Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


baymirza hayt kimdir ? baymirza hayt biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
baymirza hayt

lim adam, byk Trkistan Tarihisi ve sovyetolog Baymirza Hayit, bugnk zbekistan'n Fergana vadisi, Namangan vilayetinin, Yargorgan kynde 17 Aralk 1917'de domutur. Annesinin ad Rabiya, babasnn ad Hayit Mirza Mahmutmirzaolu'dur. Dokuz ocuklu ifti bir ailenin ocuu olan Baymirza Hayit zbek Trkleri'nden olup, ocukluk yllar hayatnda derin akisler brakacak olan Sovyet kzlordu milislerinin kanl eylemleriyle doludur.

Sovyet hakimiyetinin tam olarak salanamad 1923'l yllarda Baymirza'nn ilk eitim hayat mahalle mektebinde din eitimiyle balar. Bir yl sonra Cedit Mektebine yazlan Hayit, Okulun drdnc snfndan Namangan Vilayeti Talim Terbiye Teknikleri Okuluna geir. Yazmaya ve okumaya son derece merakl olan Hayit ilk yazlarn okulun duvar gazetesi olan"Bizim Fikir"de nereder. Okuldaki msamere ve iir gnlerinde dikkatleri zerine eken Hayit, ksa bir sre sonra Trkistan yeralt milliyeti aydnlarndan olan Sleyman olpan, Gafur Gulam, Safizade ve Refik mmin'lerle tanp, olpan'n zel alakasna mazhar olur. Cediti ve Trkbirliki aydnlarn, topland naralt kahve muhitinde Usta-rak usulne gre Hayit edebiyat ve Musiki sohbetlerine katlr. naralt muhiti, Hayit'in daha sonraki yllarn manalandracak olan tarih ve millet uuru almasnn yannda yol ,yordam, usl, erkn reten ikinci bir okul vazifesini grmtr.

1933 yl gen Hayit'in hayatnda bir dnm noktasdr. nk bu yllar Stalin'in harekete geip son geride kalan Trkbirliki kii ve odaklar temizleme hareketinin ad olduu yllardr. Halk dman sulamasyla, gerekten geride kalm btn aydnlar temizlenmitir.

1943'te yksek okul imtihann kazanan Hayit nce Andican vilayeti Sulama (Ziraat) Okuluna, ardndan Hokand vilyetinde Tp Fakltesine girerse de, ruhunun bir trl snamad bu okulu da brakp, Trkistan Sovyet Muhtar Cumhuriyeti'nin 1920-1921 yllar arasnda Savunma Bakanl yapm Ustubayev vastasyla "Takent niversitesi'nin Tarih Fakltesi'ne kaydolur. Faklte sekreterliinden Baymirza Hayitovi Mahmudov olarak dzenlenmi ilk talebelik kimlik kartn alr. Hayit bu Rus mantkl ismin yarsndan, nce 1939'da girmi olduu Kzlordu'daki askerlik hizmetinde (Baymirza Hayitov) ,geri kalanndan da 1942'de Trkistan lejyonuna katldnda kurtulacaktr.

Hayit iin Takent niversitesinde, Tarih blmnden 1937'de mezun olur. Okul yllar boyunca, yaz tatillerinde kolhozlarda alrken, stalin diktasnn en ac rnekleriyle karlaarak hayata hazrlanmaktadr. Hayit'in yetimesinde nemli rolleri olan zbekistan Milli ttihat Partisi Bakan Feyzullah Hocayev, zbekistan Komnist Partisi Sekreteri Ekmel kram, byk airlerden Abdlraif Ftrat ve Sleyman olpan gibi tannm simalar ve retmenler tamamen temizlenmi ,fakat bu defa da okullarda eitim verecek retmen kalmamtr. Sovyet hkmeti yksek okullarda okuyan rencilerin hzlandrlm eitime tabi tutup nizami eitim enstits'nde aylk kurs sonunda retmen olarak grevlendirmektedir. Bu yoldan Enstit'y baaryla bitiren Hayit, nce Turokargan rayununda, ardndan Sir-Derya buyunda camacoy ve sayram ky okullarnda retmenlik yapp ardndan Rayun(Kaza) maarif mdrlne tayin edilir. Bu arada Takent'e gidip niversitedeki imtihanlarna girmektedir. 30 Ekim 1939'da yksek dereceyle Takent niversitesini bitirdiinde, Hayit'i 2. Dnya harbi cephesine aracak celp kadnn gelmesine ok fazla bir zaman kalmamtr. NKVD'nin gzda vermek iin tutuklanmalara balamas zerine, Lenin'in kars Nadya Krupskaya'ya mektup yazmas bir eyi deitirmeyecek ve hemen ardndan askere arlacaktr.

Cepheye gitmeden on be gn nce annesinin sraryla Tohtahan adnda bir kzla evlenen Hayit , bir daha eini gremedii gibi,ondan olan ocuunu da tam elli iki yl sonra grebilecei uzun bir maceral yola kacaktr. 1939'un 23 Aralk'nda Namangan'dan yola kan Hayit, okul tatillerinde Sovyet sistemine gre askerlik eitimi alm olduundan Kzlordu'ya Temen rtbesiyle katlarak, Polonya cephesinde ijov ehrine gelir. Sava iinde Tank snf kursuna tabi tutularak Polonya cephesinde Tank snf kursuna tabi tutularak, Polonya cephesinde savaa katlr. Almanlarla yaplan sava esnasnda Beyaz Rusya'nn Slutsk ehri yaknlarnda (1941'de ) Almanlara esir der. Alman esir kamplarnda uzun ve son derece ar artlar altnda lm bekledii gnlerde, Trkistan'n byk Trkbirlikilerinden olup 1920'lerde Rusya'dan kap, Paris'e yerleen Mustafa okay'n yardmyla kamplardan kurtulur.

Almanlarn, Ruslara kar kurduu Trkistan lejyonunda grev alan Hayit, Almanlarn teslim olmasyla, mttefik kuvvetlerin Stalin'le anlamalar gerei birka kere daha lmden kl pay kurtularak, sava sonras Almanya'ya yerleir.

1947'de Mnster/ Westfalen niversitesinin Felsefe Fakltesine yazlan Hayit, bundan byle hayatn vakfedecei Sovyet aratrmalaryla, Sovyetler Birlii iindeki Trk halklarnn siyasi, tarihi ve dini meseleleri zerine almaya balayacaktr. 1950'de parlak bir dereceyle, hazrlanm olduu Trkistan(Hokand ve Ala urdu) Milli hkmetleri" adl teziyle Felsefe doktoru nvann kazanr.

Hayatn, Trkle ve Trkistan Tarihine adayan Dr. Baymirza Hayit, artk evinden kamayacak kadar rahatsz olduu yakn zamana kadar, dnyann deiik yerlerinde konferanslara , milletleraras toplantlara katlp ,niversitelerde ders vererek, makaleler ve kitaplar yazarak , srekli alarak geirir.

1950'de Alman Ruth hanmla evlenen Hayit'in bu evlilikten Ertay ve Mirza adnda iki olu, Dilber adnda bir kz ayrca zbekistan 'da evlendii ilk einden olma Bekmirza adnda bir olu vardr. (Bekmirza, 1991'de stanbul'da babas Baymirza ile grp, zbekistan'a dndnde lmtr.)

Hakknda ,Sovyetler Birliinde binlerce sayfa tutan(aleyhinde olmak zere) yazlar, lehine yksek lisans ve doktora almalar yaplan Dr. Baymirza Hayit, yzlerce makale, bir o kadar bror ve risale,pek ok ilmi kitabn mellifi olmasnn yannda milletleraras ilmi ve siyasi pek ok kurum ve kuruluunda yesi bulunmaktadr.

lkemizde pekou Trkeye tercme edilen (Almanca'dan) eserlerinden bazlar unlardr.

Trk dnyasnda Rus emperyalizminin Ayak izleri
Sovyetler Birliinde Trkln ve slmn Baz Meseleleri
Basmaclar(1917-1934 yllarnda Trkistan Milli Mcadelesi)
Rus ynetimi altndaki Trkistan ve slam
Rusya ile in Arasda Trkistan

HAKKINDA YAZILANLAR

Yeni a Trkistan Tarihi Kaynaklar ve Dr. Baymirza Hayit
Erol Cihangir
TURAN KLTR VAKFI

Henz onalt gnlk evli iken Kzl Ordu saflarnda 2. Dnya Harbine katlmak zere cepheye giden Baymirza Hayit, vatanna ve ailesine ancak elliiki yl sonra dnebilecektir. Dndnde akrabalarndan birka kiiyle, varlndan haberdar olduu olu Bekmirza bir yl nce lmtr. Aclar, ihanetler ve etin mcadelelerle dolu bu hayatta onu ayakta tutan tek ey, herhalde inanm bir adamn dervie glmsemesi olsa gerektir. Byle sylyor Hayit'in sevgili dostu G. won Mende'nin ei Koro won Mende. Ve devam ediyor... "ne zaman Mirza bey aklma gelse onu hep glerken hatrlarm. Onu baka ekilde dnmem mmkn deil. Ve yle sanyorum ki onu hayatta tutan bu glmsemesidir.Kendine yabamc olan bir lkede elli yl yaad. Bu onun iin ok zor olmalyd ama, o iten glmsemesiyle sadece kendi ayakta kalmad, ayn zamanda mitsizlik iinde olan dostlarna da bitmez bir destek ve yaama gc verdi."
Yayn Yl: 2000; 136 sayfa; 3.HAMUR; 13,5x21 cm; KARTON KAPAK; ISBN:9757893285; Dili:TRKE


Dr. Baymirza Hayit Armaan
Erol Cihangir/Rasim Eki
TURAN KLTR VAKFI
NDEKLER

Turan Kltr Vakf Milli Kahramanlar Hatrlamak ve Baymirza Hayit 7
Ebulfez Elibey Hocam Baymirza Hayit 11
Rasim Eki Trkistan ve Dr. Baymirza Hayit 15
Erdoan Aslyce Dr. Hayit'e Vefa Borcumuz 19
Abdlkadir Donuk Baymirza Hayit Hocam 21
Mehmet Saray Dostum Baymirza Hayit 25
Erol Cihangir Dr. Baymirza Hayit'in Hayat Hikyesi 27
Hac Yakup Anat Dou Trkistan m, Uyguristan m? 105
H. Emel Aa Kazak Trklerinin lk Milliyeti Dergisi 111
Hakan Cokunaslan Trkistan Bamszlk Tarihinde Mnevver Kari ve ttihat Terakki 119
Kemal apraz Trkistan Hatralar'nn Neri ve sa Yusuf Alptekin 137
Yusuf Gedikli Adil Hikmet Bey ve Asya'da Be Trk 147
Ahmet Kabakl Enver Paa Basmaclar ve Baymirza Hayit 155
Timur Kocaolu Trkistanl Gmenlerin Siyasi Faaliyetleri Tarihine Bir Bak 159
Cihangir Muhammed Baymirza Hayit'in Derdi ve Rusya'nn Son Provakasyonlarl 183
Mirhasan Osmanov Sovyetler Blriindeki "Sovyet Aratrmaclarnn" Tenkid Edilmeleri Hakknda 189
Abdurrahim Polat Baymirza Hayit ve Byk Trkistan 195
Michael Rywkin Survival of Soviet Features Post-Soviet Turkestan 201
Suphi Saati Dar Aacnda Sallanan Bayraklar 211
M. A. Takn Trkln Beii Olan Afganistan ve Oradaki Trkler 215
Arslan Tekin Bizim Diyar zbekistan 233
Yusuf Nejat Turan ran Trkmenleri 255
Lokman Uzel 1905 Ylnda Kazakeli'nde Balayan Ala Orda Hareketi ve Ala Partisi




Bu biyografi (baymirza hayt) 2404 kez okundu.

Biyografi: baymirza hayt Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.