yl nce Orta Asya'da yaayanevrensel deh Brn; Asrtonom, Tarih-i, Botaniki, Eczaclk uzman Jeolog,air, Mtefekkir, Matematiki, Coraf-yac ve Hmanist" diye yazlarak tan-tld.Eserleri;Biruni, toplam 180 kadar Eser kaleme ald. En mehurlar unlardr:

1. EI-Asr'il-Bkiye an'il-Kurni'I-Hli-ye: (Bo geen asrlardan kalan eser-ler.)
2. EI-Kann'l-Mes'd; En byk ese-ridir. Astronomiden corafyaya kadarbirok konuda yenilik, keif ve bulular iine alr.
3. Kitab't-Tahkk M li'I-Hind: HindTarihi, dini, ilmi ve corafyas hakkn=da geni bilgi verir.
4. Tahdd' Nihyeti'l-Emkin li Tas-hh-i Mesfet'il-Meskin: Meskenler ara-sndaki mesafeyi dzeltmek iin mekn-larn sonunu snrlama. Bu eseriyle Br-n, yepyeni bir ilim dal olan Jeodezi'nintemelini atm, ilk harcn koymutu.
5. Kitab'I-Cemhir f Ma'rifet-i Cev-hir: Cevherlerin bilinmesine dair kitap.
6. Kitab't-Tefhim f Evili Sbati't-Tencim: Yldzlar lmine Giri.
7: Kitb's-Saydele f Tp: EczaclkKitab. lalarn, ifal otlarn adlarnalt dildeki karlklaryla yazm.Bu yaz Eitim Bilim Dergisi Ocak 2000saysndan alnmtr.

KAYNAKLAR1. Zeki Velidi Togan, bn-i Fadlan,s.10/TDV Ansiklopedisi, c.6, s.207-2082. ifat eI-M'mure alel Brn, s.593 slm Alimleri Ansiklopedisi. c.4,, s.594. aban Den, Mslman im Oncleri,s.50-535. aban Dgen, a.g.e./s.49.6. Islm Ansiklopedisi, c.2, s.635




Bu biyografi (biruni) 3709 kez okundu.

Biyografi: biruni Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.