Gzel szler | Fkra | Hikaye | iir - air| ark szleri | Trkler | Sohbet odalar | Rya | Salk | Biyografi | islam | Gzeller | Payla


ahmet nuri kimdir ? ahmet nuri biyografi
Canim.net
a  b  c    d  e  f  g  h    i  j  k  l  m  n  o    p  r  s    t  u    v  y  z 
ahmet nuri

Ahmet Nuri 

Tsao, eitimci ve yazar. Byk erkes srgnnde nce Balkanlar'a, sonra da Suriye'ye srlerek Golan yresinde yerlemi olan bir ailenin ocuudur. 1888 ylnda Kuneytra kasabasnda dodu. Babasnn ad Aytek'dir. lk renimini Kuneytra'da, orta renimini ise am mlki idadisinde (Lise) yaparak Arapa ve Trke rendi. Daha sonra stanbul'a giderek Hukuk Fakltesi'nden birincilikle mezun oldu(1912). Ziraat Bankas'nda memurluk yaparken ayn zamanda yesi bulunduu ve sekreterliini yapt "erkes ttihat ve Teavn Cemiyeti"nde de aktif olarak alyordu. 1912 yl sonlarnda, Dernein organ olan "Qhuaze" (Rehber) adl Adigece-Trke gazetenin sorumlu mdrln almt. Dernein oluturduu eitli komisyonlarda da grevler stlendi ve gmen erkes kylerinin okullarnda okutulmak zere alfabeler, ders kitaplar ve didaktik eserler hazrlanmasnda emei geti. Bu yllarda hazrlad "Corafya", "Hesap", "Tarih-i Umumi", "Tecvit" gibi adigece ders kitaplarnn daha sonralar yeni basklar da yaplmtr.

"erkes ttihad ve Teavn Cemiyeti" 1913 ylnda, dernek yesi olan baz eitimciler ve aydnlar gibi Nuri'yi de atayurdu Kafkasyaya gnderdi. Kabardey yresinde Dgulboy kynde yerleen Nuri, almalarn burada da srdrd. Yurtsever kiilerle ilikiler kuruyor, stanbul'dan gnderilen gazete ve kitaplar yrede datyor. Kafkasyadan Istanbul'a haberler, yazlar gnderiyordu. stanbul'da yaynlanan ve srmekte olan erkes gn eletiren "Biz erkesler Nasl Yokoluyoruz?" (Qhuaze, Say: 55, 1913) balkl makalesi bu dnemdeki yazlarnn ilgin bir rneidir.

Nuri, bir sre sonra Baksan'da alm bulunan dini okulda retmen olarak almaya balamtr. Burada adige ocuklarna anadillerinde Dilbilgisi, Adige Tarihi, Corafya ve Tabiat Bilgisi dersleri veriyordu. Ders kitaplar Kuban'daki adige kylerinde alan okullar gibi ona da stanbul'dan "erkes ttihad ve Teavn Cemiyeti"nden gnderiliyordu. rencileri tarafndan ok sevilmesine karn, bir sre sonra ynetimle btnlemi olan baz evrelerin etkisiyle Nurinin grevine son verildi. Bunun zerine Dgulboy kyndeki evini zel bir okul haline getirerek almalarn inatla srdrd. Bu derslerinin bazlarnca "Tsao'nun niversitesi" diye alaya alnmasna karlk almalar son derece yararl oldu. rnein erkes iirinin klasiklerinden olan nl Ali ocentsuk, birok konu yannda Trk ve Arap dilleriyle ilgili bilgilerini de sadk bir rencisi olduu Nuriden almt. "Tsaonun niversitesi " faaliyetini 1916 yl sonlarna kadar srdrd.

Tsao, bu yllarda hazrlad "Txibze" (Yaz Dili) ve Muslimen Txide" (slam Tarihi) adl adigece kitaplarn 1917 ylnda Kazan'da bastrmtr. Bu kitaplarn daha sonraki basklar, ilk baskya da yardmc olan Dm Kardeler tarafndan Baksan'da oluturulan basmevinde yapld. Nuri, 1917 ylnda patlayan burjuva demokratik devriminden sonra Baksan'da yine Abdulgafar Dm'n yardm ve parasal desteiyle "Adighe Maq" (erkes Sesi) adl haftalk gazeteyi yaynlamaya balad. Yredeki ilk adigece gazete olan "Adighe Maq" sekiz ay boyunca srekli olarak ktktan sonra i sava koullar ve Kadet'lerin basmevini Nalik'e tamalar sonucu yaynn durdurmak zorunda kald.

Kafkasya'da Sovyet iktidarnn yerletii ilk yllarda bir keye ekilerek zorunlu bir suskunluk dnemine giren Nuri, 1924 ylndan sonra Nalik'e yerleerek yeni rejimin koullar iinde de halkna yararl olmak iin almay srdrd. Bu yllarda "Pedteknikum" (Teknik retmen Okulu) ve "Sovpartkol"(Sovyet Parti Okulu)nda haftada sekizer saat Adigece dersi verdiini biliyoruz (1925-26). Ayrca 1926 ylnda oluturulan Kabardey-Balkar Bilimler Enstits'nn ilk emekilerinden biri oldu. adige ve Balkar dillerinin Latin kkenli alfabelerini oluturmak zere kurulan komitede grev ald. lke okullar iin gerekli birok metni adige diline evirdi. ok sayda folklor derlemeleri yapt. Nalik'de Adigece yaynlanmaya balayan "Karahalk" gazetesinde ok eitli konularda yazlar yazd ve muhabirlik yapt. Ayn zamanda Bak'de Azeri dilinde yaynlanan "Yeni El" gazetesinin de muhabiriydi.

Bu arada mevcut tm olumsuzluklara karn, srgndeki soyda ve lkdalar ile olan balarn da koparmamaya alyordu. rnein "Karahalk" gazetesinin bir saysnda stanbul "erkes ttihad ve Teavn Cemiyeti'ndeki alma arkadalarndan Blenavko Bateko Harun'un kendisine Suriye'den gnderdii bir mektubu yaynlamtr. (Karahalk, 29 Austos 1924). "Adghe Txide" (Adige Tarihi) adl eserinin ilk blm de nce bu gazetede yaynlanm fakat maalesef tamamlanamamtr.

Daha sonraki yllarda, rejimin sertlemesi ve lkenin bir hapishaneye dnmesine bal olarak Tsao'nun da dardaki tm soydalaryla ilikileri koptu ve srekli gzaltnda tutulup izlendi. 1930 yl balarnda Nalik'ten de ayrlmak zorunda kald. Kzburun Ky lkokulunda ynetici olarak bir sre alt. 1935 ylnda bir kaza(?) sonucu ld.

ESERLER

stanbul'da baslm bulunan adigece kitaplar: adige , Alfabest" (Yusuf Suad Neu'la birlikte, 1909)", "Corafya" "Hesap", "Tarih-i Umumi", Tecvit" vs. (erkes ttihad ve Teavun Cemiyeti tarafndan erkes okullar iin bastrlm ders kitaplar niteliindedir.1910-12).

Kafkasyaya dndkten sonra yaynlanm adigece baz kitaplar: "Txibze" (Yaz Dili-Alfabe, Kazan 1917), "Muslimen Txide" (slam Tarihi, Kazan 1917), Adighe Txide" (adige Tarihi, Baksan 1918), "Cvale Qhuaze" (ocuk Rehberi, Nalik 1925), "Duineyir Zerizexetlim Yi Xhibarir, (Dnyann Oluumu, Nalik 1925), Sabiy Literature (ocuk Edebiyat, Nalik 1926).

Glasnost sonrasnda hakknda yaplan aratrmalardan, Tsao'nun bunlar dnda da baslamam ve kaybolmu baz kitaplar, ocuklar iin yazd hikayeler vs. bulunduu anlalmaktadr. Aratrmaclar bunlar derlemek iin almaktadrlar.




Bu biyografi (ahmet nuri) 2083 kez okundu.

Biyografi: ahmet nuri Hayat-yaam hakknda bilgi veriyor.

iletisim  Reklam  Gizlilik szlesmesi
Diger sitelerimize baktiniz mi ? Radyo Dinle - milli piyango sonuclari - 2017 yeni yil mesajlari - Gzel szler Sohbet 2003- 2016 Canim.net Her hakki saklidir.